Τέλειωσε η τραπεζική κρίση; Γιατί η απάντηση είναι «όχι»

Με επιχείρημα-πρόσχημα την επιδείνωση του καιρού, αλλά με πραγματική αιτία την ανακοίνωση των εκλογών ο κ. Ψ ανέλαβε την πρωτοβουλία να βρεθούμε για καφέ στο παλιό μας στέκι στην πλατεία Καρύτση. Όταν φτάσαμε σχεδόν ταυτόχρονα ο κ. Χ και εγώ, εκείνος ήταν εκεί και έκανε αμέσως σημάδι στον κ. Γιώργο να έρθει για παραγγελία.

«Τι γίνεται ρε παιδιά, γιατί χαθήκαμε έτσι;» ρώτησε πρόσχαρα ο κ. Ψ.

«Μας το λες για να μη σου το πούμε εμείς» παρατήρησε πειρακτικά ο κ. Χ, «εσύ εξαφανίστηκες εδώ και αρκετές εβδομάδες και δεν έδωσες σημεία ζωής, τόσο μάλιστα που είχα αρχίσει να ανησυχώ...», πρόσθεσε στο ίδιο ύφος.

«Αλήθεια λέει», πρόσθεσα και εγώ, «είχαμε αρχίσει να ανησυχούμε με την σιωπή σου...».

»Είχα κατέβει στα παιδιά στο Ηράκλειο και η αλήθεια είναι ότι... ξεχάστηκα εκεί για περισσότερο απ' ότι αρχικά είχα προγραμματίσει. Βλέπεις "ήρθε" και δεύτερο εγγονάκι και "κόλλησα". Ήθελα να βοηθήσω, τα παιδιά με χρειάζονταν και... ξέμεινα λίγο περισσότερο. Ευχάριστο όμως να ακούω ότι σας έλειψα» είπε και μας δήλωσε ότι κερνάει αυτός για το δεύτερο εγγόνι.

«Σας έχω νέα όμως» συμπλήρωσε μετά από μικρή παύση, «εκλογικά...» διευκρίνισε.

Τον παρότρυνα να εξηγήσει τι εννοεί και εκείνος άρχισε να μας μεταφέρει διάφορες εκτιμήσεις και πληροφορίες από το παλιό του περιβάλλον στο ΣΥΡΙΖΑ.

«Τα νέα είναι ότι είναι πολύ πιθανό αν επαληθευτούν οι ανεπίσημες μετρήσεις ότι μπορούμε να έχουμε κυβέρνηση από την πρώτη Κυριακή και να μη χρειαστεί να πάμε σε δεύτερη τον Ιούλιο. Βέβαια αυτό θα κριθεί και το κατά πόσο το ΠΑΣΟΚ θα μπορεί να πάρει απόφαση συνεργασίας χωρίς να κοπεί στα δύο...» σχολίασε ο κ. Ψ για να διευκρινίσει ότι και αυτό θα εξαρτηθεί από το ποιοι θα εκλεγούν στα ψηφοδέλτια που θα κατεβάσει τελικά το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ.

«Αναφέρεις σαν πολύ πιθανό ένα γεγονός που στην συνέχεια το στηρίζεις σε πολλά "αν" απ' ότι καταλαβαίνω» παρατήρησα, χωρίς να συνεχίσω. Δεν απάντησε αμέσως, κούνησε ελαφρά το κεφάλι και μουρμούρισε «Ναι εντάξει, αλλά... θέλω να πω ότι δεν είναι απαραίτητο έτσι όπως εξελίσσεται η "τάση" να πάμε ξανά για εκλογές. Εσύ τι λες;» είπε στρεφόμενος προς τον κ. Χ.

Εκείνος αφού ολοκλήρωσε την γουλιά του καφέ που μόλις είχε πάρει, τον κοίταξε στα μάτια και χαμογέλασε κάπως πονηρά, λέγοντας «Καλά είσαι σίγουρος ότι θέλεις να κάνουν οι δικοί σου κυβέρνηση;».

Κάτι πήγε να πει ο κ. Ψ, αλλά ο κ. Χ τον διέκοψε, «καλά εντάξει εννοώ οι πρώην δικοί σου». Ο κ. Ψ δεν ήθελε να ξεχνάνε οι φίλοι του ότι είχε απομακρυνθεί από το στελεχιακό δυναμικό του ΣΥΡΙΖΑ με δική του επιλογή μετά την κίνηση του ΣΥΡΙΖΑ να «ανατρέψει» το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος. Και ο κ. Χ επειδή ήξερε την ευαισθησία του στο θέμα, έσπευσε να αυτο-διορθωθεί.

Τραπεζική κρίση

«Τι εννοείς;» ρώτησε με φανερή την απορία στα μάτια του και κοίταξε μια τον κ. Χ μία εμένα. Δεν είπα τίποτα.

