Σε ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα για την εξάλειψη των μισθολογικών ανισοτήτων μεταξύ ανδρών - γυναικών έχει προχωρήσει το Συμβούλιο της ΕΕ, εγκρίνοντας την Οδηγία για τη μισθολογική διαφάνεια και την αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία σε ολόκληρη την Ευρώπη, που θα πρέπει να ενσωματωθεί στο δίκαιο των κρατών - μελών έως τον Ιούνιο του 2026.
Η Οδηγία της ΕΕ για την ίση αμοιβή αφορά και την υποχρέωση των εταιρειών/εργοδοτών για διαφάνεια στις μισθολογικές πολιτικές τους, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι εργοδότες χειρίζονται τις πληροφορίες για τους μισθούς.
Οι εταιρείες υποχρεώνονται να παρέχουν σαφείς πληροφορίες για τον αρχικό μισθό ή το μισθολογικό εύρος κάθε θέσης εργασίας, ήδη από την προκήρυξη ή τουλάχιστον πριν τη συνέντευξη.
Παράλληλα, οι εργοδότες δεν θα επιτρέπεται να ζητούν από τους υποψηφίους πληροφορίες για το μισθολογικό τους ιστορικό, μια πρακτική που συχνά συντηρούσε τις διαφορές αμοιβών.
Την ίδια στιγμή οι εργαζόμενοι θα έχουν δικαίωμα να ζητούν αναλυτικά στοιχεία για τα μέσα επίπεδα αμοιβής ανά φύλο, για κατηγορίες εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία. Τα κριτήρια καθορισμού της αμοιβής και της επαγγελματικής εξέλιξης θα πρέπει να είναι πλέον αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο.
Μάλιστα οι εταιρείες με πάνω από 250 εργαζομένους θα πρέπει να καταθέτουν κάθε χρόνο στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις θα το κάνουν ανά τριετία. Αν διαπιστωθεί χάσμα άνω του 5%, που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από αντικειμενικά κριτήρια, οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να προχωρήσουν σε κοινή αξιολόγηση των αμοιβών μαζί με τους εκπροσώπους των εργαζομένων.
Η Οδηγία προβλέπει ακόμη αποζημίωση για τα θύματα μισθολογικών διακρίσεων και πρόστιμα για όσους εργοδότες παραβιάζουν τους κανόνες. Σημαντική τομή αποτελεί η αντιστροφή του βάρους απόδειξης, καθώς σε περίπτωση μισθολογικής ανισότητας για την παροχή ίδιων υπηρεσιών από εργαζόμενο, ο εργοδότης και όχι ο εργαζόμενος θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν υπήρξε διάκριση.
Τι προβλέπει η Οδηγία
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την οδηγία έως τις 7 Ιουνίου 2026 και ακολούθως να ενημερώσουν την Επιτροπή για τα αποτελέσματα αξιολόγησης όσον αφορά τον αντίκτυπο των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο.
Οι εργοδότες που υπόκεινται σε υποβολή μισθολογικών στοιχείων διενεργούν, σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων τους, κοινή αξιολόγηση των αμοιβών, όταν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις:
α) η υποβολή μισθολογικών στοιχείων καταδεικνύει διαφορά στο μέσο επίπεδο αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών εργαζομένων της τάξης τουλάχιστον του 5% σε οποιαδήποτε κατηγορία εργαζομένων·
β) ο εργοδότης δεν έχει δικαιολογήσει αυτή τη διαφορά στο μέσο επίπεδο αμοιβής βάσει αντικειμενικών, ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων
γ) ο εργοδότης δεν έχει διορθώσει αυτή την αδικαιολόγητη διαφορά στο μέσο επίπεδο αμοιβής εντός έξι μηνών μετά την ημερομηνία υποβολής των μισθολογικών στοιχείων.
Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να ζητούν και να λαμβάνουν εγγράφως πληροφορίες σχετικά με το ατομικό τους επίπεδο αμοιβής και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, κατανεμημένα ανά φύλο. Οι εργοδότες οφείλουν να καταστήσουν εύκολα προσβάσιμα στους εργαζομένους τους τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της αμοιβής, των επιπέδων αμοιβής και της μισθολογικής εξέλιξης των εργαζομένων.
