Με την ανάπτυξη του 2026 να αναθεωρείται στο 2% από 2,4% και τον πληθωρισμό να ανεβαίνει στο 3,2% αντί να πέσει στο 2,2%, η κυβέρνηση επιχειρεί να παίξει σε «διπλό ταμπλό» μήνυμα: κάνει παροχές από το υπερπλεόνασμα του 2025, αλλά κρατά και εφεδρείες στήριξης και ανάπτυξης για την επόμενη φάση, μέχρι και τη ΔΕΘ ή… τις εκλογές.
Το οικονομικό επιτελείο επισημοποίησε εχθές πως το εν τρίτον του υπερπλεονάσματος (1 από τα 2,9 δισ. ευρώ) συνιστά διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για παροχές.
Η εικόνα που παρουσιάστηκε είναι ότι από τον διαθέσιμο χώρο του 1 δισ. ευρώ για φέτος έχουν ήδη δοθεί 300 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και επιπλέον 500 εκατ. ευρώ επιστρέφονται τώρα στην κοινωνία, άρα τα 800 εκατ. ευρώ έχουν ουσιαστικά προεξοφληθεί.
Ωστόσο απομένουν και σχεδόν 200 εκατ. ευρώ για φέτος, ενώ προβλέπεται και επιπλέον 1 δισ. ευρώ για το 2027, δηλαδή μια δεξαμενή που μπορεί να φτάσει αθροιστικά το 1,2 δισ. ευρώ για εξαγγελίες έως τη ΔΕΘ ή τις εκλογές.
Έτσι το υπερπλεόνασμα δίνει παροχές στο παρόν, αλλά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων - ΠΔΕ είναι αυτό που καλείται να αγοράσει ανάπτυξη για το μέλλον.
Τα παραπάνω προαναγγέλλονται στο επικαιροποιημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό-Διαρθρωτικό Σχέδιο 2026-2027, τις βασικές παραδοχές του οποίου αποκάλυψε ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, μία εβδομάδα πριν αυτό σταλεί στην Κομισιόν (στις 30 Απριλίου)
Εκεί αποτυπώνεται ότι η κυβέρνηση «κρατά καύσιμα» όχι μόνο για νέες παροχές, αλλά και για να στηρίξει την αναπτυξιακή εξίσωση της επόμενης διετίας. Και ενώ λόγω κρίσης το 2026 η ανάπτυξη «πέφτει» στο 2% (αντί 2,4% που προβλεπόταν αρχικά) και ο πληθωρισμός πέφτει εκτινάσσεται από 2,4% πέρυσι σε 3,2% εφέτος (αντί να «φρενάρει» στο 2,2%) ο δημοσιονομικός χώρος δεν εξαφανίζεται.
«Κλειδί» των προβλέψεων, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, θα είναι οι επενδύσεις και το ΠΔΕ: χάρις σε αυτά ευελπιστεί και προβλέπει ότι ενώ η ανάπτυξη φέτος θα πέφτει, το 2027 θα ανέβει και θα δημιουργήσει και πάλι δημοσιονομικό χώρο 1 δισ., όπως προέκυψε και εφέτος.
Έτσι, πίσω από το πακέτο μέτρων κρύβεται και ένα πολύ πιο ουσιαστικό μακροοικονομικό στοίχημα: αν η οικονομία μπορεί να κρατήσει ρυθμό ανάπτυξης στο 2% και μετά το 2026, όπως θα προβλέπει το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο, ενώ όμως η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα τερματίζεται.
Πώς προέκυψε «χώρος» 1 δισ.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι αυτός ο χώρος δεν προέκυψε από υπερφορολόγηση, αλλά από βαθύτερη αλλαγή στη λειτουργία της οικονομίας και από καλύτερη εκτέλεση του προϋπολογισμού.
