Δεκατέσσερις παρεμβάσεις για να γίνει το κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, περιλαμβάνει το νομοσχέδιο που θα θέσει σε διαβούλευση η κυβέρνηση τις επόμενες ημέρες και παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης. Πρόκειται για 14 παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν «ιστορίες καθημερινής τρέλας» τα οποίες συναντούν χιλιάδες πολίτες στην επαφή με τις κρατικές υπηρεσίες.
1. Αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση
Αντί να προσκομίζουν δικαιολογητικά, για πληροφορίες που ήδη διαθέτει το Δημόσιο (π.χ. για προσωπικές ή περιουσιακές πληροφορίες ή ειδική προσωπική κατάσταση), οι πολίτες θα υπογράφουν γραπτά ή ψηφιακά υπεύθυνες δηλώσεις. Ήδη αντλούνται µέσω διαλειτουργικότητας 2 από τα 30 πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά (πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης). Στο εξής δεν θα προσκομίζονται επιπλέον: ληξιαρχική πράξη γάμου, γέννησης, θανάτου, πτυχία, αντίγραφο πιστοποιητικού εγγυτέρων συγγενών, διάφορα Κτηματολογικά πιστοποιητικά, πιστοποιητικό ιθαγένειας κ.α. Με την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης, η διοικητική πράξη θα εκδίδεται αμέσως αν δεν είναι προδήλως αβάσιμη.
Μετά την έκδοση της διοικητικής πράξης, η αρµόδια αρχή θα ελέγχει την ακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης εντός 6 µηνών κι αν διαπιστώσει ότι είναι ανακριβής, τότε θα ανακαλεί τη διοικητική πράξη και θα επιβάλλει ειδικές, διοικητικές και ποινικές, αυστηρότερες κυρώσεις για τις συγκεκριμένες ανακριβείς δηλώσεις, ανάλογες με το με το όφελος που επεδίωξε να αποκομίσει εκείνος που υπέβαλε την ψευδή δήλωση. Η δυνατότητα υποβολής υπεύθυνης δήλωσης δεν θα ισχύει για όσους έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για ψευδή δήλωση (ο έλεγχος θα γίνεται µέσω του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας και της διασύνδεσης µε το Ποινικό Μητρώο). Επισημαίνεται ότι η υπεύθυνη δήλωση θα αφορά πληροφορίες που ήδη διαθέτει το Δημόσιο και δεν θα υποκαθιστά βεβαιώσεις, άδειες κ.λπ.
2. Αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών
Ο κ. Χατζηδάκης μίλησε για ιστορίες καθημερινής τρέλας: Σήμερα οι Κτηματικές Υπηρεσίες του Δημοσίου διεκδικούν δικαστικά ακίνητα πολιτών, χωρίς να διαθέτουν τίτλο ή επικαλούμενες ότι ήταν δημόσια γη επί Τουρκοκρατίας (παρά την πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου). Είπε πιο συγκεκριμένα ότι κατά καιρούς το κράτος έχει διεκδικήσει την πόλη της Σαρωνίδας, τη μισή Καρδίτσα, πολυκατοικίες στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης. Ως προσωρινή λύση έχει προβλεφθεί από το ΥΠΟΙΚ, μέχρι τον Ιανουάριο, αναστολή για νέες αγωγές, καθώς και αναβολή των υποθέσεων που ήδη εκδικάζονται.
Πλέον, εκτός από τις περιπτώσεις που ισχύουν σήμερα, το Δημόσιο δεν θα προβάλλει δικαιώματα κυριότητας, ούτε θα ασκεί αγωγές:
-Αν οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοί τους έχουν ακίνητο μετεγεγγραμένο μέχρι το 1975
-Οι ιδιώτες έχουν εγκατασταθεί κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής (κυρίως πρόσφυγες)
-Διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση
Όλες οι εκκρεμείς δίκες που αφορούν αμφισβήτηση κυριότητας για τέτοια ακίνητα καταργούνται. Εξαιρούνται ακίνητα που είναι εκ του νόμου κοινόχρηστα (αιγιαλοί, αρχαιολογικοί χώροι κλπ). Δεν επηρεάζεται επίσης η εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας.
3. Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του
Ο πολίτης ψάχνει να βρει το σωστό τηλέφωνο ή mail για να μάθει που βρίσκεται η αίτησή του. Πλέον θα μπορεί να παρακολουθεί την πορεία της αίτησής του. Θα ενημερώνεται για μια σειρά από πληροφορίες όπως ότι κατατέθηκε ο φάκελός του με πλήρη δικαιολογητικά, ποιος είναι ο αρμόδιος υπάλληλος που χειρίζεται την αίτησή του, το διαδικαστικό στάδιο που βρίσκεται, καθώς και για τον εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης. Επιπλέον, θα προβλέπονται κυρώσεις στους αρμόδιους υπαλλήλους, εάν δεν εφαρμόζεται η σχετική ρύθμιση.
4. Συστηματική παρακολούθηση καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας
Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας, ο οποίος υποστηρίζει τους υπαλλήλους για ζητήματα δεοντολογίας και διακρίσεων, θα αναλάβει και συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών των πολιτών και θα ενημερώνει τακτικά τον αρμόδιο υπουργό. Οι πολίτες θα µπορούν µε µοναδικό κωδικό να παρακολουθούν την πορεία της καταγγελίας τους.
5. Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία
Αντί για ευκαιριακές νομοθετικές ρυθμίσεις υπό πίεση (πχ Μάνδρα, Μάτι, Τέμπη), θα θεσπιστεί πάγια ρύθμιση που ενεργοποιείται με απόφαση του υπουργικού συμβουλίου. Θα καλύπτεται χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης μελών οικογένειας ατόμου που απεβίωσε ή λόγω ηθικής βλάψης εξαιτίας τραυματισμού/αναπηρίας προσώπου. Δεν καλύπτονται υλικές ζημιές.
6. Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις
Η Διοίκηση δεν συμμορφώνεται πάντα με δικαστικές αποφάσεις και ο πολίτης αναγκάζεται να προσφεύγει στα ίδια δικαστήρια για να αναγκάσει τη Διοίκηση να εφαρμόσει τη δικαστική απόφαση. Πλέον όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα επιδίδονται ή θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου η οποία θα διασφαλίζει τη συμμόρφωση του φορέα. Δεν θα εισάγεται υπόθεση σε τριμελές Συμβούλιο του άρθρου 2. του ν. 3068/2002 πριν παρέλθουν 6 μήνες από την κοινοποίηση της σχετικής δικαστικής απόφασης στον φορέα. Όσον αφορά τις αποφάσεις με οικονομικό αντίκρισμα, ανεξάρτητα από τη διαβίβασή τους στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου και στη ΓΔΟΥ, μμπορεί να ακολουθηθεί διαδικασία εκτέλεσης, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.
7. Υποχρέωση της ανάρτησης εγκυκλίων
Ο πολίτης δεν γνωρίζει ποιες εγκύκλιοι εφαρμόζονται στην περίπτωσή του. Αναρτώνται μεν στη Διαύγεια, αλλά η έρευνα είναι δύσχρηστη, ενώ ορισμένες εγκύκλιοι βρίσκονται μόνο στις ιστοσελίδες των υπουργείων. Μάλιστα, δεν είναι όλες οι εγκύκλιοι σε ισχύ.
