Η μεγαλύτερη τράπεζα της Ευρώπης, με ενεργητικό άνω των 3,2 τρισ. δολαρίων, παρεμβαίνει στη συζήτηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει τις μεγάλες στρατηγικές της προτεραιότητες χωρίς έναν ισχυρό και ανταγωνιστικό τραπεζικό τομέα. Σε ανάλυσή του, ο Laurent Quignon, Head of Banking Economics της BNP Paribas, υποστηρίζει ότι η ανταγωνιστικότητα των τραπεζών αποτελεί ζήτημα ευρωπαϊκής κυριαρχίας, καθώς οι τράπεζες εξακολουθούν να παρέχουν σχεδόν τα τρία τέταρτα της χρηματοδότησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ενεργειακή μετάβαση, η επαναβιομηχάνιση, η ψηφιακή μετάβαση, η καινοτομία και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας απαιτούν, σύμφωνα με τη γαλλική τράπεζα, πρωτοφανείς χρηματοδοτικούς πόρους. Για τον λόγο αυτό, η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών δεν μπορεί πλέον να αξιολογείται μόνο με όρους κερδοφορίας ή μεριδίων αγοράς, αλλά με βάση την ικανότητά τους να καλύψουν τις αυξανόμενες χρηματοδοτικές ανάγκες της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η BNP Paribas αναγνωρίζει ότι η εικόνα των ευρωπαϊκών τραπεζών έχει βελτιωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Η άνοδος των επιτοκίων από το 2022 και μετά αποκατέστησε την κερδοφορία του κλάδου, ενώ για πρώτη φορά από το 2010 ο μέσος δείκτης τιμής προς λογιστική αξία (P/B) των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών ξεπέρασε τη μονάδα, ένδειξη ότι οι προσδοκώμενες αποδόσεις καλύπτουν πλέον το κόστος κεφαλαίου που απαιτούν οι επενδυτές.
Παρά τη βελτίωση αυτή, ο Quignon επισημαίνει ότι το χάσμα με τις αμερικανικές τράπεζες παραμένει σημαντικό. Όπως αναφέρει, το χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ επιτρέπει στις αμερικανικές τράπεζες να δημιουργούν περισσότερα έσοδα από προμήθειες με χαμηλότερη κατανάλωση κεφαλαίου. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να δημιουργούν περισσότερα ίδια κεφάλαια οργανικά, να αυξάνουν ευκολότερα τον δανεισμό τους, να επεκτείνονται σε νέες δραστηριότητες και να χρηματοδοτούν εξαγορές ακόμη και σε τομείς αιχμής όπως η τεχνολογία.
Η BNP Paribas υποστηρίζει επίσης ότι η Ευρώπη έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά στην ενίσχυση του εποπτικού πλαισίου μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, μέσω της εφαρμογής της Βασιλείας ΙΙΙ, της τυποποίησης των εσωτερικών μοντέλων και της υιοθέτησης των νέων κανόνων κεφαλαιακής επάρκειας. Ωστόσο, ο Quignon θέτει ζήτημα ισορροπίας μεταξύ χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και χρηματοδότησης της οικονομίας. Όπως αναφέρει, μελέτες της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) δείχνουν ότι τα πρόσθετα οφέλη από την περαιτέρω αύξηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων είναι ολοένα μικρότερα, ενώ το τίμημα για την παροχή χρηματοδότησης προς την πραγματική οικονομία παραμένει υψηλό. Κατά την άποψή του, η πρόκληση πλέον είναι να διατηρηθεί η ανθεκτικότητα του τραπεζικού συστήματος χωρίς να περιοριστεί η δυνατότητά του να χρηματοδοτεί την ανάπτυξη και τον μετασχηματισμό της οικονομίας.
Σημαντικό μέρος της παρέμβασής του αφορά στον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς. Η BNP Paribas θεωρεί ότι η ημιτελής Τραπεζική Ένωση εξακολουθεί να περιορίζει τις οικονομίες κλίμακας, να αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης και να δυσχεραίνει τη διασυνοριακή ενοποίηση του κλάδου. Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με τον Quignon, οδηγεί σε διαφορετικές συνθήκες χρηματοδότησης μεταξύ των κρατών-μελών, επηρεάζει τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής και τελικά επιβαρύνει το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, τις επενδύσεις και την παραγωγικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η BNP Paribas υποστηρίζει την περαιτέρω ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και την ενίσχυση της αγοράς τιτλοποιήσεων. Τονίζει παράλληλα ότι η αποτελεσματικότερη μεταφορά μέρους του πιστωτικού κινδύνου στις αγορές θα απελευθέρωνε ίδια κεφάλαια και θα αύξανε τη δυνατότητα των τραπεζών να χρηματοδοτούν νέα δάνεια και επενδυτικά σχέδια.
Ιδιαίτερα ανήσυχη εμφανίζεται η γαλλική τράπεζα για τη θέση των ευρωπαϊκών ομίλων στην επενδυτική τραπεζική. Επικαλούμενη στοιχεία της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, σημειώνει ότι μη ευρωπαϊκά ιδρύματα αντιπροσωπεύουν πλέον το 65% των προμηθειών στις αγορές εμπορευμάτων, το 48% στις καταπιστευματικές δραστηριότητες, το 30% στις υπηρεσίες προς οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων, το 29% στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, το 24% στη θεματοφυλακή τίτλων και το 19% στις συναλλαγές συναλλάγματος. Σε ορισμένες δραστηριότητες που σχετίζονται με τα επενδυτικά κεφάλαια, περισσότερο από το ήμισυ των υπό διαχείριση περιουσιακών στοιχείων ελέγχεται πλέον από τρεις αμερικανικούς ομίλους.
Για τον Quignon, η εξέλιξη αυτή αποτελεί απόδειξη του έντονου διεθνούς ανταγωνισμού που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες ακόμη και εντός της ίδιας της ευρωπαϊκής αγοράς. Υπογραμμίζει μάλιστα ότι η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μεταθέσει για το 2027 την εφαρμογή του νέου πλαισίου FRTB αποσκοπούσε στην αποφυγή δημιουργίας ανταγωνιστικού μειονεκτήματος, καθώς οι αντίστοιχοι κανόνες δεν έχουν ακόμη τεθεί σε εφαρμογή ούτε στις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο ίδιος καταλήγει λέγοντας ότι η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, η περαιτέρω ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και η διαμόρφωση ενός πιο ισορροπημένου εποπτικού πλαισίου αποτελούν προϋποθέσεις ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει ένα τραπεζικό σύστημα ικανό να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες της πράσινης, ψηφιακής, βιομηχανικής και αμυντικής μετάβασης.
