Η Γερμανία φαίνεται ότι πλησιάζει στο τέλος μιας μακράς περιόδου οικονομικής στασιμότητας. Ωστόσο, η ανάκαμψη δε θυμίζει σε τίποτα το γερμανικό αναπτυξιακό μοντέλο της προηγούμενης δεκαετίας.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της UBS, έπειτα από διήμερη επίσκεψη αναλυτών της στο Βερολίνο, όπου είχαν συναντήσεις με κυβερνητικά στελέχη, οικονομικούς φορείς, ερευνητικά ινστιτούτα και εκπροσώπους της βιομηχανίας. Η εικόνα που αποκόμισαν είναι ότι το κλίμα παραμένει συγκρατημένο. Παρότι οι περισσότεροι από τους συνομιλητές της UBS εκτιμούν ότι η γερμανική ανάπτυξη θα επιταχυνθεί μέσα στο 2027, ελάχιστοι θεωρούν ότι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης βρίσκεται σε τροχιά να πετύχει τις επιδόσεις του παρελθόντος.
Η δημοσιονομική επέκταση κρατά όρθια την οικονομία
Σύμφωνα με την UBS, η ανάπτυξη της Γερμανίας θα κινηθεί γύρω στο 0,6% φέτος και θα επιταχυνθεί στο 1,5% το 2027. Ωστόσο, σχεδόν όλοι οι συνομιλητές των αναλυτών της UBS συμφωνούν ότι ο βασικός λόγος που η οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται είναι η μεγάλη δημοσιονομική ώθηση που έχει δρομολογήσει η κυβέρνηση.
Το πρόγραμμα επενδύσεων σε υποδομές και άμυνα προσθέτει φέτος περίπου 0,3 έως 0,6 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη, αντισταθμίζοντας την αδύναμη ιδιωτική ζήτηση.
Αντίθετα, το επιχειρηματικό κλίμα παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυμένο, ειδικά στις μικρότερες επιχειρήσεις που εξαρτώνται περισσότερο από την εγχώρια οικονομία.
Ο πόλεμος με το Ιράν επιβάρυνε περαιτέρω τις προοπτικές, αυξάνοντας το κόστος ενέργειας και μεταφορών, ενώ οι εξαγωγές συνεχίζουν να επηρεάζονται αρνητικά, λόγω της επιβράδυνσης της κινεζικής οικονομίας που περιορίζει τη ζήτηση για γερμανικά προϊόντα
Μακροπρόθεσμο πρόβλημα
Η UBS επισημαίνει ότι η σημαντικότερη ανησυχία για τη γερμανική ανάπτυξη δεν αφορά τον επόμενο χρόνο αλλά τη μακροπρόθεσμη δυναμική της οικονομίας.
Ο ρυθμός με τον οποίο μπορεί να αναπτύσσεται η γερμανική οικονομία χωρίς να δημιουργούνται ανισορροπίες έχει μειωθεί σημαντικά. Πριν από μία δεκαετία εκτιμάται ότι βρισκόταν κοντά στο 1,5%, ενώ σήμερα οι περισσότερες εκτιμήσεις τον τοποθετούν λίγο πάνω από το μηδέν. Ακόμη και με τη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης, δύσκολα θα ξεπεράσει το 0,5% έως το τέλος της δεκαετίας. Βασική αιτία αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού και η σταδιακή μείωση του εργατικού δυναμικού, εξέλιξη που περιορίζει την παραγωγική ικανότητα της οικονομίας.
Προτεραιότητες, μεταρρυθμίσεις, πολιτική αβεβαιότητα
Η οικονομική στρατηγική της γερμανικής κυβέρνησης στηρίζεται σε τρεις άξονες: επενδύσεις, διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική εξυγίανση.
Το μεγαλύτερο μέρος των νέων δημοσίων πόρων κατευθύνεται στις υποδομές και στην άμυνα, μέσω του ειδικού ταμείου των 500 δισ. ευρώ. Η πρόοδος, όμως, δεν είναι ομοιόμορφη. Οι αμυντικές δαπάνες προχωρούν ταχύτερα, ενώ αρκετά έργα υποδομών εξακολουθούν να καθυστερούν εξαιτίας γραφειοκρατικών διαδικασιών. Για τον λόγο αυτό το υπουργείο Οικονομικών έχει δημιουργήσει ειδικό σύστημα παρακολούθησης της απορρόφησης των κονδυλίων σε μηνιαία βάση.
Κεντρικό στοιχείο του μεταρρυθμιστικού σχεδίου αποτελεί επίσης το ασφαλιστικό. Οι προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, περιορισμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και εισαγωγή κεφαλαιοποιητικού πυλώνα.
Ωστόσο, αρκετοί από τους συνομιλητές της UBS εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο οι αλλαγές αυτές μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά τον μακροπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης. Αντίθετα, εκτιμούν ότι βασικός στόχος των μεταρρυθμίσεων είναι η συγκράτηση της εκρηκτικής αύξησης των κοινωνικών δαπανών και η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, καθώς η Γερμανία εξακολουθεί να δεσμεύεται από τον λεγόμενο «φρένο χρέους».
Ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα της UBS είναι ότι αρκετοί αξιωματούχοι θεωρούν πως οι επενδυτές υποτιμούν την πρόοδο που έχει σημειωθεί, όπως οι φορολογικές διευκολύνσεις για τις επενδύσεις, τα ισχυρότερα κίνητρα για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης, οι προγραμματισμένες μειώσεις στη φορολογία των επιχειρήσεων από το 2028, καθώς και οι προσπάθειες ψηφιοποίησης του Δημοσίου και περιορισμού της γραφειοκρατίας.
Πολιτική αβεβαιότητα
Παράλληλα, η πολιτική συγκυρία εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία. Σύμφωνα με την UBS, η κυβερνητική συμμαχία έχει χάσει την πλειοψηφία στις δημοσκοπήσεις, ενώ το ακροδεξιό AfD εμφανίζεται πλέον να προηγείται των CDU/CSU σε εθνικό επίπεδο.
Το ενδιαφέρον στρέφεται στις περιφερειακές εκλογές του Σεπτεμβρίου στα ανατολικά κρατίδια, καθώς ενδεχόμενη επικράτηση της AfD θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τις πολιτικές ισορροπίες στη Γερμανία.
