Οικονογράφημα: Δύο σοβαρά προβλήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν

Μέσα στο Σαββατοκύριακο ο κ. Χ μου έστειλε πάλι ένα mail, κάτι που φαίνεται πως έχει αρχίσει να του γίνεται συνήθεια τελευταία.

Το mail αφορούσε κάποιες σκέψεις και προβληματισμούς του για την τρέχουσα κατάσταση, αλλά και μία αναφορά-σχόλιο για ένα κείμενο που είχα δημοσιεύσει τελευταία με αφορμή τα 50 χρόνια από την κατάρρευση της Συμφωνίας του Μπρέτον Γουντς και τις συνέπειες από την διακοπή της σταθερής σχέσης δολαρίου-χρυσού.

Σας μεταφέρω τα δύο βασικά κομμάτια του κειμένου και παραλείπω κάποια προσωπικά σχόλια για ένα οικογενειακό του ζήτημα.

«Φίλτατε μιας και έριχνα μια ματιά στην επικαιρότητα, σκέφτηκα ότι θα μου άρεσε να σου στείλω αυτό το σημείωμα με κάποιες σκέψεις και προβληματισμούς που με απασχολούν τελευταία.

Δύο κατά την εκτίμησή μου – πέρα από τις συνέπειες που θα υπάρξουν από την κρίση στον Αφγανιστάν – είναι τα ζητήματα που θα έπρεπε να απασχολούν πολύ σοβαρά τους κυβερνήτες μας, αλλά προσωπικά δεν βλέπω σημάδια που να δείχνουν ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει…

Το ένα έχει να κάνει με τον πληθωρισμό και το δεύτερο, που σχετίζεται με το πρώτο, έχει να κάνει με το ποιά θα είναι τα επόμενα βήματα της ΕΚΤ. Με άλλα λόγια το αν η ΕΚΤ θα κάνει το χρήμα ακριβότερο στους επόμενους 6 με 8 μήνες.

Απλώς σκέψου το θα συμβεί σ’ αυτή την χώρα, που δεν έχει δικό της νόμισμα, που το χρέος κρατικό και ιδιωτικό έχει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο «κοκκινίσει», μέσα σε ένα οικονομικό περιβάλλον στο οποίο ο πληθωρισμός θα τρέχει και το χρήμα θα γίνεται ακριβότερο…

Παρακολουθώ τελευταία τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για να μη πέσω θύμα των εντυπώσεων.

Η αλήθεια είναι ότι αυτό που αποκαλείτε και σωστά νομίζω, «αντιληπτό πληθωρισμό», δηλαδή αυτό που καταλαβαίνει κανείς ψωνίζοντας στο Σούπερ Μάρκετ κάθε εβδομάδα, ή πληρώνοντας ενοίκιο κατοικίας, αφήνω απ’ έξω τις τιμές στο κόστος παροχής υπηρεσιών υγείας στον ιδιωτικό τομέα, είναι πολύ πιο έντονο από τα νούμερα της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία ήδη «τρέχουν» με πρωτοφανή ταχύτητα… Έχω πολλά χρόνια να δω τις τιμές να αλλάζουν τόσο γρήγορα. Αυτό που δεν έχει δώσει ακόμα μεγάλες διαστάσεις στο θέμα του πληθωρισμού είναι ότι η διαδρομή του έχει ξεκινήσει από αρνητικές τιμές και έτσι «λογιστικά» δεν έχει ακόμα φανεί. Αν θυμάμαι καλά πριν από λίγες ημέρες είχατε ένα δημοσίευμα που ανέφερε πως η Deutsche Bank νομίζω, σχολίαζε σε μία Έκθεσή της ότι οι μεγάλες εταιρείες πρόκειται να περάσουν τις αυξήσεις στις τιμές παραγωγού στους καταναλωτές… Αυτό σημαίνει ότι εξαντλείται πλέον η απορρόφηση της αύξησης του κόστους από τους παραγωγούς και περνάει στους καταναλωτές.

Όσο αφορά το δεύτερο πρόβλημα, δηλαδή το τι πρόκειται να κάνει η ΕΚΤ, αυτό που μπορώ να πω είναι ότι αν η Λαγκάρντ «κλείσει» τις πόρτες του PEPP, θα δούμε και πάλι τα επιτόκια δανεισμού για την Ελλάδα να αυξάνονται από τις αγορές κατακόρυφα. Και δεν είναι παρηγοριά το γεγονός ότι αυτό θα συμβεί και για την Ιταλία, την Ισπανία ή την Πορτογαλία… Γιατί στο κάτω κάτω αυτές οι χώρες απολαμβάνουν έτσι κι αλλιώς το κανονικό QE που θα συνεχίσει και μετά το κλείσιμο του PEPP.

Για να μη παρεξηγηθώ και να συμβεί αυτό στο ελληνικό δημόσιο δεν θα κοστίσει πολλά καθώς οι δανειακές ανάγκες είναι μικρές και ελεγχόμενες προς το παρόν.

