Σε μια εποχή που οι διεθνείς αγορές είναι ασταθείς, το κόστος παραγωγής αυξάνεται και οι καιρικές συνθήκες γίνονται όλο και πιο ακραίες, οι επιδοτήσεις αποτελούν έναν κρίσιμο πυλώνα στήριξης της αγροτικής παραγωγής στην Ελλάδα και την Ευρώπη γενικότερα. Η σπουδαιότητά τους δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική επιβίωση των παραγωγών, αλλά εκτείνεται στην ασφάλεια τροφίμων, την περιφερειακή συνοχή και την προστασία του περιβάλλοντος.
Οι άμεσες ενισχύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), όπως η βασική ενίσχυση και τα οικολογικά σχήματα (eco-schemes), αποτελούν βασική πηγή εσόδων για την πλειονότητα των αγροτών. Σε πολλές περιπτώσεις δε, οι επιδοτήσεις καλύπτουν πάνω από το 50% του καθαρού εισοδήματος μιας εκμετάλλευσης, ιδιαίτερα σε περιοχές με χαμηλή παραγωγικότητα ή δύσκολες συνθήκες.
Χωρίς αυτές, μεγάλο μέρος του πρωτογενούς τομέα δεν θα μπορούσε να ανταπεξέλθει στις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, ειδικά σε περιόδους με φυσικές καταστροφές, χαμηλές τιμές ή υψηλό κόστος παραγωγής. Οι χαμηλές τιμές και το υψηλό κόστος παραγωγής είναι δύο παράμετροι που προβληματίζουν σημαντικά τους γεωργούς τα τελευταία χρόνια. Η πρόσβαση σε επιδοτήσεις διασφαλίζει τη συνέχιση της παραγωγής και τη βιωσιμότητα του κλάδου.
Η στήριξη των αγροτών μέσω επιδοτήσεων δεν είναι απλώς θέμα κοινωνικής πολιτικής, είναι ζήτημα εθνικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ενεργειακή κρίση έδειξαν ξεκάθαρα πόσο ευάλωτα είναι τα διατροφικά συστήματα στις παγκόσμιες αναταράξεις, ενώ δε θα πρέπει να παραβλέπουμε πως κλιμακώνονται οι εντάσεις και στη Μέση Ανατολή, οι οποίες θα επηρεάσουν και αυτές ως ένα βαθμό τη διατροφική ασφάλεια.
- Δείτε επίσης: Η Ελλάδα χάνει 392 εκατ. ευρώ λόγω ΟΠΕΚΕΠΕ
Η διατήρηση της παραγωγής σε τοπικό και εθνικό επίπεδο μέσω ενισχύσεων συμβάλλει στην αυτάρκεια τροφίμων, στη συγκράτηση των τιμών καταναλωτή και στη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές. Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν πως οι επιδοτήσεις καταλήγουν στις τσέπες των αγροτών και μόνο, ωστόσο θα πρέπει να γνωρίζουμε πως αν δεν εισέπρατταν οι αγρότες αυτές τις επιδοτήσεις, οι τιμές των γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων θα ήταν πολύ υψηλότερες σε σχέση με αυτές που συναντάμε σήμερα στα ράφια.
Οι επιδοτήσεις της νέας ΚΑΠ (2023–2027) έχουν ενσωματώσει περιβαλλοντικά κριτήρια, δίνοντας έμφαση στην πράσινη μετάβαση. Εκτός των άλλων, οι ενισχύσεις λειτουργούν ως κίνητρο για βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, καθιστώντας τον αγρότη σύμμαχο στην κλιματική και περιβαλλοντική πολιτική.
Σε πολλές αγροτικές περιοχές, οι επιδοτήσεις είναι ο κύριος λόγος που οι νέοι παραμένουν στον τόπο τους ή αποφασίζουν να ξεκινήσουν τη γεωργική δραστηριότητα. Το μέτρο των Νέων Γεωργών, όπως και οι επενδυτικές δράσεις (π.χ. Σχέδια Βελτίωσης), αποτελούν εργαλεία ανανέωσης του ανθρώπινου δυναμικού στον αγροτικό τομέα.
Η επιδότηση, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα ποσό στον τραπεζικό λογαριασμό αλλά είναι και ένα κίνητρο να μείνει ζωντανή η ύπαιθρος, να ανανεωθούν οι γεωργικές επιχειρήσεις και να μεταφερθεί η γνώση και η εμπειρία στις επόμενες γενιές. Πάντως πάρα τα όσα μέτρα στήριξης των αγροτών, η επαρχία συνεχίζει να ερημώνει και ο αγροτικός πληθυσμός να μετακινείται προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Αγροτικές Επιδοτήσεις: Στήριξη ή εξάρτηση;
Υπάρχει, βεβαίως, και ένας αντίλογος για το αν και κατά πόσο οι επιδοτήσεις δημιουργούν εξάρτηση και αποτρέπουν την καινοτομία ή τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Η απάντηση εξαρτάται από το πλαίσιο εφαρμογής και τις πολιτικές προτεραιότητες.
Αν οι επιδοτήσεις δίνονται με κριτήρια ουσιαστικά, με όρους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς, τότε ενισχύουν τη σωστή κατεύθυνση του τομέα. Αν όμως χρησιμοποιούνται ως πελατειακά εργαλεία ή χωρίς σαφή στόχευση, τότε όντως δημιουργούν στρεβλώσεις.
Συμπερασματικά θα λέγαμε, οι επιδοτήσεις για τους αγρότες είναι απαραίτητες – όχι μόνο για τους ίδιους τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους αλλά για το σύνολο της κοινωνίας αφού στηρίζουν τη διατροφή μας, την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και την εθνική αυτάρκεια της χώρας μας αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικότερα.
Για να συμβούν όλα τα παραπάνω οι επιδοτήσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με στρατηγική, διαφάνεια και στόχευση...