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσίασε ο Θάνος Πετραλιάς, ο χώρος των 800 εκατ. ευρώ χτίζεται από 200 εκατ. ευρώ νέων ενεργητικών μέτρων εσόδων (πχ ψηφιακή κάρτα εργασίας, ψηφιακό πελατολόγιο σε συνεργεία αυτοκινήτων κλπ) και από 600 εκατ. ευρώ μόνιμης εξοικονόμησης δαπανών, δηλαδή από στοιχεία που αναγνωρίζονται στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δαπανών.
Ο δημοσιονομικός κανόνας αυτός, είναι και το βασικό επιχείρημα του οικονομικού επιτελείου απέναντι στην κριτική ότι, αφού υπήρξε υπερπλεόνασμα, γιατί δεν διανέμεται όλο στην κοινωνία.
- Διαβάστε ακόμα - Πιερρακάκης: Χαμηλότερη ανάπτυξη φέτος, αναβάθμιση το 2027 - Από Ιούνιο η ρύθμιση των 72 δόσεων
Το οικονομικό επιτελείο στέκεται ιδιαίτερα στο ότι μόλις περίπου το 10% του επιπλέον πλεονάσματος προέρχεται από έμμεσους φόρους.
Με άλλα λόγια, επιχειρεί να αποσυνδέσει το υπερπλεόνασμα από την κατηγορία περί «ακρίβειας που γεννά έσοδα» και να το συνδέσει με ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας, αύξηση επενδύσεων, ψηφιοποίηση, περιορισμό της φοροδιαφυγής και καλύτερη συμμόρφωση μέσω παρεμβάσεων όπως η ψηφιακή κάρτα εργασίας.
Παράλληλα, κρατά ανοιχτή τη συζήτηση για τις επόμενες κινήσεις.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είπε καθαρά ότι «ένα κομμάτι έπρεπε να το κρατήσουμε», επικαλούμενος την αβεβαιότητα στην ενέργεια, τη διάρκεια της κρίσης και τους γεωπολιτικούς κινδύνους, αφήνοντας έτσι ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο νέας στοχευμένης στήριξης αργότερα μέσα στη χρονιά.
Ενώ όμως η κυβέρνηση δεν μιλά για εκλογές, είναι σαφές ότι διατηρεί έναν διαθέσιμο χώρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για παροχές, ελαφρύνσεις και νέες ανακοινώσεις θα μεταφερθεί αναπόφευκτα προς τη ΔΕΘ.
Η αναφορά του υπουργού ότι η στρατηγική της κυβέρνησης είναι η «μόνιμη αφαίρεση βαρών» δείχνει επίσης ότι τη «γραμμή» με την οποία θα επιχειρηθεί να ντυθεί πολιτικά κάθε επόμενη παρέμβαση.
ΠΔΕ – «πολυεργαλείο»
Ωστόσο, η πραγματική δυσκολία δεν βρίσκεται μόνο στη διαχείριση του φετινού χώρου, αλλά στην επόμενη μέρα της ανάπτυξης.
Και εδώ ακριβώς μπαίνει το κρίσιμο μέγεθος: το ΠΔΕ: «γαλλικό κλειδί» για να βγουν τα νούμερα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης είναι το ΠΔΕ των 7 δισ. ευρώ.
Ο κ.Πετραλιάς εξήγησε ότι το συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ το 2027 από 6,35 δισ. ευρώ, με ενίσχυση από νέους ευρωπαϊκούς πόρους όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.
Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση επιχειρεί να δείξει ότι δεν κρατά μόνο εφεδρείες στήριξης, αλλά και εφεδρείες ανάπτυξης.
Δηλαδή, το 1 δισ. ευρώ του 2027 δεν είναι απλώς ένας «κουμπαράς» για νέες παροχές, αλλά μέρος μιας συνολικής άσκησης που θα συνδυάζει δημοσιονομική αντοχή, αυξημένες επενδύσεις και ανάπτυξη 2%, σε ένα περιβάλλον όμως όπου ο πληθωρισμός παραμένει εκρηκτικά υψηλός και η διεθνής αβεβαιότητα δεν έχει εξαφανιστεί. Και αυτό κάνει και πιο σύνθετο το στοίχημα της επόμενης μέρας.
