«Είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή στις μεταξύ μας σχέσεις» υπογράμμισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την συνέντευξη Τύπου με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας. Μάλιστα, σημείωσε πως πρέπει οι δύο χώρες να εργασθούν για την εμπέδωση της περιφερειακής σταθερότητας.
Είχε προηγηθεί η συνάντησή τους στο Λευκό Παλάτι της Άγκυρας η οποία διήρκεσε μιάμιση ώρα και ολοκληρώθηκε σε θετικό κλίμα, ενώ ακολούθησαν οι εργασίες του Συμβουλίου. Στη συνέχεια πριν τις κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών, πραγματοποιήθηκε και η τελετή υπογραφής διμερών συμφωνιών.
Θα ακολουθήσει δείπνο που παραθέτει ο Πρόεδρος της Τουρκίας προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας. Στο δείπνο θα παρακαθίσει και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ύστερα από πρόσκληση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σημειώνεται ότι μετά το δείπνο ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα αναχωρήσει για τις Βρυξέλλες.
Κατά την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ευχαρίστησε τον Τούρκο πρόεδρο «για την πολύ θερμή υποδοχή και την, όπως πάντα, όταν επισκέπτομαι τη χώρα σας, άψογη φιλοξενία». «Η παρουσία μας εδώ, στην Άγκυρα, στην 6η Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδος-Τουρκίας, σηματοδοτεί, νομίζω, την ίδια τη σημασία του γεγονότος. Επιβεβαιώνοντας, πριν απ' όλα, όπως είπατε, την αξία που έχουν ο διάλογος αλλά και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό και συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον», πρόσθεσε.
«Με τον πρόεδρο Ερντογάν είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε έναν αναλυτικό, συνολικό απολογισμό των σχέσεων μας τα τελευταία δύο και κάτι χρόνια, καθώς το 2023 κάναμε μια στρατηγική επιλογή να εντάξουμε τις επαφές μας σε μια δομημένη προσέγγιση τριών πυλώνων: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα, η οποία αποτυπώθηκε και στις σημερινές μας συνομιλίες, και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», σημείωσε.
Στη συνέχεια, υπογράμμισε πως «Μέσα από αυτήν τη διαδικασία, πράγματι αποκαταστήσαμε ένα σαφές πλέγμα συναντήσεων και ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας προς όφελος των δύο λαών. Ενώ με μέριμνα του υπουργείου Εξωτερικών, καθιερώσαμε ένα νέο υπόδειγμα άμεσης συνεργασίας με στόχο μια αμοιβαία επωφελή, αλλά πρωτίστως μια λειτουργική σχέση. Ως γειτονικές χώρες, άλλωστε, κ. Πρόεδρε, Ελλάδα και Τουρκία, Τουρκία και Ελλάδα, καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και με υπευθυνότητα. Μιλώντας με ειλικρίνεια και έχοντας πάντα σταθερή αναφορά το διεθνές δίκαιο».
Τόνισε πως «ακόμα και όταν διαφωνούμε είναι σημαντικό να μην μπαίνουμε σε κρίσεις και εντάσεις. Και θέλω να επαναλάβω ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα δυτική, είμαστε πάντα προσανατολισμένοι στο διάλογο, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό».
Στη συνέχεια, αναφερόμενος στη συνεργασία Ελλάδας-Τουρκίας, ο πρωθυπουργός ανέφερε:
«Και είναι αλήθεια ότι η προσπάθεια αυτή έχει ήδη αποδώσει, αποτρέποντας εντάσεις που στο παρελθόν δοκίμασαν τις σχέσεις μας. Πριν από λίγες εβδομάδες, μάλιστα, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα νέος γύρος του πολιτικού διαλόγου και θετικής ατζέντας με εξαιρετικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Παράλληλα, οριστικοποιήθηκαν και οι ετήσιες δράσεις στο πλαίσιο των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ενώ σήμερα, παρουσία πολλών υπουργών μας, συμφωνήσαμε σε μια σειρά από νέες κοινές πρωτοβουλίες που διευρύνουν το πεδίο της διμερούς συνεργασίας.
Είναι ιδιαίτερα επιτυχημένη η συνεργασία μας σχετικά με το πρόγραμμα προσωρινής έκδοσης θεωρήσεων βραχείας διαμονής για Τούρκους επισκέπτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Και μόλις τον τελευταίο χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες φίλοι Τούρκοι ταξίδευσαν στα ελληνικά νησιά και έτσι φέρνουμε και τους λαούς μας πιο κοντά. Συμφωνήσαμε, μάλιστα, η Ελλάδα να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ανανέωση του προγράμματος».
Μιλώντας για τη συνεργασία στο μεταναστευτικό, ο πρωθυπουργός είπε:
«Αναφερθήκατε, κύριε Πρόεδρε, το συζητήσαμε και στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, την πάρα πολύ καλή συνεργασία που έχουμε στο ζήτημα του μεταναστευτικού. Οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί, μόλις το τελευταίο χρόνο, κατά σχεδόν 60%. Και είναι το αποτέλεσμα της συστηματικής φύλαξης των χερσαίων και των θαλασσίων συνόρων, αλλά και του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών. Είναι κάτι που μπορεί και πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω.
