Απαραίτητο στοιχείο της μίσθωσης αποτελεί το αντάλλαγμα, ήτοι το μίσθωμα.
Η καταβολή, λοιπόν, του μισθώματος (ενοικίου) αποτελεί την κυριότερη υποχρέωση του μισθωτή και ταυτοχρόνως το κυριότερο δικαίωμα του εκμισθωτή, καθώς το μίσθωμα αποτελεί κύριο στοιχείο της μισθωτικής σχέσης.
Σε περίπτωση α) μη καταβολής του μισθώματος από τον μισθωτή ή β) καταβολής μέρους αυτού ή γ) μη εξόφλησης των λογαριασμών κοινής ωφέλειας ή των κοινόχρηστων δαπανών, ο ιδιοκτήτης μπορεί να προβεί σε καταγγελία της υφιστάμενης μίσθωσης και εν συνεχεία έχει τη δυνατότητα να επιλέξει δύο διαφορετικές διαδικασίες για την αποβολή του μισθωτή από το μίσθιο και συγκεκριμένα:
Α) Αν τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν φροντίσει και έχουν συντάξει έγγραφο ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης, τότε ο ιδιοκτήτης μπορεί να προβεί στην έκδοση διαταγής απόδοσης του μισθίου και διαταγής πληρωμής από οφειλόμενα μισθώματα, (όπου συμπεριλαμβάνονται και οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί και κοινόχρηστες δαπάνες), διαδικασία η οποία είναι λιγότερο χρονοβόρα σε σχέση με την αγωγή απόδοσης μισθίου. Το μόνο που απαιτείται είναι να αποσταλεί εξώδικη όχληση για τα οφειλόμενα και μετά την άπρακτη πάροδο 15 ημερών μπορεί να υποβληθεί στο αρμόδιο Δικαστήριο η αίτηση για την έκδοση της διαταγής απόδοσης μισθίου. Η όλη διαδικασία διαρκεί περίπου 2 μήνες.
Β) Διαφορετικά και σε κάθε περίπτωση (που δεν υπάρχει έγγραφο συμφωνητικό και δεν μπορεί να εκδοθεί διαταγή απόδοσης του μισθίου), ο εκμισθωτής μπορεί να ασκήσει αγωγή με αίτημα την απόδοση του μισθίου, καθώς και την έντοκη καταβολή των οφειλόμενων μισθωμάτων και των εν γένει ανεξόφλητων λογαριασμών και κοινοχρήστων δαπανών που μπορεί να υπάρχουν. Η αγωγή θα προσδιοριστεί όμως σε χρόνο που θα ορίσει το Δικαστήριο (συνήθως μετά τη πάροδο 6 μηνών) και σε περίπτωση που χορηγηθεί αναβολή θα οριστεί νέα δικάσιμος και βέβαια απαιτείται και εύλογος χρόνος για την έκδοση της σχετικής δικαστικής απόφασης.
Συνεπώς, ο νόμος παρέχει επαρκή προστασία στον εκμισθωτή που έχει βρεθεί αντιμέτωπος με τη δυσχερή αυτή κατάσταση της μη πληρωμής των οφειλόμενων μισθωμάτων, με αποτέλεσμα τη δική του οικονομική επιβάρυνση, με το δικαίωμα που του παρέχεται όχι μόνο να του αποδοθεί η χρήση του μισθίου αλλά και να αιτηθεί την καταβολή των οφειλόμενων ποσών (μισθώματα, κοινόχρηστες δαπάνες, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας κ.λπ.) με την ίδια αίτηση-αγωγή.
Βάσει όλων των ανωτέρω, στην περίπτωση που ο εκμισθωτής αποβάλλει τον μισθωτή από το μίσθιο (κατοικία) και κατά την αποβολή του τελευταίου βρεθούν εγκατεστημένα πράγματα εντός του μισθίου, τα οποία φυσικά ανήκουν στον μόλις αποβληθέντα ενοικιαστή, πρέπει να διενεργηθεί καταγραφή αυτών των πραγμάτων από δικαστικό επιμελητή και εν συνεχεία ο εκμισθωτής έχει την υποχρέωση να τα φυλάξει και να τηρήσει τη νόμιμη διαδικασία εκτέλεσης.
Να τονιστεί δε, πως ο μισθωτής έχει την υποχρέωση να αποδώσει στον εκμισθωτή ελεύθερο το μίσθιο, απομακρύνοντας από την κατοικία κάθε δικό του κινητό πράγμα. Αν τυχόν ο ενοικιαστής παραβεί την ως άνω εκ του νόμου υποχρέωσή του και δεν απομακρύνει από την κατοικία (μίσθιο) όλα τα κινητά πράγματα που βρίσκονται εντός αυτού, είναι υποχρεωμένος να αποκαταστήσει στον ιδιοκτήτη κάθε ζημία που υπέστη ο τελευταίος από την καθυστέρηση της απομάκρυνσης των πραγμάτων, λόγω της οποίας ο εκμισθωτής στερήθηκε την ελεύθερη διάθεση του μισθίου. Συνεπώς, πέραν των ήδη αναφερομένων δικαιωμάτων του εκμισθωτή, παρέχεται από το νόμο και το δικαίωμα αξίωσης αποζημίωσης χρήσης (601 ΑΚ).
Επιπλέον, ο μισθωτής υποχρεούται να παραδώσει το μίσθιο στην κατάσταση στην οποία το παρέλαβε. Στην περίπτωση που εντός του μίσθιου ακινήτου καταγραφούν φθορές και ζημίες που υπερβαίνουν τα όρια της φθοράς λόγω συνήθους χρήσεως, ο εκμισθωτής – ιδιοκτήτης δύναται να παρακρατήσει την καταβληθείσα από το μισθωτή εγγύηση, για την αποκατάσταση αυτών των φθορών, καθώς επίσης και να ασκήσει αγωγή για την αποκατάσταση αυτών, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την παραλαβή του μισθίου.
Ειδικά όσον αφορά τις μισθώσεις η κατάλληλη καθοδήγηση από νομικό είναι απαραίτητη, καθώς κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος απώλειας ουσιωδών δικαιωμάτων.
