Το «θηρίο» που έχει φυλακίσει ο Ηρακλής (Ι & ΙΙ) αρχίζει πάλι να ακούγεται

Είναι αναμφίβολα αλήθεια και στην Ελλάδα αυτό έχει επιβεβαιωθεί με τραγικό τρόπο από το τσουνάμι των «κόκκινων δανείων» τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, ότι όταν κάποιος βλέπει το εισόδημά του να μην επαρκεί για να επιβιώσει, κάποια στιγμή υποχρεώνεται να μην πληρώσει τις δόσεις του δανείου που έχει πάρει είτε για κατοικία, είτε για κάποια καταναλωτική ανάγκη.

Η εμφάνιση στο προσκήνιο του Ηρακλή Ι και Ηρακλή ΙΙ, όπως πολλές φορές έχει επισημάνει το Οικονογράφημα, επέτρεψε ώστε αυτό το τσουνάμι να μη διαλύσει το τραπεζικό σύστημα. Αυτό άλλωστε ήταν και το «κλειδί» για να ξεκλειδώσει η διαδρομή της επιστροφής της πιστοληπτικής αναβάθμισης του ελληνικού χρέους σε επίπεδα investment grade.

Αυτό βέβαια έγινε δυνατό από τη στιγμή που ο Ηρακλής Ι και ΙΙ απέκτησαν τη δυνατότητα, με τις πλάτες της ΕΚΤ, να δοθούν κρατικές εγγυήσεις για την τιτλοποίηση των κόκκινων και κίτρινων δανείων (Npls και Npes) και να μετατραπεί έτσι ο «κίνδυνος» και η «ζημιά» των τραπεζών, σε εμπορεύσιμο περιουσιακό στοιχείο...

Όλα αυτά βέβαια έγιναν δυνατά λόγω της ύπαρξης ενός περιβάλλοντος που το «κόστος» του χρήματος ήταν από αρνητικό έως και μηδενικό.

Για παράδειγμα, όταν ξεκίνησε ο Ηρακλής Ι οι ελληνικές τράπεζες μαζί με τις άλλες ευρωπαϊκές μέσω των προγραμμάτων TLTROs της ΕΚΤ, μπορούσαν να αντλούν επιδοτούμενη ρευστότητα, δηλαδή αμοίβονταν (!) με 0,5% τόκο, για να απορροφήσουν ρευστότητα από την ΕΚΤ προκειμένου να δώσουν δάνεια σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, την ίδια στιγμή που τα επιτόκια τις ΕΚΤ ήταν ήδη αρνητικά (– 0,5%)...

Πολλά από αυτά τα κεφάλαια με διάφορους τρόπους και εν γνώση της ΕΚΤ, έκλεισαν τρύπες στους ισολογισμούς των τραπεζών, αλλά ταυτόχρονα χρηματοδότησαν κυρίως επιχειρήσεις τόσο πρωτογενώς σε επενδύσεις όσο και δευτερογενώς για αναχρηματοδότηση δανείων που ήδη είχαν αρχίσει να χτυπάνε ταβάνι.

Σήμερα όμως, από το πρώτο εξάμηνο του 2022 και μετά, το χρήμα έγινε απότομα πολύ-πολύ ακριβότερο και περισσότερο πιο δυσεύρετο (νομισματική σύσφιξη).

Τα δάνεια όμως τρέχουν και είτε πρέπει να αποπληρωθούν είτε να αναχρηματοδοτηθούν. Και αυτό πρέπει να γίνει πλέον σε κάθε περίπτωση με πολύ μεγαλύτερο κόστος κεφαλαίων, σε ένα περιβάλλον που η οικονομική δραστηριότητα έχει αρχίσει να συρρικνώνεται δραστικά σχεδόν οριζόντια ειδικά στην Ευρωζώνη.

Τα προβλήματα στην αναχρηματοδότηση έγιναν γρήγορα μεγάλα και σε ορισμένες περιπτώσεις... δραματικά.

Ήδη έχουν κινητοποιηθεί σε πολλές περιπτώσεις μεγάλων επιχειρηματικών Ομίλων τεράστια ποσά μέσω κρατικών εγγυήσεων για να αντιμετωπισθούν κίνδυνοι επικείμενων καταρρεύσεων σε οικονομίες κεντρικής σημασίας για την Ευρωζώνη, όπως η γερμανική, η γαλλική, η ιταλική κ.λ.π.