Πλέον η ανάρτηση θα γίνει υποχρεωτική και στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών και θα υπάρχει δυνατότητα για θεματική αναζήτηση όλων των εν ισχύι εγκυκλίων (εντός προθεσμίας 6 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου σε ΦΕΚ, διαφορετικά δεν θα ισχύουν). Σημειώνεται ότι αυτή η πρωτοβουλία συνδυάζεται και με την Εθνική Πύλη Κωδικοποίησης του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
8. Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών
Το πρόβλημα σήμερα είναι ότι ο πολίτης δεν γνωρίζει το ωράριο μιας υπηρεσίας στην οποία θέλει να απευθυνθεί, ενώ πολλές φορές είναι αναρτημένες λανθασμένες πληροφορίες. Θα υπάρχει υποχρέωση ανάρτηση του ωράριου των υπηρεσιών στην ιστοσελίδα του υπουργείου - Οργανισμού, εντός προθεσμίας 3 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου σε ΦΕΚ. Σε διαφορετική περίπτωση, προβλέπονται κυρώσεις.
9. Ενιαία ερμηνεία νομοθεσία από διοικητικά όργανα που εξετάζουν ενηστάσεις των πολιτών
Σήμερα, είναι λίγες οι υπηρεσίες στις οποίες λειτουργεί ενιαίο όργανο για την εξέταση ενδικοφανών προσφυγών, όπως η ΑΑΔΕ (ΔΕΔ) και η αρχαιολογία (ΚΑΣ). Παρατηρείται, λοιπόν, το φαινόμενο, κατά τόπους υπηρεσίες να ερμηνεύουν διαφορετικά το νόμο. Στο εξής τα αποκεντρωμένα όργανα δεν θα εξετάζουν ενδικοφανείς προσφυγές με καθορισμένη τοπική αρμοδιότητα και θα δημιουργηθεί κεντρικό όργανο όπου θα παραπέμπονται υποθέσεις για λόγους ενιαίας εφαρμογής της νομοθεσίας.
Στα οφέλη της παρέμβασης, ο κ. Χατζηδάκης απαρίθμησε την ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας, την απεξάρτηση από σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί σε τοπικό επίπεδο, τη μεγαλύτερη αξιοπιστία αποφάσεων των δευτεροβάθμιων οργάνων και την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων.
10. Μοντέλο ΕΦΚΑ στις συναλλαγές με το Δημόσιο: έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων με πλήρη ισχύ από πιστοποιημένους επαγγελματίες.
Εκθέσεις, αυτοψίες, βεβαιώσεις και βεβαιώσεις που εκδίδονται σήμερα από τις υπηρεσίες του Δημοσίου, με αποτέλεσμα να υπάρχουν καθυστερήσεις, θα μπορούν να εκδίδονται από πιστοποιημένους επαγγελματίες. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη στον ΕΦΚΑ για την επιτάχυνση της έκδοσης συντάξεων αλλά και σε μια σειρά από διαδικασίες του δημοσίου (πχ, πολεοδομίες, Κτηματολόγιο, Πρωτοδικεία). Με τη νέα ρύθμιση θα μπορεί να επεκταθεί µε Υπουργικές Αποφάσεις σε περισσότερους τομείς όπως π.χ. στην υποβολή αιτήσεων για αγροτικές επιδοτήσεις. Η παρέμβαση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στις κτηματικές, γεωπονικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες.
11. Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους one-stop shop
Οι συμβολαιογράφοι ήδη διεκπεραιώνουν μια σειρά από εργασίες, πέρα από τη σύνταξη του συμβολαίου, όπως η έκδοση φορολογικής / ασφαλιστικής ενημερότητας και η αίτηση για εγγραφή στο Κτηματολόγιο. Στο εξής αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και την ΑΑΔΕ για την περιπτώσεις απαλλαγής φόρου, θα υποβάλλουν τις δηλώσεις φόρου μεταβίβασης και θα καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά.
Τα διάφορά έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές, με ανάλογη αύξηση της αμοιβής τους για τις πρόσθετες υπηρεσίες που θα παρέχουν.
