Η συζήτηση που ανοίγει για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034 δεν αφορά μόνο στο ύψος των πόρων που θα λάβει η Ελλάδα, αλλά και στο μοντέλο με το οποίο αυτοί θα διατεθούν: λιγότερο «κλασικό» ΕΣΠΑ και περισσότερο «λογική» Ταμείου Ανάκαμψης, με σύνδεση χρηματοδότησης, οροσήμων και μεταρρυθμίσεων.
Η Αθήνα όχι μόνο δεν απορρίπτει αυτή τη μετάβαση, αλλά δηλώνει ανοιχτά ότι τη στηρίζει, θεωρώντας πως οι μεταρρυθμίσεις αποτελούν όρο για μια πιο ισχυρή, ανταγωνιστική και παραγωγική οικονομία, την ώρα που το οικονομικό επιτελείο χτίζει και μια γέφυρα μετά το 2026 μέσω ενισχυμένου ΠΔΕ και νέων ευρωπαϊκών εργαλείων.
Τη «γραμμή» αυτή περιέγραψε με σαφήνεια ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, υποδεχόμενος την περασμένη Πέμπτη στην Αθήνα τον αντιπρόεδρο της Κομισιόν Βλάντις Ντομπρόβσκις.
«Η Ελλάδα δεν φοβάται την ενσωμάτωση μεταρρυθμίσεων. Το αντίθετο», τόνισε, προσθέτοντας ότι «οι μεταρρυθμίσεις, στο εσωτερικό της χώρας και στην Ευρώπη, βρίσκονται στο DNA της ιδεολογίας και της στρατηγικής των κυβερνήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη».
Όπως υπογράμμισε, η ελληνική πλευρά θεωρεί τις μεταρρυθμίσεις «αναγκαία και ικανή συνθήκη για τη συνδιαμόρφωση της επόμενης μέρας μιας πιο ισχυρής, ανταγωνιστικής και παραγωγικής Ελλάδας», αλλά και «θεσμικό και ουσιαστικό προαπαιτούμενο για την επόμενη μέρα που αξίζει σε όλους τους Ευρωπαίους πολίτες».
- Δείτε επίσης - Επίτροπος Ντομπρόβσκις στο Insider: Mέτρα στήριξης με σύνεση - Πιο δύσκολες σήμερα οι συνθήκες στην ΕΕ
Το νέο τοπίο
Η τοποθέτηση αυτή δείχνει την αλλαγή φιλοσοφίας που διαμορφώνεται για την περίοδο 2028-2034 και ότι η Αθήνα θέλει να τραβήξει μια διαχωριστική γραμμή από το παρελθόν όπου κύριος στόχος και κριτήριο σύγκρισης ήταν οι δείκτες απορροφητικότητας. Για δεκαετίες, από τα ΜΟΠ και τα ΚΠΣ έως τα διαδοχικά ΕΣΠΑ, ο κεντρικός άξονας ήταν η κατανομή πόρων και «να μη χάσει ούτε ευρώ» η χώρα.
Σήμερα, όμως, η κυβέρνηση προετοιμάζεται για ένα σχήμα στο οποίο οι πόροι θα συνδέονται πολύ στενότερα με επιδόσεις, προτεραιότητες, ορόσημα και μεταρρυθμιστικές δεσμεύσεις, σε μια αρχιτεκτονική πιο συγγενή με αυτή του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η στροφή αυτή έρχεται τη στιγμή που κορυφώνεται η συζήτηση για το τι ισχύσει στην «μετά το Ταμείο Ανάκαμψης» εποχή. Στην θέση των 36 δισ. του ΤΑΑ (εκ των οποίων τα μισά ήταν επιχορηγήσεις και τα άλλα μισά δάνεια) έρχονται:
- 7 δισ. ευρώ «υπόλοιπο» από το ΕΣΠΑ 2021-2027 που ήδη «τρέχει»
- 5,3 δισ. νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο
- 1,6 δισ. νέο Ταμείο Εκσυγχρονισμού16 δισ. νέο Εθνικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα 2026-2030
- 6 δισ. «υπόλοιπο» από το Εθνικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα 2021-2025.
Το ΠΔΕ «του μέλλοντος»
Σε αυτό ακριβώς το σημείο στηρίζεται και η νέα ελληνική στρατηγική για την επόμενη μέρα της ανάπτυξης.
Η αναθεώρηση του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ 2026-2029) το οποίο θα υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το υπουργείο Οικονομικών την ερχόμενη Παρασκευή 30 Απριλίου, δεν αποτυπώνει απλώς μια νέα (αβέβαιη) πρόβλεψη για την πορεία της ελληνικής και διεθνούς οικονομίας το 2026 αλλά, κυρίως, μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη θα διατηρηθεί στο 2% του ΑΕΠ και στα επόμενα χρόνια, όταν η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αρχίσει να εξασθενεί.
Κεντρικό εργαλείο στο νέο Μεσοπρόθεσμο αναδεικνύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, όπου το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΠΔΕ αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ το 2027 από 6,35 δισ. ευρώ (δηλαδή κατά περίπου 650 εκατ. ευρώ ή περίπου 10% σε σχέση με το 2026) με προοπτική ακόμα μεγαλύτερη αύξησης, κατά περίπου 1 δισ. κάθε χρόνο στη συνέχεια.
Πρόκειται για μεταβολή που δεν έχει προσωρινό χαρακτήρα, ακριβώς επειδή ενσωματώνονται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο σημείο αυτό όμως, δεν μπορεί ακόμα να αποτυπωθούν οι νέοι πόροι που θα προκύψουν από το νέο ΕΣΠΑ που θα καλύψει την περίοδο 2028-2034, για το οποίο η συζήτηση ουσιαστικά τώρα ξεκινά. Η νέα προγραμματική περίοδος δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά η διαπραγμάτευση έχει ήδη ανοίξει, με αρχική πρόταση - βάση διεκδίκησης για την ελληνική πλευρά τα 49,5 δισ. ευρώ για τη νέα επταετία.
Το ποσό αυτό, εφόσον οριστικοποιηθεί, θα αλλάξει εκ νέου το μέγεθος του επενδυτικού αποτυπώματος της επόμενης δεκαετίας.
Ο ίδιος ο Παπαθανάσης έχει τονίσει ότι η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 δεν έχει συμπεριληφθεί ακόμη στο Μεσοπρόθεσμο, γεγονός που σημαίνει ότι οι προβλέψεις των επόμενων ετών παραμένουν συντηρητικές σε σχέση με το δυναμικό που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια επιτυχής διαπραγμάτευση.
Ως προς το χρονοδιάγραμμα, η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει περισσότερο στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, όταν η ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση θα περάσει σε πιο συγκεκριμένη φάση, ενώ οι οριστικές αποφάσεις τοποθετούνται μέσα στο 2027.
Τότε θα έχει κριθεί όχι μόνο το συνολικό ύψος της χρηματοδότησης για την Ελλάδα, αλλά και το μοντέλο με το οποίο θα κατανέμονται οι πόροι: αν δηλαδή το νέο ΕΣΠΑ θα διατηρήσει τον παραδοσιακό χαρακτήρα του ή αν θα κινηθεί οριστικά προς μια λογική «συνοχής με όρους», όπου έργα, μεταρρυθμίσεις και ορόσημα θα συνυπάρχουν.
