«Έσπασαν τα κοντέρ» οι συνταξιοδοτικές επιδόσεις του φετινού τετραμήνου στο ΕΦΚΑ, καθώς είναι οι υψηλότερες από συστάσεως του Φορέα - το μακρινό 2017.
Η ανησυχία για αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης το 2027, οι φόβοι για αλλαγή επί τα χείρω του θεσμικού πλαισίου για εξαγορά πλασματικού χρόνου (σπουδών, στρατού, τέκνων κ.ά.), σε συνδυασμό με τον επανακαθορισμό του τρόπου υπολογισμού των συνταξίμων αποδοχών, οδηγούν όλο και περισσότερους εργαζομένους στη μαζική φυγή προς τη σύνταξη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη «Μηνιαία Απεικόνιση Απονομών Κύριων Συντάξεων» του Πληροφοριακού Συστήματος του e-ΕΦΚΑ «ΑΤΛΑΣ» για τον Απρίλιο 2026, προκύπτει ότι οι νέες αιτήσεις ανήλθαν σε 16.625. Αν προσθέσει κανείς τον Ιανουάριο με 18.636 νέες αιτήσεις, τον Φεβρουάριο με 18.363 και τον Μάρτιο με 21.214, οι αιτήσεις του τετραμήνου φτάνουν αθροιστικά τις 74.838, όταν το αντίστοιχο τετράμηνο του 2025 ήταν 63.542 νέες αιτήσεις, δηλαδή 11.296 λιγότερες.
Από τις αρχές του 2026 οι νέες αιτήσεις ακολουθούν μια πρωτοφανή αυξητική τάση, που μαρτυρά πως η φετινή χρονιά θα σπάσει ακόμη και το ιστορικό ρεκόρ συνταξιοδοτήσεων του 2021, όταν υποβλήθηκαν 212.151 αιτήσεις ασφαλισμένων.
Η ροή των αιτήσεων του πρώτου τετραμήνου μαρτυρά πως το «κύμα» αποχωρήσεων προς τη σύνταξη θα συνεχιστεί έως το 2027-2028, όταν αναμένεται να έχει αποχωρήσει από την αγορά εργασίας η γενιά των baby boomers. Ήδη το κύμα «εξόδου» έχει ξεπεράσει τις μαζικές συνταξιοδοτήσεις της προηγούμενης δεκαετίας εξαιτίας της αύξησης των ορίων ηλικίας με το πρώτο μνημόνιο, αλλά και τις μεγάλες εθελούσιες εξόδους στον ΟΤΕ, στη ΔEΗ και τις τράπεζες.
Οι λόγοι της μαζικής φυγής προς τη σύνταξη
Σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ, πέντε είναι οι βασικοί λόγοι που οδηγούν ολοένα και περισσότερους εργαζόμενους στο να επιλέξουν -και φέτος- τη συνταξιοδότηση, από την παραμονή στην εργασία.
Πιο συγκεκριμένα:
- Ο φόβος για αύξηση των ορίων ηλικίας από 1-1-2027 ή από 1-1-2030
Οι δυσμενείς επιπτώσεις του δημογραφικού επαναφέρουν στο τραπέζι το ενδεχόμενο αύξησης των γενικών ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης μετά το 2027, γεγονός που ωθεί όσους έχουν τη δυνατότητα να αποχωρήσουν προτού επιβαρυνθούν με επιπλέον χρόνο εργασίας.
Η αυτόματη σύνδεση της ηλικίας που θα συνταξιοδοτούνται οι ασφαλισμένοι με το προσδόκιμο ζωής των ηλικιωμένων άνω των 65 ετών, φέρνει το 2027 μια πιθανή αύξηση των ορίων, καθώς όταν ανεβαίνει το προσδόκιμο ζωής γίνεται και η ανάλογη προσαρμογή στις ηλικίες συνταξιοδότησης.
Πηγές του υπουργείου Εργασίας σπεύδουν να διαψεύσουν μια τέτοια αναπροσαρμογή τον επόμενο χρόνο, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο η διαδικασία αυτή -που επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια- να μετατεθεί για τα τέλη του 2029, ώστε να αποφασιστεί εκ νέου η αύξηση στα όρια ηλικίας από 1/1/2030.
