Τα φάρμακα για τον διαβήτη που ανήκουν στην κατηγορία των SGLT-2 αναστολέων και τα οποία σύντομα θα συνταγογραφούνται ευρύτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσαν να σώσουν χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο, σύμφωνα με νέα μελέτη του University College London (UCL) και της Σχολής Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου (LSHTM). Τον περασμένο Αύγουστο, η επιτροπή κατευθυντήριων γραμμών για τον διαβήτη του Ηνωμένου Βασιλείου στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Αριστείας Φροντίδας (NICE) πρότεινε τους αναστολείς SGLT-2 μαζί με ένα άλλο φάρμακο, παλιάς κοπής (τη μετφορμίνη), ως θεραπεία πρώτης γραμμής για άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Οι αναστολείς SGLT-2 (δαπαγλιφλοζίνη και εμπαγλιφλοζίνη) είναι σύγχρονα από το στόματος αντιδιαβητικά χάπια, για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 που κυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια και βοηθούν να αποβληθεί η περίσσεια της γλυκόζης μέσω των ούρων. Αυτά τα χάπια προσφέρουν προστασία στα νεφρά και την καρδιά, τα δύο ζωτικά όργανα που πλήττονται από τον διαβήτη (δηλαδή από την υπεργλυκαιμία και την προοδευτική καταστροφή των μικρών και μεγάλων αγγείων) και που αυξάνουν πολύ τη νοσηρότητα εξαιτίας του διαβήτη.
Τα πρόσθετα οφέλη από την χορήγηση των αναστολέων
SGLT-2
Οι αναστολείς SGLT-2, οι οποίοι μειώνουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, έχουν αποδειχθεί σε κλινικές δοκιμές ότι έχουν προστατευτική επίδραση στα νεφρά και την καρδιά, μειώνοντας την πιθανότητα πρόωρων θανάτων από καρδιακά επεισόδια όπως εγκεφαλικά επεισόδια και καρδιακές προσβολές. Ωστόσο, αυτές οι κλινικές δοκιμές επικεντρώθηκαν σε προσεκτικά επιλεγμένες ομάδες ατόμων με διαβήτη τύπου 2 που πληρούσαν αυστηρά κριτήρια.
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο BMJ OpenDiabetes Research & Care και χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία και τη Φροντίδα (NIHR), εξέτασε πόσο αποτελεσματικός ήταν ένας αναστολέας SGLT-2 στη μείωση των θανάτων σε μια πολύ ευρύτερη ομάδα ατόμων με διαβήτη τύπου 2 από ό,τι συμπεριλήφθηκε στις πρώτες κλινικές δοκιμές.
Οι ερευνητές, οι οποίοι εξέτασαν δεδομένα από 60.000 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο, διαπίστωσαν ότι τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 στα οποία συνταγογραφήθηκε το φάρμακο είχαν 24% λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν πρόωρα σε διάστημα τριών ετών κατά μέσο όρο σε σύγκριση με εκείνα που έλαβαν άλλο φάρμακο που μειώνει το σάκχαρο στο αίμα. Με άλλα λόγια, σώθηκε μία ζωή για κάθε 47 άτομα στα οποία συνταγογραφήθηκε ο αναστολέας SGLT-2 σε διάστημα τριών ετών. Δεδομένου ότι περίπου τρία εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν θεραπεία για διαβήτη τύπου 2 στο Ηνωμένο Βασίλειο, αυτό υποδηλώνει σε γενικές γραμμές ότι περίπου 20.000 θάνατοι θα μπορούσαν να αποτραπούν κάθε χρόνο. Στο σημείο αυτό διευκρινίζεται ότι το 80% των διαβητικών ασθενών τελικά πεθαίνει από καρδιαγγειακά αίτια
Τι λένε οι ερευνητές
Ο επικεφαλής συγγραφέας, Δρ. Ντέιβιντ Ράιαν (David Ryan), γιατρός με εξειδίκευση στην κλινική φαρμακολογία και διδακτορικός φοιτητής στο Ινστιτούτο Πληροφορικής Υγείας του UCL, δήλωσε: «Η μελέτη μας δείχνει ότι αυτό το φάρμακο λειτουργεί πολύ καλά σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα ατόμων με διαβήτη τύπου 2. Τα ευρήματά μας υποστηρίζουν το προσχέδιο οδηγιών του NICE που προτείνει τη χρήση του ως πρώτη θεραπεία για τον διαβήτη τύπου 2, επιπλέον της μετφορμίνης - κάτι που θα αποτελούσε μια σημαντική αλλαγή στη φροντίδα του διαβήτη που θα επηρέαζε εκατομμύρια ασθενών. Το τυπικό άτομο με διαβήτη τύπου 2 μπορεί να ζήσει περισσότερο με αυτά τα δισκία».