«Εννοώ φίλε μου ότι είτε μετά τις πρώτες, είτε μετά τις δεύτερες εκλογές, όποια κυβέρνηση και αν προκύψει, έχει να αντιμετωπίσει ένα εντελώς καινούργιο και πολύ – πολύ δύσκολο κόσμο. Θα μπορούσες να πεις ότι τώρα αρχίζουν να καταγράφονται οι πρώτες "ζημιές" από την μεγάλη ανατροπή που άρχισε πριν από ένα χρόνο, όταν με απόφαση των κεντρικών τραπεζών αρχίσαμε να διαβαίνουμε το κατώφλι, από τον κόσμο του φθηνού χρήματος στον κόσμο του ακριβού χρήματος. Η τραπεζική κρίση, σε ΗΠΑ και Ευρώπη, αν θέλεις δεν είναι παρά το προανάκρουσμα των συνεπειών σ' αυτό το... πέρασμα. Και αυτή η αλλαγή έχει συνέπειες, των οποίων η διαχείριση θα δοκιμάσει τις αντοχές όποιας κυβέρνησης και αν εκλεγεί...».

«Μήπως είσαι λιγάκι υπερβολικός φίλε μου» σχολίασε με ένα ελαφρά ειρωνικό μειδίαμα ο κ. Ψ.

Ο κ. Χ το πρόσεξε αλλά δεν έδειξε να πειράζεται και συνέχισε.

«Νομίζω δεν με προσέχεις. Οι τράπεζες φίλε μου εμπορεύονται "ξένα" χρήματα, μέχρι πριν ένα χρόνο εμπορεύονταν χρήματα τα οποία είτε δεν χρειαζόταν να πληρώσουν τίποτα για να τα έχουν είτε πληρώνονταν και από πάνω – όπως με τα προγράμματα TLTROs – για να τα πάρουν από την ΕΚΤ. Τώρα, το χρήμα αυτό που πρέπει να επιστραφεί "κοστίζει" 4%. Επειδή πέραν του ότι γίνεται ακριβότερο, γίνεται και περισσότερο δυσεύρετο, γιατί οι Κεντρικές Τράπεζες πέραν του ότι αυξάνουν τα επιτόκια, έχουν αρχίσει και το tapering και το... τρώει και ο πληθωρισμός οι "καταθέτες" όλων των ειδών το ζητάνε πίσω από τις τράπεζες και αυτές δεν το έχουν πλέον σε ποσότητες που χρειάζεται. Αυτό έχει αρχίσει στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Και αυτό μόλις άρχισε...».

Ο κ. Χ έκανε μία παύση για πιει άλλη μια γουλιά, αλλά περισσότερο για να δώσει χρόνο στον κ. Ψ να «χωνέψει» τα λεγόμενά του.

«Θεωρείς δηλαδή ότι παρά την αντίδραση των αγορών τις τελευταίες ημέρες και την σχετική ηρεμία δεν έχει τελειώσει η αναταραχή;» ρώτησα τον κ. Χ.

«Το τι λέω ή τι νομίζω εγώ δεν έχει και ιδιαίτερη σημασία. Σημασία έχει τι λένε αυτοί που είναι μέσα στο πράγμα», παρατήρησε ο κ. Χ.

Ο «συμβιβασμός» της Λαγκάρντ

«Μα η Λαγκάρντ και οι Αμερικανοί λένε ότι το θέμα της τραπεζικής κρίσης έχει τεθεί υπό έλεγχο» σχολίασε κάπως διστακτικά ο κ. Ψ που φαινόταν να έχει εγκαταλείψει το εκλογικό... περιβάλλον.

