Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός των τελευταίων ημερών, αλλά την κορύφωση μιας κλιμάκωσης που εξελίσσεται εδώ και χρόνια, σύμφωνα με τον Derek Chollet, επικεφαλής του Center for Geopolitics της JP Morgan Chase, ο οποίος εκτιμά ότι έκβαση της σύγκρουσης ενδέχεται να προκαλέσει μια γεωπολιτική αλλαγή στη Μέση Ανατολή με συνέπειες που μπορεί να διαρκέσουν για δεκαετίες.
Όπως ανέφερε, το Ιράν βρέθηκε σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση μετά τις συγκρούσεις με το Ισραήλ το 2024 και το 2025. Οι επιχειρήσεις εκείνης της περιόδου, στις οποίες συμμετείχαν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, έπληξαν μεταξύ άλλων το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας και αποκάλυψαν αδυναμίες στην ικανότητά της να ελέγχει τον εναέριο χώρο της. «Από τότε λέγαμε στους πελάτες μας ότι αυτό ήταν απλώς μια παύση και όχι ειρήνη», σημείωσε ο Chollet, υπογραμμίζοντας ότι η επανέναρξη της σύγκρουσης ήταν σχεδόν αναμενόμενη.
Από την τρέχουσα σύγκρουση, θα μπορούσε να προκύψει μια αποδυναμωμένη και πιθανώς ασταθής εκδοχή του Ιράν, με αλλαγές που ενδέχεται να είναι συγκρίσιμες, ως προς τις γεωπολιτικές συνέπειες, ακόμη και με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η κατεύθυνση των εξελίξεων παραμένει αβέβαιη: «Θα μπορούσε να εξελιχθεί πολύ χειρότερα ή πολύ καλύτερα».
Τρεις παράγοντες θα καθορίσουν τη διάρκεια του πολέμου
Ο Chollet εκτιμά ότι η διάρκεια του πολέμου θα εξαρτηθεί από τρεις βασικούς παράγοντες:
- Πρώτον, από το ζήτημα των πυρομαχικών. Αν και οι ΗΠΑ διαθέτουν μεγάλες ποσότητες όπλων και πυραύλων, η χρήση τους σε επιθέσεις κατά του Ιράν αλλά και για την άμυνα του Ισραήλ και των συμμάχων στον Κόλπο δημιουργεί έναν αριθμητικό περιορισμό.
- Δεύτερον, από τις αγορές. Αν η σύγκρουση διαρκέσει για μικρό χρονικό διάστημα, οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορούν να απορροφήσουν το σοκ. Αν όμως παραταθεί, οι οικονομικές επιπτώσεις θα αρχίσουν να αυξάνονται και να επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις.
- Τρίτον, από την εσωτερική πολιτική στις ΗΠΑ. Η δημόσια στήριξη για τη στρατιωτική επιχείρηση θεωρείται εύθραυστη και ενδέχεται να μειωθεί εάν η σύγκρουση παραταθεί ή αν ενταθούν οι οικονομικές πιέσεις.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή. Ο Chollet σημείωσε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δεχθεί τον μεγαλύτερο αριθμό επιθέσεων από ιρανικούς πυραύλους και drones, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει την πίεση για ταχεία ολοκλήρωση των επιχειρήσεων.
Επιπλέον, δεν είναι ακόμη σαφές αν το ισλαμικό καθεστώς του Ιράν θα διατηρήσει τον έλεγχο, αν θα υπάρξει εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και των θρησκευτικών ηγετών ή αν θα ενισχυθούν οι αντικαθεστωτικές δυνάμεις.
Για τον ίδιο, το πιθανότερο σενάριο είναι μια περίοδος παρατεταμένης αστάθειας.