Άρα ο συμβολαιογράφος θα συλλέγει τα δικαιολογητικά με διαλειτουργικότητα, θα υποβάλλει ταυτόχρονα με το συμβόλαιο τις δηλώσεις για τον φόρο μεταβίβασης, θα παρακρατεί και αποδίδει το τίμημα τις οφειλές προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ και θα καταβάλει τα δικαιώματα του Κτηματολογίου.
Με την εφαρμογή της ρύθμισης οι συμβαλλόμενοι θα παρίστανται μόνο για την υπογραφή του συμβολαίου.
12. Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίο με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής
Τι συμβαίνει σήμερα; Ανεξάρτητα από το αν το ακίνητο είναι στο Κτηματολόγιο, πρέπει να επισυνάπτεται τοπογραφικό και βεβαίωση μηχανικού πως το τοπογραφικό είναι συμβατό και το ακίνητο μπορεί να εγγραφεί στο Κτηματολόγιο. Πλέον, εφόσον το ακίνητο είναι σε περιοχή με κυρωμένη και μετεγγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργούν κτηματολόγιο, είναι περιττό να συνταχθεί τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό, διότι το κτηματολογικό φύλλο έχει και τοπογραφικό διάγραμμα, ενώ οι όροι δόμησης και τα λοιπά κρίσιμα στοιχεία για κτίρια προκύπτουν από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.
13. Δυνατότητα για πληρωμή του φόρου κληρονομιάς κατά τη μεταβίβαση του κληρονομιαίου ακινήτου
Για να μεταβιβάσει κάποιος ένα ακίνητο, σήμερα απαιτείται να έχει ήδη πληρώσει τον φόρο κληρονομιάς. Άρα όσοι δεν έχουν ρευστότητα, δεν μπορούν να εκποιήσουν το ακίνητό τους. Με το νέο νομοσχέδιο, ο φόρος θα μπορεί να καλύπτεται από το τίμημα της μεταβίβασης, δηλαδή το συμβόλαιο θα μπορεί να συντάσσεται χωρίς το πιστοποιητικό και ταυτόχρονα ο συμβολαιογράφος θα προσδιορίζει το ποσό του φόρου κληρονομιάς, θα το παρακρατεί για να το αποδίδει, υποβάλλοντας τη φορολογική δήλωση μαζί με την υπογραφή του συμβολαίου.
14. Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου
Η ΑΑΔΕ θα μπορεί να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, όταν ένα ποσοστό του τιμήματος (που ορίζει η ΑΑΔΕ με βάση το ποσό της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη μεταβίβαση) παρακρατείται από τον Συμβολαιογράφο και αποδίδεται στην ΑΑΔΕ.
Δείτε αναλυτικά την παρουσίαση στη δεξιά στήλη με τα σχετικά αρχεία.
«Το σχέδιο νόμου που θα τεθεί σύντομα σε διαβούλευση στοχεύει σε ένα κράτος πιο φιλικό προς τον πολίτη. Δίνουμε πρακτικές λύσεις σε καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο χωρίς να μπορούν έως τώρα να βρουν το δίκιο τους. Λύσεις που έρχονται σε συνέχεια πρωτοβουλιών όπως ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός του Δημοσίου, η επιτάχυνση απονομής των συντάξεων, η αξιολόγηση στο Δημόσιο κ.α. που έχουν προηγηθεί. Γνωρίζουμε ασφαλώς ότι δεν λύνονται με ένα σχέδιο νόμου όλα τα προβλήματα. Η μάχη με το βαθύ κράτος και η προσπάθεια για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες πρέπει να είναι συνεχής. Γι’ αυτό και θα ακολουθήσουν νέες παρεμβάσεις, όπως στις Πολεοδομίες, στον ΟΣΕ, στο ευρύτερο Δημόσιο με την εισαγωγή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας που θα προχωρήσουν σύντομα. Το οφείλουμε στους πολίτες και θα το κάνουμε πράξη», δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης.
Ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε και σε βήματα που έχουν γίνει ήδη, από το 2019, στη μάχη με το βαθύ κράτος.