Εκεί που θα γίνει η ζημιά είναι στην χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα ο οποίος έχει ακόμα ένα βουνό Npls και μεγάλες εκκρεμότητες με τις αγορές. Εκεί θα γίνει η μεγάλη ζημιά.

Και εδώ βέβαια ελπίζω ότι ακόμα και να κλείσει το PEPP η ΕΚΤ τον ερχόμενο Μάρτιο, δεν θα πετάξει την Ελλάδα στα …σκυλιά της αγοράς, κάποιο «μεταβατικό» εργαλείο θα χρησιμοποιήσει μέχρι να αποκτήσει την investment grade διαβάθμιση. Αλλά αυτό είναι μία προσδοκία όχι μία βεβαιότητα…

Θέλω να πω δηλαδή ότι με ακριβό χρήμα και ταυτόχρονα πληθωρισμό που δεν τον έχουμε δει εδώ και χρόνια, τα πράγμα δεν θα είναι καλά. Προσωπικά δεν βλέπω τα δύο αυτά ζητήματα και ειδικά το περιβάλλον που θα μπορούσε να δημιουργήσει ο συνδυασμός τους, να είναι αντικείμενο προβληματισμού στους κυβερνήτες μας…».

Το mail του κ. Χ συνέχισε λίγο πιο κάτω με ένα σχόλιο για την επέτειο των 50 χρόνων από την απαγκίστρωση του δολαρίου από τον χρυσό. Αντί σχολίου στο mail του μου μετέφερε το σχόλιο ενός αμερικανού οικονομολόγου στο οποίο ο ίδιος συμφωνούσε.

«Διάβασα και σε γενικές γραμμές συμφωνώ μαζί του, το ακόλουθο για τα γεγονότα του 1971 και τις συνέπειές τους για το σήμερα. Σου το μεταφέρω έτσι όπως το δημοσίευσε:

Στη δεκαετία του 1960, κάθε νόμισμα από μια ισχυρή χώρα θα μπορούσε να ανταγωνιστεί το δολάριο εάν τα αποθέματα χρυσού της ήταν επαρκή. Σήμερα, κανένα από τα νομίσματα fiat (σ.σ. επίσημα εθνικά νομίσματα) δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το δολάριο είτε σε οικονομική ικανότητα είτε ως αποθεματικό. Η περίπτωση του γιουάν είναι παραδειγματική.

Η κινεζική οικονομία αποτελεί σχεδόν το 17 % του παγκόσμιου ΑΕΠ και το νόμισμά της χρησιμοποιείται σε λιγότερο από το 4 % των παγκόσμιων συναλλαγών, σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS).

Με την αναστολή της σχέσης δολαρίου - χρυσού, ο Νίξον εδραίωσε και εγγυήθηκε τη χρηματοοικονομική και νομισματική ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών μακροπρόθεσμα, ενώ ταυτόχρονα απελευθέρωσε μια παγκόσμια οικονομία με πρωτοφανή πιστωτική επέκταση, όπου ο χρηματοοικονομικός κίνδυνος υπερβαίνει δυσανάλογα την πραγματική οικονομία.

Οι υπερασπιστές της αναστολής της σχέσης του χρυσού με το δολάριο ισχυρίζονται ότι οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις πλέον είναι μικρότερες και ότι η παγκόσμια οικονομία έχει ενισχυθεί την περίοδο αυτή.

Ωστόσο, είναι κάτι παραπάνω από συζητήσιμο ότι η μαζική επέκταση του χρέους είναι η αιτία της προόδου.

Το μη παραγωγικό χρέος αυξήθηκε σε πρωτοφανή ύψη και η φορολογική επιβάρυνση στους πολίτες επίσης αυξήθηκε, ενώ η σοβαρότητα των οικονομικών κρίσεων, που «λύνονται» πάντα με την προσθήκη περισσότερου χρέους και περισσότερης ανάληψης κινδύνου, έχει επίσης αυξηθεί.

Μια οικονομία που τροφοδοτείται με χρέος και μαζική δημιουργία χρήματος ωφελεί δυσανάλογα τους πρώτους αποδέκτες χρημάτων και πίστωσης, που δεν είναι άλλοι από την εκάστοτε κυβέρνηση και τα πολύ υψηλά εισοδήματα. Ταυτόχρονα δημιουργεί μεγαλύτερο πρόβλημα για τις μεσαίες τάξεις και τα χαμηλότερα εισοδήματα όπως επίσης και στην πρόσβαση σε καλύτερα επίπεδα διαβίωσης, δεδομένου ότι οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων (assets) είναι τεχνητά διογκωμένοι, αλλά οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονται πιο αργά από την τιμή των βασικών δαπανών, όπως η στέγαση, η υγειονομική περίθαλψη και οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας. Και την ίδια στιγμή οι έμμεσοι και οι άμεσοι φόροι αυξάνονται…».

Το mail του κ. Χ ολοκληρώθηκε λίγο πιο κάτω με κάποια σχόλια για ένα οικογενειακό του ζήτημα, που δεν αφορά στα ενδιαφέροντα του Οικονογραφήματος. Και γι’ αυτό τα παραλείπω.

Γιάννης Αγγέλης