Η ζώνη του λυκόφωτος στο ιδιωτικό χρέος έχει αρχίσει και «φωτίζεται» με ένα κρύο φως απειλών χρεοστασίου μαζικής κλίμακας.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμα και για την αμερικάνικη οικονομία η οποία εξακολουθεί να κινείται σε απόμακρους σε σχέση με την Ευρωζώνη ρυθμούς ανάπτυξης (4,5%), η κατάσταση αναδεικνύει ολοένα και μεγαλύτερες περιοχές ζόμπι επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα η Bank of America εκτιμάται ότι το 2023 θα μπορούσαν να «κοκκινίσουν» εταιρικά δάνεια ύψους έως και 1 τρισ. δολάρια, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες περιέλθουν σε ύφεση. Η εικόνα αυτή γίνεται ακόμα πιο άσχημη αν ληφθεί υπόψη ότι «55 μεγάλοι αμερικανικοί επιχειρηματικοί όμιλοι χρεοκόπησαν το α' 6μηνο του 2023, ποσοστό αυξημένο κατά 53% σε σύγκριση με πέρυσι...».

Η κατάσταση στην Ευρωζώνη και την Ελλάδα

Αν κρίνει κανείς από τα δημοσιεύματα του γερμανικού οικονομικού τύπου η κατάσταση στην Ευρωζώνη έχει μία πολύ πιο άσχημη δυναμική, καθώς η οικονομική επιβράδυνση έχει ήδη αρχίσει να αφαιρεί έδαφος κάτω από τα πόδια των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Και η Ελλάδα, που βρίσκεται η Ελλάδα μέσα σ' αυτό;

Την απάντηση σ' αυτό μπορούν να την δώσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι ελληνικές συστημικές τράπεζες και μαζί τους η Τράπεζα της Ελλάδος.

Τα μεμονωμένα όμως στοιχεία του καθημερινού οικονομικού ρεπορτάζ ιδιαίτερα από την αρχή του καλοκαιριού και μετά, παρέχουν έστω και με το σταγονόμετρο, επαρκείς άσχημες... πληροφορίες.

Επώνυμες σε κλάδους αιχμής εταιρείες και σημαντικοί επιχειρηματικοί Όμιλοι, φορτωμένοι με δανειακές (ομολογιακές) υποχρεώσεις, εμφανίζονται ήδη στις τράπεζές τους για να δηλώσουν μερική ή ολική αδυναμία εξυπηρέτησης των δανείων τους.

Και είναι δύο ειδών οι επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας, η οποία – σύμφωνα με διασταυρωμένη πληροφόρηση του insider.gr – αυξάνεται ραγδαία σε αριθμούς.

Η μία αφορά παλιότερες «καταστάσεις» που μόνο η νομισματική χαλάρωση είχε επιτρέψει να επιβιώνουν με διαρκή αναχρηματοδότηση των δανείων τους.

Η δεύτερη δυστυχώς αφορά «επενδύσεις» των τελευταίων ετών που επίσης χάρη στην νομισματική χαλάρωση χρηματοδοτήθηκαν σχεδόν ολοσχερώς για να υλοποιηθούν από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα κυρίως με κοινοπρακτικά ομολογιακά δάνεια, πολλές φορές, ενσωματώνοντας σε νέες επιχειρηματικές οντότητες παλαιότερες επιχειρήσεις που ήταν ήδη στην προηγούμενη κατηγορία...

Στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος που έχουν την ευθύνη της εποπτείας, είναι ήδη σε γνώση αυτής της νέας προβληματικής δυναμικής, η οποία οδηγεί σε ακόμα πιο δυσχερή θέση τις τράπεζες, καθώς η ΕΚΤ μέσω του SSM αυξάνει τις πιέσεις για «αυστηροποίηση» των συνθηκών διασφάλισης της κεφαλαιακής τους επάρκειας. Πληροφορίες του insider.gr, αναφέρουν ότι στο περιθώριο της πρόσφατης πανηγυρικής συνάντησης του Συμβουλίου της ΕΚΤ στην Αθήνα, κάποιες από τις πλευρές αυτής της νέας πανευρωπαϊκής κλίμακας κατάστασης έγιναν αντικείμενο ανταλλαγής απόψεων που άφησαν πολύ... χώρο σε ανησυχητικά συμπεράσματα.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες τα ζητήματα αυτά πρόκειται να απασχολήσουν διεξοδικά το Συμβούλιο της ΕΚΤ στην τελευταία συνεδρίασή του τον Δεκέμβριο στη βάση των νεότερων δεδομένων που θα υπάρξουν για το 2023.

Προς το παρόν πάντως ένα είναι βέβαιο.

Το «θηρίο» που είχε αλυσοδεθεί από τον Ηρακλή Ι και ΙΙ στα υπόγεια της δευτερογενούς αγοράς χρέους στην Ελλάδα, έχει αρχίσει να «βρυχάται» και απειλεί να σπάσει τις «εγγυητικές» αλυσίδες του. Οι «βρυχηθμοί» του τελευταία ακούγονται αρκετά καθαρά στις επιτελικές συναντήσεις ορισμένων τραπεζών. Μεγάλων και μικρών.

Γ. Αγγέλης