Όπως μας υπενθύμισε το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στα ανοιχτά της Χίου. Η καταπολέμηση των απάνθρωπων δικτύων των διακινητών οφείλει να είναι σταθερός, διαχρονικός στόχος των δύο κρατών μας.
Σταθερός στόχος πρέπει να είναι και η διεύρυνση της συμπόρευσης σε άλλα πεδία, όπως είναι το διμερές εμπόριο. Έχουμε θέσει έναν φιλόδοξο στόχο να φτάσουμε τα δέκα δισεκατομμύρια στο διμερές εμπόριο. Δεν είναι τυχαίο, μάλιστα, ότι η Ελλάδα αναβαθμίζει τις υποδομές των συνοριακών της σταθμών, τόσο στις Καστανιές όσο και στους Κήπους».
«Και βέβαια, να τονίσω και τη μεγάλη σημασία που αποδίδω στις δράσεις της πολιτικής προστασίας, όχι μόνο γιατί αφορούν στην αντιμετώπιση κοινών κινδύνων από την κλιματική κρίση, αλλά γιατί πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν και ένα μοντέλο γενικότερης περιφερειακής συνεργασίας», συμπλήρωσε.
«Όλα τα παραπάνω αποτελούν, αναμφίβολα, επιτεύγματα και βήματα προόδου, δεν ήταν καθόλου αυτονόητα, ούτε δεδομένα. Αντίθετα, προέκυψαν χάρη στην πολιτική βούληση και στη συστηματική προσπάθεια των δύο πλευρών.
Αναδεικνύοντας στην πράξη ότι, ναι, μπορούμε να διατηρούμε ένα λειτουργικό πλαίσιο διμερούς συνεργασίας, ταυτόχρονα όμως να συμβάλλουμε, από κοινού, στη σταθερότητα μιας ευρύτερης περιοχής που δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις», είπε.
Επιπλέον, ο πρωθυπουργός ανέφερε: «Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί τη μόνη διαφορά η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα το δίκαιο της θάλασσας. Και εύχομαι ειλικρινά, κύριε Πρόεδρε, και να συμμεριστώ και τη δική σας αισιοδοξία ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν μια εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση».
Για το Κυπριακό ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είπε: «Με τον Πρόεδρο συζητήσαμε επίσης και τις εξελίξεις στο Κυπριακό, όπου η ελληνική θέση παραμένει σαφής. Οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας, ώστε να επανεκκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος από εκεί που διεκόπη το 2017, σε μια διαδικασία η οποία βεβαίως πρέπει να κινείται πάντα στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Και το ίδιο καθαρή είναι και η οπτική μας για τις μειονότητες στα δύο κράτη».
«Ξέρετε καλά, κύριε Πρόεδρε, το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, ότι το καθεστώς τους προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη συνθήκη της Λοζάνης, η οποία προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερμηνεία. Αλλά θα ξαναπώ αυτό το οποίο είχα πει πριν από δύο χρόνια.
Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν αρμονικά με χριστιανούς συμπολίτες μας, βάσει των αρχών της ισονομίας και της ισοπολιτείας.
Ενώ παράλληλα και στην Τουρκία, στην Κωνσταντινούπολη, πρωτίστως, η ελληνική μειονότητα, παρά δυστυχώς τη μεγάλη της συρρίκνωση, εξακολουθεί να εμπλουτίζει την κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Τουρκίας. Ας εργαστούμε λοιπόν για το πώς αυτές οι δύο μειονότητες μπορούν πράγματι να γίνουν γέφυρες φιλίας και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των λαών μας».
Τέλος, ο Κ. Μητσοτάκης δήλωσε πως «η μοίρα μας όρισε να ζούμε στην ίδια γειτονιά» και επανέλαβε την ανάγκη για σύγκλιση και διάλογο σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι εστίες έντασης πυκνώνουν, καλώντας τον Τούρκο πρόεδρο «να τιμήσουμε την παρακαταθήκη Ελευθερίου Βενιζέλου και Κεμάλ Ατατούρκ», ενώ τον κάλεσε να επισκεφτεί με το επιτελείο του την Ελλάδα.
Ερντογάν: Ακανθώδη αλλά όχι άλυτα τα υφιστάμενα ζητήματα
«Οι συμφωνίες και τα μνημόνια που υπογράφουμε παρέχουν το καλύτερο κοινό έδαφος για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών», τόνισε από τη μεριά του ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο κ. Ερντογάν καλωσόρισε για δεύτερη φορά στην Άγκυρα τον πρωθυπουργό και την ελληνική αντιπροσωπεία και ανέφερε ότι μετά τη συνάντησή τους στα τέλη του 2023 στην Αθήνα, αποφάσισαν αμφότεροι να συνεχίσουν το διάλογο για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών.
