Η έλλειψη υποδομών, οι περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας και το υψηλό κόστος λειτουργίας παραμένουν τα βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη του πράσινου υδρογόνου και των νέων καυσίμων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Το μήνυμα αυτό έστειλε ο κ. Σπύρος Κιαρτζής, Διευθυντής Νέων Τεχνολογιών και Εναλλακτικών Πηγών Ενέργειας της Helleniq Energy, μιλώντας χθες, Τετάρτη, στο 4ο Hydrogen and Green Gases Forum που διοργάνωσε το energypress.gr.
Ο κ. Κιαρτζής υποστήριξε ότι για να πετύχει η πράσινη μετάβαση πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα τέσσερις βασικές προϋποθέσεις. Η ενέργεια θα πρέπει να είναι φθηνή, διαθέσιμη, αξιόπιστη και ηθικά αποδεκτή. Κατά την άποψή του, και οι τέσσερις αυτές προϋποθέσεις εξακολουθούν να αποτελούν ανοιχτές προκλήσεις. Το κόστος παραμένει υψηλό, οι υποδομές δεν επαρκούν, η αξιοπιστία του συστήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ανανεώσιμες πηγές με μεταβαλλόμενη παραγωγή, ενώ παράλληλα υπάρχουν ερωτήματα για την προέλευση των πρώτων υλών που απαιτούνται για την ανάπτυξη των νέων ενεργειακών τεχνολογιών.
Στο πλαίσιο αυτό, στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να εξεταστεί ολόκληρη η αλυσίδα αξίας της ενεργειακής μετάβασης, από τις σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά μέχρι τις συνθήκες εξόρυξης και παραγωγής τους. Όπως υποστήριξε, η συζήτηση για την απανθρακοποίηση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα ζητήματα αυτά, καθώς αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του τελικού περιβαλλοντικού και κοινωνικού αποτυπώματος των τεχνολογιών.
Παράλληλα, επισήμανε ότι το διεθνές περιβάλλον αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς. Όπως ανέφερε, η άλλη πλευρά του Ατλαντικού ακολουθεί πλέον διαφορετική προσέγγιση σε πολλά ενεργειακά ζητήματα, ενώ η Ευρώπη αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος της παγκόσμιας οικονομίας και του παγκόσμιου πληθυσμού. Κατά συνέπεια, οι εξελίξεις στην Ασία και στην Αφρική θα επηρεάσουν καθοριστικά την πορεία της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της παραγωγής καυσίμων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Όπως εξήγησε, είτε πρόκειται για πράσινο υδρογόνο είτε για συνθετικά καύσιμα είτε για άλλες μορφές καθαρής ενέργειας, η βασική προϋπόθεση είναι η ύπαρξη τεράστιων ποσοτήτων ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εναλλακτικές λύσεις που βασίζονται σε βιοσυστατικά είναι περιορισμένες λόγω της μικρής διαθεσιμότητας πρώτης ύλης, ενώ ακόμη και οι τεχνολογίες δέσμευσης και αξιοποίησης διοξειδίου του άνθρακα αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση γύρω από τις τεχνολογίες δέσμευσης και αξιοποίησης διοξειδίου του άνθρακα συχνά παραβλέπει ένα βασικό πρακτικό ζήτημα: την έλλειψη επαρκών υποδομών αποθήκευσης του CO₂. Όπως ανέφερε, οι διαθέσιμες λύσεις στη Μεσόγειο είναι εξαιρετικά περιορισμένες, επισημαίνοντας ότι, πέραν των σχεδίων που αναπτύσσει η ENI στην Ιταλία, δεν υπάρχουν σήμερα πολλές ώριμες επιλογές στην περιοχή. Αναφερόμενος στον Πρίνο και σε άλλα έργα που συζητούνται κατά καιρούς, υποστήριξε ότι παραμένουν σε επίπεδο σχεδιασμού και δεν μπορούν ακόμη να θεωρηθούν πλήρως ανεπτυγμένες λύσεις μεγάλης κλίμακας. Παράλληλα, εξέφρασε επιφυλάξεις για το κατά πόσο θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο λύσεις που θα βασίζονταν στη μεταφορά και αποθήκευση CO₂ σε τρίτες χώρες, όπως χώρες της Βόρειας Αφρικής, σημειώνοντας ότι ακόμη και εντός της Ευρώπης δεν έχει διαμορφωθεί πλήρες πλαίσιο για την αντιμετώπιση του ζητήματος.
