Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τα εθνικά αμυντικά σχέδια οκτώ κρατών μελών, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο στην προσπάθεια της Ευρώπης να ενισχύσει την ασφάλειά της. Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο για την έγκριση χρηματοδοτικής συνδρομής προς το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Δανία, την Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Πέρυσι, η ΕΕ σημείωσε μεγαλύτερη πρόοδο στον τομέα της άμυνας από ό,τι τις προηγούμενες δεκαετίες. Η Λευκή Βίβλος και ο χάρτης πορείας για την ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030 επέτρεψαν στα κράτη μέλη να κινητοποιήσουν έως και 800 δισ. ευρώ για την άμυνα. Αυτό περιλαμβάνει τα 150 δισ. ευρώ για κοινές προμήθειες — SAFE. Έχουμε πλέον εγκρίνει μια αρχική δέσμη σχεδίων SAFE για το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Δανία, την Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία. Οι υπόλοιποι θα ακολουθήσουν λίγο μετά. Είναι πλέον επείγον να εγκρίνει το Συμβούλιο τα σχέδια αυτά ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία εκταμίευση.»
Η απόφαση αυτή ακολουθεί μια αυστηρή αξιολόγηση των «Εθνικών Επενδυτικών Σχεδίων Άμυνας» των χωρών στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE). Η έγκριση ανοίγει το δρόμο για το πρώτο κύμα χαμηλού κόστους, μακροπρόθεσμων δανείων που θα αποδεσμευτούν, επιτρέποντας σε αυτά τα έθνη να αυξήσουν επειγόντως τη στρατιωτική τους ετοιμότητα και να αποκτήσουν τον απαραίτητο σύγχρονο αμυντικό εξοπλισμό. Ενσωματώνει επίσης την Ουκρανία στο οικοσύστημα ασφάλειας της ΕΕ και διασφαλίζει ότι η στήριξή μας είναι ταχεία και βιώσιμη.
Τα επίπεδα χρηματοδότησης για κάθε χώρα καθορίστηκαν προσωρινά τον Σεπτέμβριο, με βάση τις αρχές της αλληλεγγύης και της διαφάνειας. Για παράδειγμα, 1,18 δισ. ευρώ προορίζονται για την Κύπρο, ενώ 16,68 δισ. ευρώ προορίζονται προσωρινά για τη Ρουμανία. Αυτή η ομάδα των 8 κρατών μελών δικαιούται περίπου 38 δισ. ευρώ μετά την υπογραφή των δανειακών συμβάσεων. Τα κονδύλια αυτά θα δώσουν ζωτική ώθηση στις στρατηγικές ικανότητες εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίες.
Επόμενα βήματα
Με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο έχει πλέον προθεσμία τεσσάρων εβδομάδων για να εκδώσει τις εκτελεστικές αποφάσεις. Μόλις εγκριθεί, η Επιτροπή θα οριστικοποιήσει τις δανειακές συμβάσεις, ενώ οι πρώτες πληρωμές αναμένεται να ξεκινήσουν τον Μάρτιο του 2026.
Ιστορικό
Ο κανονισμός SAFE εκδόθηκε στις 27 Μαΐου 2025, στο πλαίσιο της «ετοιμότητας 2030»,μιας φιλόδοξης δέσμης μέτρων για την άμυνα που παρέχει χρηματοδοτικούς μοχλούς στα κράτη μέλη της ΕΕ για την προώθηση της αύξησης των επενδύσεων σε αμυντικές ικανότητες.
Το SAFE θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να αυξήσουν άμεσα και μαζικά τις αμυντικές επενδύσεις τους μέσω κοινών προμηθειών από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, εστιάζοντας στις ικανότητες προτεραιότητας. Αυτό θα συμβάλει στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας, της προβλεψιμότητας και της μείωσης του κόστους για μια ισχυρή ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση στον τομέα της άμυνας. Η Ουκρανία και οι χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ θα μπορούν να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες και θα μπορούν να αγοράζουν από τις βιομηχανίες τους.
Το SAFE θα επιτρέψει επίσης στις υπό προσχώρηση χώρες, στις υποψήφιες χώρες, στις δυνάμει υποψήφιες χώρες και στις χώρες που έχουν υπογράψει εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ να συμμετάσχουν σε κοινές προμήθειες και να συμβάλουν στη συνολική ζήτηση. Μπορούν επίσης να διαπραγματεύονται ειδικές, αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες σχετικά με τη συμμετοχή των αντίστοιχων βιομηχανιών τους στις εν λόγω δημόσιες συμβάσεις.
