Τα νέα ευρήματα μελέτης που φανερώνουν ότι η ακραία ζέστη, οι πυρκαγιές και η παρατεταμένη ξηρασία αυξάνουν τις οικονομικές και λειτουργικές πιέσεις στον ευρωπαϊκό τουρισμό, ειδικά στο Νότο, επηρεάζοντας τις υποδομές, τις ροές των επισκεπτών, την επισκεψιμότητα των αξιοθέατων και τις κύριες οικονομίες εμβληματικών τουριστικών προορισμών στην περιοχή της Μεσογείου, φέρνουν στο προσκήνιο με δραματικό τρόπο την υπερθέρμανση του πλανήτη και τις επιπτώσεις της. Συγκεκριμένα, η νέα έρευνα της Triodos Bank -μίας από τις κορυφαίες βιώσιμες τράπεζες στον κόσμο- εκτιμά πως οι επιπτώσεις που σχετίζονται με την αυξανόμενη και ακραία ζέστη θα μπορούσαν να μειώσουν το ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά περίπου 1% το 2026, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 208 δισεκατομμύρια δολάρια!
Η Γαλλία αναμένεται να είναι η πιο πληγείσα από τις μεγάλες οικονομίες που αξιολογήθηκαν, με την Triodos να εκτιμά ότι οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες θα μπορούσαν να μειώσουν το ΑΕΠ της Γαλλίας κατά περίπου 1,4 ποσοστιαίες μονάδες. Η Ιταλία ακολουθεί στη δεύτερη θέση με εκτιμώμενο αντίκτυπο 1,1 ποσοστιαίων μονάδων, ενώ η Ισπανία έρχεται 3η, καθώς θα μπορούσε να χάσει σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα οικονομικής ανάπτυξης.
Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ότι οι απώλειες στην παραγωγικότητα της εργασίας από μόνες τους θα μπορούσαν να μειώσουν το ΑΕΠ της ΕΕ κατά περίπου 0,6%, σύμφωνα με την έρευνα, ενώ η γεωργική παραγωγή θα μπορούσε να μειωθεί κατά 3% έως 7%. Ο οικονομικός αντίκτυπος ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών, ανάλογα με τον αριθμό των εξαιρετικά ζεστών ημερών, την έκθεση των οικονομικών τομέων, τη διείσδυση του κλιματισμού στις πόλεις και την ικανότητα των πληθυσμών και των επιχειρήσεων να προσαρμοστούν στις υψηλές θερμοκρασίες.
Πρωταθλήτρια στην υπερθέρμανση η Γηραιά Ήπειρος
Δυστυχώς η Ευρώπη κατέχει το δυσάρεστο ρεκόρ να θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, κυρίως λόγω της γεωγραφικής της θέσης στο βόρειο ημισφαίριο, της μείωσης του χιονιού και των πάγων -που μειώνουν την ανάκλαση του ήλιου-και των αλλαγών που έχουν συντελεστεί στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, οι οποίες προσελκύουν και παγιδεύουν (περισσότερη) θερμότητα.
4 παράγοντες ευθύνονται για την ταχύτερη υπερθέρμανση της Ευρώπης
Σύμφωνα με τις αναλύσεις των ειδικών, οι βασικοί λόγοι της ταχύτερης υπερθέρμανσης της γηραιάς ηπείρου εντοπίζονται στους εξής 4 παράγοντες: Καταρχάς στην γεωγραφική της θέση, καθώς μεγάλο μέρος της Ευρώπης βρίσκεται σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη στον βορρά, όπου η ξηρά θερμαίνεται ταχύτερα από τους ωκεανούς. Επίσης, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η απώλεια του χιονιού και του πάγου, με τη μειωμένη χιονόπτωση (π.χ. στις Άλπεις και τους Δολομίτες) και την μικρότερη κάλυψη εδάφους με χιόνι να μειώνουν το "albedo" (δηλαδή την ικανότητα ανάκλασης του ηλιακού φωτός), με αποτέλεσμα το έδαφος να απορροφά περισσότερη θερμότητα, αφού από λευκό (χιονισμένο) γίνεται σκούρο (χωμάτινο). Μερίδιο της ευθύνης έχουν και οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, με τις μεταβολές στα ρεύματα του αέρα και στα βαρομετρικά συστήματα να ευνοούν τη δημιουργία στάσιμων αντικυκλώνων και ισχυρών καυσώνων. Τέλος ευθύνεται και η ανατροπή του υδρολογικού κύκλου, με την ξηρά να ξηραίνεται γρηγορότερα το καλοκαίρι, γεγονός που οδηγεί σε ενισχυμένη εξάτμιση και υψηλότερες θερμοκρασίες στην ατμόσφαιρα.
Το παράδοξο που συνδέει την καθαρή ατμόσφαιρα με την ακραία ζέστη
Όλοι γνωρίζουμε τα τελευταία χρόνια πως η ρύπανση της ατμόσφαιρας «πηγαίνει πακέτο» με την ταχύτερη εξέλιξη της κλιματικής κρίσης και γι’ αυτό παλεύουμε για καθαρότερο αέρα. Ωστόσο, υπάρχει και ένα παράδοξο στον τρόπο υπερθέρμανσης της Ευρώπης που δεν είναι γνωστό στο ευρύ κοινό:
Η καθαρότερη ατμόσφαιρα στην Ευρώπη -που είναι αποτέλεσμα των αυστηρών περιβαλλοντικών πολιτικών που εφαρμόστηκαν και της μείωσης των αερολυμάτων (όπως είναι τα θειικά σωματίδια)- απομακρύνει ένα φυσικό «αντηλιακό» πάνω από την γηραιά ήπειρο. Το φαινόμενο διεθνώς αποκαλείται «aerosol masking effect» και οφείλεται στην ικανότητα του στρώματος της αιθαλομίχλης να αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα. Χωρίς την αιθαλομίχλη (που οφείλεται στην ατμοσφαιρική ρύπανση) και τα μικροσωματίδια να αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα, περισσότερη θερμότητα φτάνει στο ευρωπαϊκό έδαφος, ενισχύοντας τα καλοκαιρινά κύματα καύσωνα.
Πιο αναλυτικά, η συσχέτιση της ακραίας ζέστης με την καθαρότερη ατμόσφαιρα οφείλεται στους εξής 2 παράγοντες: Καταρχάς στην απώλεια της (φυσικής) ασπίδας, με τα αερολύματα από την καύση των ορυκτών καυσίμων να λειτουργούν ως ψυκτικό μέσο, εμποδίζοντας την ηλιακή ακτινοβολία να φτάσει στην επιφάνεια της γης. Όταν τα αερολύματα μειώνονται, μειώνεται και η ψυκτική δράση τους.
Επίσης σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα φωτεινότερα και λιγότερο ανακλαστικά σύννεφα, με τον καθαρότερο αέρα να παράγει λιγότερους πυρήνες συμπύκνωσης, κάνοντας τα σύννεφα λιγότερο λευκά και κατ’ επέκταση λιγότερο ικανά να αντανακλούν αποτελεσματικά τον ήλιο. Ως αποτέλεσμα, η ταχύτητα της υπερθέρμανσης επιταχύνεται, με την Ευρώπη να θερμαίνεται σχεδόν σε διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο και να πληρώνει - όπως όλοι είδαμε- βαρύ τίμημα για την εξελισσόμενη κλιματική κρίση.