Ο έτερος επικεφαλής συγγραφέας, Δρ. Πάτρικ Μπιντούλκα (Patrick Bidulka), από το LSHTM, πρόσθεσε: «Αυτή η μελέτη αποτελεί καλό παράδειγμα του πώς τα δεδομένα των ασθενών μπορούν να βοηθήσουν στην βελτίωση της φροντίδας τους. Δείχνει πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε με ασφάλεια τα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας για να συμπληρώσουμε τα στοιχεία από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές και να βελτιώσουμε τα αποτελέσματα για τους ασθενείς».
Τι κάνουν οι αναστολείς SGLT-2
Οι αναστολείς SGLT-2 δρουν αναστέλλοντας τις πρωτεΐνες συμμεταφορέα νατρίου-γλυκόζης 2 (SGLT-2) στα νεφρά. Αυτό εμποδίζει την επαναπορρόφηση της περίσσειας σακχάρου στην κυκλοφορία του αίματος. Αντ' αυτού, η γλυκόζη παραμένει στα νεφρά και αποβάλλεται από το σώμα μέσω των ούρων.
Επί του παρόντος, στα άτομα με διαβήτη τύπου 2 προσφέρεται φαρμακευτική αγωγή εάν οι αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής δεν επαρκούν για να μειώσουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα από μόνες τους. Για τις ανάγκες της μελέτης, η ερευνητική ομάδα εξέτασε ανώνυμα αρχεία γενικών ιατρών για 60.000 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο, στα οποία συνταγογραφήθηκε είτε εμπαγλιφλοζίνη (αναστολέας SGLT-2) είτε ένα εναλλακτικό φάρμακο μείωσης του σακχάρου στο αίμα (αναστολέας διπεπτιδυλικήςπεπτιδάσης-4), μεταξύ 2014 και 2022.
Οι ερευνητές συμπεριέλαβαν στη μελέτη τους ένα πολύ ευρύτερο φάσμα ασθενών από ό,τι στη μεγάλη κλινική δοκιμή στην οποία βασίστηκε η ανάλυσή τους.
Μόνο ένας στους πέντε από αυτήν την «πραγματική» ομάδα ασθενών θα ήταν επιλέξιμος για την κλινική δοκιμή, η οποία, για παράδειγμα, περιελάμβανε μόνο άτομα με εγκατεστημένη στεφανιαία νόσο και των οποίων τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα παρέμειναν εντός υγιούς εύρους.
Ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Άνουπ Σαχ (Anoop Shah,) με έδρα το Ινστιτούτο Πληροφορικής Υγείας του UCL, επεσήμανε: «Οι κλινικές δοκιμές συχνά στρατολογούν ιδιαίτερα επιλεγμένους πληθυσμούς, επομένως τα ευρήματά τους δεν γενικεύονται πάντα στο τυπικό άτομο που ζει με διαβήτη τύπου 2. Η ανάλυσή μας σε πραγματικές συνθήκες καλύπτει ένα σημαντικό κενό στοιχείων και υποστηρίζει την ευρύτερη χρήση των αναστολέων SGLT-2 στην κλινική πράξη».
Μετφορμίνη, η έως τώρα τυπική θεραπεία του ΣΔ 2 στο Ηνωμένο Βασίλειο
Προς το παρόν, η μετφορμίνη από μόνη της (ένα από τα πλέον δοκιμασμένα παλιά φάρμακα) αποτελεί την τυπική θεραπεία πρώτης γραμμής για τον διαβήτη τύπου 2 σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι αναστολείς SGLT-2 συνιστώνται σε αυτό το στάδιο μόνο εάν υπάρχουν πρόσθετοι παράγοντες κινδύνου, όπως εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσος ή χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια. Η παρούσα μελέτη υποβλήθηκε στο NICE στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης σχετικά με την ενημέρωση των κατευθυντηρίων γραμμών.