Σημείωσε πως με τον Έλληνα πρωθυπουργό συζήτησαν «για μία φορά με σαφήνεια και ειλικρίνεια τις θέσεις μας σχετικά με το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο» συμπληρώνοντας πως «θα συνεχίσουμε να καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια για να ανέλθει το αμοιβαίο εμπόριο.
Όπως είπε, «εμείς από το παρελθόν μέχρι τώρα υποστηρίζουμε το εξής: παρόλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση». Πρόσθεσε ότι «με ικανοποίηση διαπίστωσα ότι συμφωνούμε με τον πολύτιμο μου φίλο Κυριάκο σε αυτό το θέμα. Όπως και σε όλους τους υπόλοιπους τομείς των σχέσεών μας πιστεύουμε ότι από το 2023 και μετά θα σημειωθεί πρόοδος και στην επίλυση των αλληλένδετων προβλημάτων στο Αιγαίο».
Ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος και αναφορικά με το θέμα των μειονοτήτων «που αποτελούν το ανθρώπινο στοιχείο των σχέσεών μας, πρέπει να ενεργήσουμε με αίσθημα ιστορικής ευθύνης» είπε. Ο κ. Ερντογάν συνέχισε λέγοντας ότι μοιράστηκε τις προσδοκίες του με τον κ. Μητσοτάκη σχετικά με το να ωφεληθεί πλήρως η -όπως την αποκάλεσε «τουρκική μειονότητα της δυτικής Θράκης» από τις θρησκευτικές ελευθερίες και τις ελευθερίες στην εκπαίδευση.
Οι δυο χώρες, σημείωσε ο Ερντογάν, που είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, είναι αντιμέτωπες με πολλές εξελίξεις που συνιστούν απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα, και σημείωσε ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στις αμυντικές πρωτοβουλίες της Ευρώπης είναι προς το κοινό συμφέρον και των δύο χωρών. Είπε επίσης ότι κατά τη συνάντηση εξετάστηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις ως προς την κατάσταση στη Γάζα και το ειρηνευτικό σχέδιο. Τόνισε ότι η Τουρκία απορρίπτει τις πρόσφατες αποφάσεις του Ισραήλ να επεκτείνει τον έλεγχο στη Δυτική Όχθη και να αποδυναμώσει την Παλαιστινιακή διοίκηση.
«Θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα στην Μέση Ανατολή περνά μέσα από τη δίκαιη λύση στο Παλαιστινιακό με βάση την λύση των δυο κρατών. Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε αυτή τη λύση. Πιστεύω ότι η Ελλάδα ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας θα διατηρήσει στην ατζέντα του Συμβουλίου την προοπτική της λύσης των δυο κρατών προς όφελος της περιοχής μας» τόνισε ο Τούρκος πρόεδρος.
Τέλος, είπε ότι συζητήθηκε το θέμα της Συρίας και για το τι πρέπει να γίνει για την εδραίωση της ειρήνης, και σημείωσε ότι «είναι ξεκάθαρο πόσο ουσιαστικής σημασίας είναι όχι μόνο για τη Συρία αλλά και για την ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρώπης ο εποικοδομητικός ρόλος που αναλάβαμε σε αυτό το θέμα». Ο κ. Ερντογάν κατέληξε λέγοντας ότι ως δυο γείτονες και σύμμαχοι «πιστεύω από τα βάθη της καρδιάς μου ότι πρέπει να διατηρήσουμε ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου με βάση τη συνεργασία».
Οι υπουργοί που συνοδεύουν τον πρωθυπουργό είναι οι: Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Δήμας, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης.
Οι δηλώσεις
Οι 7 συμφωνίες που υπεγράφησαν μεταξύ Ελλάδας - Τουρκίας
1. Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας.
2. Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού.
3. Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.
4. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye».
5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία.
6. Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.
7. Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.
Οι συμφωνίες που υπέγραψαν Θεοδωρικάκος και Κατζίρ
Σε καλό κλίμα πραγματοποιήθηκε η διμερής συνάντηση του υπουργού Ανάπτυξης Τ. Θεοδωρικάκου με τον υπουργό βιομηχανίας Μεχμέτ Φατίχ Κατζίρ.
Εκτός από την υπογραφή της κοινής δήλωσης για την υλοποίηση του προγράμματος συνεργασίας των δύο χώρων στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 6ου Συμβουλίου Συνεργασίας, συμφωνήθηκε και η ενεργοποίηση του μνημονίου συνεννόησης στον τομέα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που είχε υπογραφεί στο πέμπτο Ανώτατο Συμβούλιο.
Επίσης συμφωνήθηκε η υπογραφή μνημονίων συνεργασίας στους τομείς της μετρολογίας, της πιστοποίησης και startups.
Μεταξύ των άλλων συμφωνήθηκε μέχρι το καλοκαίρι ο Τούρκος υπουργός να επισκεφτεί την Αθήνα και μέχρι το Σεπτέμβρη ο κ. Θεοδωρικάκος την Τουρκία.
