Τρεις παρατηρήσεις για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία, τις οποίες χαρακτήρισε εξαιρετικά σοβαρές, έκανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής.
Η Σύνοδος Κορυφής που ξεκινάει σε λίγο διεξάγεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, είπε ο πρωθυπουργός, τονίζοντας αρχικά την ανάγκη ουσιαστικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκή Ένωσης (άρθρο 42.7), σημειώνοντας ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που στήριξε την Κύπρο όταν δέχθηκε επίθεση. Όπως ανέφερε, θα θέσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την ανάγκη διαμόρφωσης «ενός σαφούς οδικού χάρτη», ώστε η μέχρι τώρα άτυπη ενεργοποίηση να αποκτήσει θεσμικό χαρακτήρα για μελλοντικές κρίσεις.
Στη συνέχεια έδωσε έμφαση στις επιπτώσεις από επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, προειδοποιώντας ότι μπορεί να οδηγήσουν σε δραματική αύξηση των τιμών και σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη να σταματήσουν οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να προστατεύσει καταναλωτές και επιχειρήσεις. Όπως είπε, η Ελλάδα θα στηρίξει πολίτες και οικονομία στο μέτρο των δυνατοτήτων της, αλλά θα απαιτηθούν και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις εάν η κρίση παραταθεί.
Τέλος, ο πρωθυπουργός προειδοποίησε για νέο μεταναστευτικό κύμα, λέγοντας πως η Ευρώπη δεν πρέπει να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα προσφυγική κρίση, αντίστοιχη του 2015. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί επανάληψη των λαθών του παρελθόντος», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας των εξωτερικών συνόρων και ετοιμότητας για όλα τα ενδεχόμενα.
- Διαβάστε ακόμα - Ευρωπαϊκή Ένωση: Το άρθρο 42.7 και το αναγκαίο επόμενο βήμα
Ολόκληρη η δήλωσή του
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο ξεκινάει σε λίγο, διεξάγεται σε μία εξαιρετικά κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, με έναν εκτεταμένο πόλεμο να πλήττει την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Οι επιπτώσεις, προφανώς, στην παγκόσμια οικονομία είναι εξαιρετικά σοβαρές. Επιτρέψτε μου να κάνω τρεις παρατηρήσεις.
Η πρώτη έχει να κάνει με το γεγονός ότι η κρίση αυτή ανέδειξε την ανάγκη της πραγματικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αναφέρομαι στο άρθρο 42, παράγραφος 7. Η Ελλάδα, πρώτη ευρωπαϊκή χώρα, έσπευσε να στηρίξει την Κύπρο όταν αυτή δέχθηκε επίθεση, ακολούθησαν πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Θα θέσω όμως ανοιχτά το ζήτημα αυτό στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και θα ζητήσω έναν σαφή οδικό χάρτη για το πώς μπορούμε αυτή την ουσιαστικά άτυπη ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 να τη μετατρέψουμε σε μία θεσμικά στέρεη επιλογή, την οποία θα έχουν οι ευρωπαϊκές χώρες σε περίπτωση που δεχθούν εκ νέου κάποια επίθεση.
Η δεύτερη παρατήρησή μου έχει να κάνει με τις οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις αυτής της μεγάλης κρίσης. Η επίθεση στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει τις τιμές της ενέργειας σε επίπεδα που θα μπορούν να οδηγήσουν σε δραματικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Είναι απολύτως απαραίτητο αυτή τη στιγμή να πρυτανεύσει η λογική και να σταματήσουν εκατέρωθεν επιθέσεις σε υποδομές ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή.
Από εκεί και πέρα όμως, ως Ευρώπη πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε αυτή την κρίση, έχοντας ως πρώτο μέλημα την προστασία των Ευρωπαίων καταναλωτών, ειδικά των πιο αδύναμων συμπολιτών μας, αλλά και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να μην πληγεί και άλλο η ανταγωνιστικότητά τους. Η απάντηση σε αυτό το επίπεδο πρέπει να είναι και εθνική αλλά και ευρωπαϊκή.