Το σημαντικότερο πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει η έλλειψη επαρκών δικτύων και διαθέσιμης ισχύος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Όπως τόνισε ο κ. Κιαρτζής, το ηλεκτρικό σύστημα εμφανίζει ήδη περιορισμούς στη δυνατότητα σύνδεσης νέων έργων, γεγονός που δημιουργεί ένα επιπλέον εμπόδιο στην ανάπτυξη ενεργοβόρων τεχνολογιών όπως η ηλεκτρόλυση για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, η περίπτωση του διυλιστηρίου της Ελευσίνας. Όπως εξήγησε, μόνο για την αντικατάσταση του υδρογόνου που χρησιμοποιείται σήμερα στις εγκαταστάσεις με πράσινο υδρογόνο θα απαιτούνταν περίπου 1 GW ηλεκτρόλυσης. Για να υποστηριχθεί μια τέτοια εγκατάσταση, θα χρειάζονταν περίπου 5 έως 6 GW νέας ισχύος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανάλογα με το τεχνολογικό μείγμα, καθώς και πρόσθετες υποδομές αποθήκευσης. Πρόκειται για μεγέθη που αναδεικνύουν την πραγματική κλίμακα της πρόκλησης που καλείται να αντιμετωπίσει η βιομηχανία.
Τα σχέδια της Helleniq Energy και το μεγάλο στοίχημα του υδρογόνου
Οι τοποθετήσεις του κ. Κιαρτζή αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς συνδέονται άμεσα με τον στρατηγικό σχεδιασμό της Helleniq Energy για την επόμενη ημέρα. Ο όμιλος έχει εντάξει τα τελευταία χρόνια στον ενεργειακό του μετασχηματισμό μια σειρά από έργα και πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα καύσιμα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος και το υδρογόνο.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται λύσεις που περιλαμβάνουν την ανάπτυξη πράσινων ενεργειακών κόμβων (green hubs), την ευρύτερη αξιοποίηση πράσινου υδρογόνου στις βιομηχανικές δραστηριότητες του ομίλου και την παραγωγή πράσινης αμμωνίας, ιδιαίτερα στις εγκαταστάσεις της Θεσσαλονίκης.
Η πράσινη αμμωνία θεωρείται από αρκετούς αναλυτές ως ένα από τα πιθανά καύσιμα του μέλλοντος για τη ναυτιλία, ενώ παράλληλα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο μεταφοράς και αποθήκευσης υδρογόνου. Ωστόσο, όπως προκύπτει και από τα όσα ανέφερε ο κ. Κιαρτζής στο συνέδριο, η ανάπτυξη τέτοιων έργων δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογική ωριμότητα ή τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης. Εξαρτάται πρωτίστως από τη δυνατότητα εξασφάλισης τεράστιων ποσοτήτων πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, από την ύπαρξη κατάλληλων δικτύων και από τη διαμόρφωση συνθηκών που θα επιτρέπουν τη λειτουργία τους με ανταγωνιστικό κόστος.
Για τον λόγο αυτό, όπως προκύπτει από την ανάλυση του κ. Κιαρτζή, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο CAPEX των νέων επενδύσεων, δηλαδή στο αρχικό κόστος κατασκευής τους. Εξίσου κρίσιμο είναι το OPEX, το λειτουργικό κόστος των εγκαταστάσεων, καθώς από αυτό εξαρτάται τελικά η εμπορική βιωσιμότητα κάθε έργου. Ακόμη και στην περίπτωση που εξασφαλιστούν οι απαραίτητες επενδύσεις και εγκατασταθεί ο απαιτούμενος εξοπλισμός, το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας θα εξακολουθήσει να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη δυνατότητα λειτουργίας τους σε βιομηχανική κλίμακα.