Οι πρώτες μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το προσδόκιμο ζωής δεν έχει ανακάμψει τόσο πολύ μετά την πανδημία, ώστε να συντρέχει λόγος να εξεταστούν αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από την 1/1/2027. Συνεπώς το πιθανότερο σενάριο κάνει λόγο για μετάθεση των «δύσκολων» αποφάσεων για την επόμενη τριετία.
Το σενάριο αυτό ενισχύει και πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, η οποία αποτυπώνει αύξηση του προσδόκιμου ζωής από το 2030, πέραν των νομοθετημένων ορίων ηλικίας των 62 και 67 ετών σήμερα. Τα όρια μπορεί να αυξηθούν σταδιακά κατά 1,5 έτος, δηλαδή κατά 6 μήνες ανά έτος, ώστε να μην επιβαρυνθούν άμεσα οι ασφαλισμένοι.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι ασφαλισμένοι που θα θιγούν από τις αλλαγές είναι οι σημερινοί 50ρηδες και 55ρηδες, που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση στο να αποκτήσουν δικαίωμα πλήρους ή μειωμένης σύνταξης, και δεν αποκλείεται να εγκλωβιστούν σε μια ή και δυο αυξήσεις ορίων ηλικίας. Έτσι όσοι κλείνουν το 62ο έτος της ηλικίας τους μετά το 2030, το πιθανότερο είναι ότι αν αυξηθούν τα όρια ηλικίας όπως δείχνουν οι μελέτες, θα συνταξιοδοτηθούν στα 63,6 μήνες.
- Ο φόβος για αλλαγή του θεσμικού πλαισίου εξαγοράς πλασματικού χρόνου
Το θεσμικό πλαίσιο της εξαγοράς πλασματικού χρόνου (σπουδών, στρατού, τέκνων κ.ά.) για ταχύτερη συνταξιοδότηση ή αύξηση της σύνταξης χρησιμοποιούν σήμερα 7 στους 10 ασφαλισμένους. Το ποσό εξαγοράς καθορίζεται στο 20% επί των μεικτών αποδοχών του μήνα που προηγείται της αίτησης.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα εξαγοράς 5 έως 7 ετών ασφάλισης, προκειμένου με την προσθήκη πλασματικού χρόνου να διαμορφωθούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης από τον ΕΦΚΑ (εφόσον πρόκειται για παλαιούς, πριν από το 1993, ασφαλισμένους) ή να εξαγοραστούν έτη ώστε να συμπληρωθούν τα 12.000 ένσημα (40 χρόνια), λαμβάνοντας σύνταξη με τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας (νέοι ασφαλισμένοι μετά το 1993).
- Η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των συνταξίμων αποδοχών από 1/1/2026
Οι συντάξιμες αποδοχές από την 1η Ιανουαρίου 2026 θα υπολογίζονται όχι με βάση τον μέσο πληθωρισμό έτους της ΕΛΣΤΑΤ (όπως ισχύει σήμερα) αλλά με βάση τον νέο δείκτη μεταβολής μισθών, βάσει του οποίου θα υπολογίζεται η ανταποδοτική σύνταξη.
- Ο υπολογισμός των νέων συντάξεων με βάση τις αποδοχές ολόκληρου του εργασιακού βίου
Οι συντάξεις των ασφαλισμένων που σκοπεύουν να συνταξιοδοτηθούν το 2026 θα είναι μεγαλύτερες σε σχέση με το 2025, ακόμη και αν αποχωρήσουν με τα ίδια χρόνια ασφάλισης που συνταξιοδοτήθηκαν οι ασφαλισμένοι το 2025.
- Η δυνατότητα απασχόλησης των συνταξιούχων με ευνοϊκότερες προϋποθέσεις
Σήμερα περισσότεροι από 300.000 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει στην ειδική πλατφόρμα του ΕΦΚΑ την εργασία τους, αξιοποιώντας το νέο καθεστώς. Ειδικότερα, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι δεν υπόκεινται πλέον σε περικοπή της σύνταξης κατά 30%, αλλά επιβαρύνονται με ειδικό πόρο υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος. Για τους μισθωτούς ο πόρος αυτός ανέρχεται στο 10% του μισθού τους, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες αντιστοιχεί στο 50% της εισφοράς σύνταξης.
