Διπλό προβληματισμό στο «οικοσύστημα» των Βρυξελλών προκάλεσαν τα αναλυτικά στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Eurostat σχετικά με τις δαπάνες των επιδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Τα στοιχεία μέχρι το τέλος του 2025 δείχνουν τον τιτάνιο άθλο που καλούνται να επιτύχουν τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, σε ό,τι αφορά τις απορροφήσεις των επιχορηγήσεων και τις δαπάνες του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η κατηγοριοποίηση των δαπανών όμως που περιλάμβανε η ανάλυση της Eurostat αποκάλυψε και ένα ακόμη ανησυχητικό σημείο. Ένα σημαντικό ποσοστό των δαπανών που είχαν υλοποιηθεί μέχρι το τέλος του προηγούμενου έτους και συγκεκριμένα σχεδόν το 30% σε ευρωπαϊκό επίπεδο είχε κατευθυνθεί σε «τρέχουσες δαπάνες» και όχι στις επενδύσεις είτε άμεσα από το Κράτος, είτε από τους τελικούς δικαιούχους.
Αυτό χτύπησε άμεσα «καμπανάκι», γιατί θα μπορούσε δυνητικά να σημαίνει πως οι επιδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης δεν κατευθύνονται σε επενδύσεις και έργα για την ψηφιοποίηση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας. Σύμφωνα με το γλωσσάρι της Eurostat οι τρέχουσες δαπάνες αντιστοιχούν σε δαπάνες για την παραγωγή (μισθούς ή ενδιάμεση κατανάλωση, άλλα έξοδα ή ακόμη και επιδοτήσεις, επιδόματα, vouchers κλπ.
Την ανησυχία εντείνουν περιπτώσεις όπως αυτή της Ισπανίας για μη προβλεπόμενη αξιοποίηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Ισπανίας έδειξε πως περίπου 2,4 δισ. ευρώ από το ΤΑΑ αξιοποιήθηκαν για την κάλυψη του κόστους των συντάξεων το 2024.
Η εικόνα σε ΕΕ και Ελλάδα
Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία της Eurostat, από τα 228 δισ. ευρώ των επιχορηγήσεων που αξιοποιήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο το διάστημα 2020-2025 το 27,2%, δηλαδή πάνω από 70 δισ. ευρώ, πήγε σε «τρέχουσες δαπάνες». Λίγο λιγότερο, το 26,8%, κατευθύνθηκε σε «ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου» (άμεσες επενδύσεις) και το μεγαλύτερο ποσοστό 45,1% σε «μεταβιβάσεις κεφαλαίων» δηλαδή στην χρηματοδότηση επενδύσεων από άλλους φορείς εκτός κεντρικής κυβέρνησης. Το 1% κάλυψε άλλα κόστη που δεν καταγράφονται ως δαπάνες.
Όπως φαίνεται και στο παραπάνω γράφημα τα στοιχεία ανά χώρα δείχνουν μεγάλες διαφοροποιήσεις. Για παράδειγμα στη Γερμανία το 35% των δαπανών λογίζεται ως «τρέχουσες δαπάνες», ενώ στη Γαλλία το ποσοστό αυτό φτάνει το 25,3%. Η Ελλάδα εμφανίζει μια από τις μικρότερες αναλογίες «τρεχουσών δαπανών», στο 20,8% των δαπανών, ενώ το 53,8% των δαπανών λογίζεται ως άμεσες επενδύσεις και το 25,5% ως κεφαλαιουχικές μεταβιβάσεις.