Ο κ. Χ άφησε τον καφέ του στο τραπεζάκι, καθάρισε σχολαστικά τα γυαλιά και είπε χωρίς να σηκώσει τα μάτια του «Φίλε μου η Λαγκάρντ είπε, εν γνώση της υποθέτω, το μεγαλύτερο ψέμα που έχει ειπωθεί τελευταία. Είπε επί λέξει ότι δεν υπάρχει "συμβιβασμός" μεταξύ της καταπολέμησης του πληθωρισμού με αυξήσεις επιτοκίων και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Θα μου εξηγήσεις τότε τι θα κάνουν οι τράπεζες που αγωνίζονται να κρατήσουν τους καταθέτες και να αποφύγουν τις αθετήσεις των δανείων τους; Αν θες την αλήθεια, δες τι είπε προχθές ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ινδίας, που δεν είναι πλέον υποχρεωμένος από την θέση του να λέει τέτοια πράγματα. Είπε ξεκάθαρα ότι "η επέκταση και η συρρίκνωση των ισολογισμών της κεντρικής τράπεζας περιλαμβάνει συμβιβασμούς μεταξύ νομισματικής πολιτικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας". Διαφορετικά η κατάσταση θα γίνει ανεξέλεγκτη. Τι σημαίνει "συμβιβασμός"; Σημαίνει ότι θα αναγκαστούν να σταματήσουν τις αυξήσεις των επιτοκίων για να σώσουν το τραπεζικό σύστημα. Και τώρα τα πράγματα είναι πολύ πιο διαφορετικά από το 2011 με το “λάθος του Τρισέ” που χρειάστηκε να βγει ο Ντράγκι και να δεσμευτεί με το “Whatever it Takes”. Τότε αρκούσε να το πεί χωρίς να το εφαρμόσει αμέσως γιατί οι αγορές πίστευαν τις Κεντρικές Τράπεζες. Τώρα η αξιοπιστία αυτή έχει δοκιμαστεί ήδη άσχημα το 2021 και το 2022. Θα σας αναφέρω το προφανές, όπως το διατύπωσε μόλις πρόσφατα ο επικεφαλής της κορυφαίας χρηματοπιστωτικής ρυθμιστικής αρχής στον κόσμο, ο Πάμπλο Χερνάντες ντε Κος, πρόεδρος της Επιτροπής Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας. Μόλις την περασμένη εβδομάδα είπε ξεκάθαρα ότι "Ο μόνος τρόπος για να αποτρέψετε εντελώς ένα bank run θα ήταν να απαιτήσετε από αυτούς (σ.σ. δηλαδή τους τραπεζίτες) να διατηρήσουν όλες τις καταθέσεις τους σε εξαιρετικά ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία. Αλλά αυτό σημαίνει ότι τους ζητάτε να πάψουν να είναι τράπεζες...". Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι δεν θα έπρεπε να κερδίζουν, θα έπρεπε οι τράπεζες να μετατραπούν σε... μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που απλώς θα παρέχουν δημόσια υπηρεσία πληρωμών και συναλλαγών... δωρεάν. Αυτό δεν νομίζω ότι είναι κάτι που πρέπει να περιμένει κανείς. Με άλλα λόγια, θα ήταν απολύτως ασφαλές να περιμένουμε με λίγη υπομονή το πότε η κα Λαγκάρντ θα μας αναγγείλει τους επόμενους... συμβιβασμούς. Δηλαδή, άλλη μία αλλαγή θέσης για την επιτοκιακή πολιτική, από αυτές που μας έχει συνηθίσει από τότε που ανέλαβε...».

Ο Νάγκελ και ο Κνοτ

«Ναι φίλε μου» σχολίασα, «αλλά δεν φαίνεται τόσο εύκολο να συμβεί κάτι τέτοιο με όσα μέχρι στιγμής λέει ο κ. Νάγκελ και ο κ. Κνοτ, μαζί και η Σνάμπελ για την ανάγκη συνέχισης των αυξήσεων στα επιτόκια...».

Ο κ. Χ με κοίταξε για λίγο και ρώτησε «Ειλικρινά φίλε μου πιστεύεις ότι είναι σε θέση να “σηκώσει” η Γερμανία μια υπόθεση Credit Suisse; Δεν ήταν αρκετή προειδοποίηση αυτό το δοκιμαστικό σορτάρισμα της Deutsche Bank που έγινε προχθές; Όλες οι αιτίες που έστειλαν στον... τοίχο τις αμερικανικές τράπεζες, τον κολοσσό της Credit Suisse ή την Deutsche Bank είναι παρούσες. Η αύξηση των επιτοκίων και το tapering δημιουργούν μία κατάσταση που το τραπεζικό σύστημα δεν "αντέχει" καθώς το ακριβότερο και λιγότερο χρήμα "απαξιώνει" τα πλέον ασφαλή περιουσιακά στοιχεία των τραπεζών, ομόλογα και ακίνητα... Τα επιτόκια αυξήθηκαν, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού. Αυτή η κρίση "ρευστότητας" μαίνεται τώρα στον τομέα των ακινήτων και στις τράπεζες, με μεγάλα ομολογιακά χρέη. Επομένως, η τραπεζική κρίση δεν έχει τελειώσει ακόμη. Και αν θέλεις την εκτίμησή μου, η κα Λαγκάρντ σύντομα θα χρειασθεί να "συμβιβασθεί" δημοσίως και εμείς να ετοιμασθούμε για τον επόμενο κύκλο των πληθωριστικών πιέσεων. Θα ξαναθυμηθούμε τις εμπειρίες της δεκαετίας του 70' για τα καλά...».

Η συνέχεια της συζήτησης με τον κ. Ψ να θέτει πολλά ερωτήματα πάνω στο θέμα της τραπεζικής κρίσης, μας κράτησε στην πλατεία Καρύτση μέχρι αργά.

Γ. Αγγέλης