Do & Dont's
Οι υποψήφιοι για εργασία έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν από τον μελλοντικό εργοδότη πληροφορίες σχετικά με:
- την αρχική αμοιβή ή το εύρος της, με βάση αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, που πρέπει να καθορίζεται για τη συγκεκριμένη θέση και
- κατά περίπτωση, τις σχετικές διατάξεις της συλλογικής σύμβασης που εφαρμόζει ο εργοδότης σε σχέση με τη θέση.
Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται κατά τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται τεκμηριωμένη και διαφανής διαπραγμάτευση σχετικά με τις αμοιβές, όπως σε δημοσιευμένη προκήρυξη κενής θέσης εργασίας, πριν από τη συνέντευξη για τη θέση εργασίας ή με άλλο τρόπο.
Ο εργοδότης δεν υποβάλλει ερωτήσεις στους αιτούντες σχετικά με το μισθολογικό ιστορικό τους κατά τη διάρκεια των τωρινών ή των προηγούμενων εργασιακών τους σχέσεων.
Οι εργοδότες διασφαλίζουν ότι οι προκηρύξεις κενών θέσεων εργασίας και οι τίτλοι εργασίας χαρακτηρίζονται από ουδετερότητα ως προς το φύλο και ότι οι διαδικασίες πρόσληψης καθοδηγούνται κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, προκειμένου να μην υπονομεύεται το δικαίωμα ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των εργοδοτών με την Οδηγία, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να πρέπει να θεσπίσουν κυρώσεις που μπορεί να περιλαμβάνουν πρόστιμα που θα μπορούσαν να βασίζονται στον ακαθάριστο ετήσιο κύκλο εργασιών του εργοδότη ή στο συνολικό κόστος μισθοδοσίας του.
Υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργοδότες παρέχουν τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με την οργάνωσή τους για:
α) το μισθολογικό χάσμα των φύλων
β) το μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία
γ) το διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων
δ) το διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία
ε) το ποσοστό των γυναικών και ανδρών εργαζομένων που λαμβάνουν συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία
στ) το ποσοστό των γυναικών και ανδρών σε κάθε τεταρτημοριακό μισθολογικό κλιμάκιο
ζ) το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, κατανεμημένο ανά συνήθη βασικό μισθό και συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία.
Οι εργοδότες με 250 ή περισσότερους εργαζομένους παρέχουν, έως τις 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε έτος, τις πληροφορίες που απαιτούνται σχετικά με το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
Οι εργοδότες με 150 έως 149 εργαζομένους παρέχουν, έως τις 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια ανά τριετία, τις πληροφορίες που απαιτούνται σχετικά με το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
Οι εργοδότες με 100 έως 149 εργαζομένους παρέχουν, έως τις 7 Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία, τις πληροφορίες που απαιτούνται σχετικά με το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
Σε ότι αφορά τους εργοδότες με λιγότερους από 100 εργαζομένους, θα πρέπει να παρέχουν τις πληροφορίες που απαιτούνται σε εθελοντική βάση.
Οι επιχειρήσεις οφείλουν να παρέχουν τις σχετικές πληροφορίες σε όλους τους εργαζομένους και στους εκπροσώπους τους, όπως και στην Επιθεώρηση Εργασίας. Όλοι αυτοί έχουν το δικαίωμα να ζητούν από τους εργοδότες πρόσθετες διευκρινίσεις και λεπτομέρειες σχετικά με τα δεδομένα που παρέχονται, συμπεριλαμβανομένων εξηγήσεων σχετικά με τυχόν μισθολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων.
Όταν οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων δεν δικαιολογούνται με βάση αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, οι εργοδότες διορθώνουν την κατάσταση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος σε στενή συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, την επιθεώρηση εργασίας και/ή τον φορέα ισότητας.