Η Ελλάδα, στα πλαίσια των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων, θα κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να στηρίξει τους Έλληνες πολίτες και την ελληνική οικονομία. Θα χρειαστούμε όμως και ευρωπαϊκές απαντήσεις, σε περίπτωση που αυτή η κρίση παραταθεί και οδηγήσει σε παρατεταμένα αυξημένες τιμές και στο φυσικό αέριο αλλά και στα καύσιμα, και αυτό θα είναι αντικείμενο της συζήτησης την οποία θα κάνουμε σήμερα.
Η τρίτη παρατήρησή μου έχει να κάνει με το γεγονός ότι η κρίση αυτή δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να οδηγήσει την Ευρώπη να αντιμετωπίσει μία νέα προσφυγική κρίση. Εδώ το μήνυμα πρέπει να είναι απολύτως σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί και πάλι μία επανάληψη της κρίσης του 2015. Δεν είμαστε στο σημείο αυτό, αλλά πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα τα ενδεχόμενα. Ένα σαφές μήνυμα, λοιπόν, ότι η Ευρώπη θα προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα και δεν θα επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος θεωρώ ότι είναι επιβεβλημένο να σταλεί από αυτό το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο».
Αντόνιο Κόστα: Δεν υπάρχει εναλλακτική από την τήρηση του διεθνούς δικαίου
Στις δηλώσεις που έκανε προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα τόνισε ότι το 2026 αποτελεί το ευρωπαϊκό έτος ανταγωνιστικότητας, επισημαίνοντας πως οι ηγέτες θα επικεντρωθούν στην ενίσχυση της οικονομικής ισχύος της Ένωσης. Όπως ανέφερε, η ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας είναι κρίσιμη τόσο για την επιτάχυνση της ανάπτυξης όσο και για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Ο ίδιος σημείωσε ότι η ΕΕ προχωρά στην υλοποίηση της ατζέντας «Μία Ευρώπη, μία αγορά», χαρακτηρίζοντας το λεγόμενο «28ο καθεστώς» ή «EU Inc.» ως ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενοποίησης των τομέων ενέργειας και τηλεπικοινωνιών στην ενιαία αγορά, απλοποίησης των διαδικασιών, καθώς και αύξησης των επενδύσεων στην καινοτομία, ιδίως σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κβαντική υπολογιστική.
Αναφερόμενος στην ενέργεια, ο Κόστα υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις, κάνοντας ειδική μνεία στη σύγκρουση στο Ιράν, η οποία, όπως είπε, αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής ενέργειας. Όπως τόνισε, αυτός είναι ο μόνος τρόπος για την επίτευξη αυτονομίας και ασφάλειας στο ενεργειακό σύστημα. Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των κρατών-μελών και των ενεργοβόρων τομέων της οικονομίας, ενώ υπογράμμισε ότι η Ευρώπη οφείλει να προστατεύσει τόσο τις επιχειρήσεις του σήμερα όσο και το περιβάλλον για τις επόμενες γενιές.
«Η ενέργεια σημαίνει ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ανάπτυξη εγχώριας παραγωγικής ικανότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα.
Κλείνοντας, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σημείωσε ότι οι ηγέτες θα έχουν συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, υπογραμμίζοντας τη σημασία του πολυμερούς συστήματος για τη διατήρηση της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες. Όπως είπε, δεν υπάρχει εναλλακτική σε αυτό το σύστημα, καθώς η απουσία του οδηγεί σε συγκρούσεις, αθέμιτο ανταγωνισμό και απειλές κατά της εθνικής κυριαρχίας.
Ο Κόστα αναφέρθηκε, τέλος, στις κρίσιμες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατάσταση στον Λίβανο και στη Γάζα, την οποία χαρακτήρισε δραματική. Τόνισε την ανάγκη άμεσης κινητοποίησης της διεθνούς κοινότητας για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, όπως καθαρισμός ερειπίων, διασφάλιση υδροδότησης και ενεργειακής επάρκειας, καθώς και προστασία των αμάχων. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, υπογραμμίζοντας ότι η διεθνής κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα πολλαπλές κρίσεις.
