Νέες υποχρεώσεις πριν και μετά την πρόσληψη ενός νέου εργαζόμενου φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας – Ενσωμάτωση Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970» που θα τεθεί σε δημόσιο διαβούλευση την ερχόμενη εβδομάδα.
Παρότι η ίση αμοιβή κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα και στον Κώδικα Εργατικού Δικαίου, στην πράξη οι μισθολογικές διαφορές παραμένουν. Το 2024 το μέσο μισθολογικό χάσμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 11,1%, ενώ στην Ελλάδα έφθασε στο 13,4%.
Το νέο σχέδιο νόμου – ενσωματώνοντας την Οδηγία Ε.Ε. 2023/970 – εισάγει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές. Μεταξύ άλλων προβλέπει πως κατά τη διαδικασία επιλογής προσωπικού, ο εργοδότης θα υποχρεούται να ενημερώνει τον υποψήφιο για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης, καθώς και για τη σχετική συλλογική σύμβαση, όπου υπάρχει, ενώ δεν θα επιτρέπεται να ζητά πληροφορίες για προηγούμενες αποδοχές. Παράλληλα, η διαδικασία πρόσληψης θα πρέπει να είναι ουδέτερη ως προς το φύλο και χωρίς διακρίσεις.
Οι εργοδότες δεν θα μπορούν πλέον να ζητούν από τους υποψηφίους πληροφορίες για το μισθολογικό τους ιστορικό, με στόχο να μην αναπαράγονται ανισότητες που πηγάζουν από προηγούμενους μισθούς. Η ενημέρωση δεν περιορίζεται μόνο στον βασικό μισθό, αλλά περιλαμβάνει bonus, επιδόματα, υπερωρίες, παροχές σε είδος και επαγγελματικές συντάξεις. Αντίθετα οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία τόσο για το ατομικό τους επίπεδο αμοιβής, όσο και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, χωρίς ταυτοποίηση προσώπων.
Μισθολογικές ανισότητες
Στο μεταξύ το νομοσχέδιο προβλέπει εσωτερικό έλεγχο μισθολογικού χάσματος στις επιχειρήσεις, προκειμένου να μην υπάρχουν αποκλίσεις για δουλειά ιδίου επιπέδου, μεταξύ αντρών-γυναικών, ή νέων και μεγαλύτερων σε ηλικία συναδέλφων.
Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα ανδρών – γυναικών, το μισθολογικό χάσμα στα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων. Η υποχρέωση αυτή θα εφαρμόζεται κάθε χρόνο για επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζόμενους και ανά τριετία για μικρότερες επιχειρήσεις συγκεκριμένων κατηγοριών. Από το 2031 η υποχρέωση θα επεκταθεί και στις επιχειρήσεις με 100 έως 149 εργαζόμενους. Η υποχρέωση θα ισχύει και για δημόσιους φορείς.
Σε περίπτωση που εντοπιστεί μισθολογική διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% χωρίς αντικειμενική εξήγηση, ο εργοδότης θα υποχρεούται να προχωρήσει σε διορθωτικές παρεμβάσεις και αναμόρφωση της μισθολογικής δομής της επιχείρησης.
Το σχέδιο νόμου ενισχύει σημαντικά και τη δικαστική προστασία των εργαζομένων. Αν ο εργαζόμενος θεωρεί ότι υπάρχει διάκριση, δικαιούται, να ζητήσει στοιχεία μισθών, να προσφύγει στη δικαιοσύνη, να εκπροσωπηθεί από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας. Μάλιστα σε περίπτωση που ο έλεγχος αποδείξει την ύπαρξη άδικων μισθολογικών διαφορών και ανισοτήτων, τότε ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση από τον εργοδότη του.
