Απώλειες 203 εκατ. σε ΦΠΑ και Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης ήταν, όπως όλα δείχνουν, η αρνητική επίπτωση των αποκλεισμών δρόμων και τελωνείων τον Δεκέμβριο για τα κρατικών ταμεία.
Τα οριστικά στοιχεία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού τον μήνα Ιανουάριο αποκαλύπτουν μια υστέρηση στα φορολογικά έσοδα, η οποία ξεπέρασε τα 200 εκατομμύρια ευρώ και «προσγείωσε» την πραγματική δημοσιονομική υπέρβαση έναντι των στόχων σε μόλις 109 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα των εσόδων φέρει έντονα τα σημάδια των αναταραχών του προηγούμενου διαστήματος, καθώς οι κινητοποιήσεις και οι αποκλεισμοί φαίνεται πως επηρέασαν αρνητικά την εμπορική κίνηση και τον εκτελωνισμό προϊόντων, οδηγώντας σε σημαντική υστέρηση τους έμμεσους φόρους.
Συγκεκριμένα, τα καθαρά φορολογικά έσοδα (εξαιρουμένης της λογιστικής εγγραφής των εσόδων από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού) κινήθηκαν χαμηλότερα του στόχου κατά 324 εκατ. ευρώ (-5,3%), με τις μεγαλύτερες πληγές να εντοπίζονται στην ενέργεια και τα καύσιμα. Ο ΦΠΑ κατέγραψε «καθαρή» υστέρηση 49 εκατ. ευρώ, ενώ ακόμα πιο βαριά ήταν η επίδοση στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ), όπου χάθηκαν 154 εκατ. ευρώ σε σχέση με τις προβλέψεις της εισηγητικής έκθεσης.
Αυτή η υστέρηση (σε συνδυασμό με το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της ταμειακής υπέρβασης που είχαν δείξει τα προσωρινά στοιχεία που ανακοίνωσε πριν δέκα μέρες το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους οφείλεται σε ετεροχρονισμούς δαπανών που δεν βελτιώνουν το δημοσιονομικό αποτέλεσμα) οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το «καθαρό» κέρδος για τον προϋπολογισμό σε σχέση με τον στόχο περιορίζεται στα 109 εκατ. ευρώ.
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης Κρατικού Προϋπολογισμού, για τον μήνα Ιανουάριο 2026, παρουσιάζεται πλεόνασμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 2,288 δισ. ευρώ έναντι του στόχου για πλεόνασμα 543 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2026 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026 και πλεονάσματος 758 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Το πρωτογενές αποτέλεσμα (σε τροποποιημένη ταμειακή βάση) διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα ύψους 3,511 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 1,751 δισ. ευρώ και πρωτογενούς πλεονάσματος 1,980 δισ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2025.
Εξαιρώντας ποσό ύψους 1,272 δισ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς γενικής κυβέρνησης, καθώς και ποσό ύψους 379 εκατ. ευρώ που αφορά ετεροχρονισμό πληρωμών στο σκέλος των επενδυτικών δαπανών, που δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους, η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση έναντι των στόχων του προϋπολογισμού, εκτιμάται σε 109 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ήταν πλησίον των στόχων, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 35 εκατ. ευρώ.
Από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους επισημαίνεται ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους. Επιπρόσθετα, τα ανωτέρω αφορούν στο πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης και όχι στο σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, που περιλαμβάνει και τα δημοσιονομικά αποτελέσματα των Νομικών Προσώπων και των υποτομέων των ΟΤΑ και ΟΚΑ (δήμοι και ασφαλιστικά ταμεία).
Επιπλέον σημειώνεται ότι στα έσοδα μηνός Ιανουαρίου καταγράφηκαν τα ποσά από τις απαιτούμενες συναλλαγές για την ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας Οδού και των τριών (3) κάθετων οδικών αξόνων της για 35 χρόνια, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025 (Α' 229).
Ειδικότερα:
- ποσό 306 εκατ. ευρώ που αφορά στο ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος της συναλλαγής, αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο Ελληνικό Δημόσιο, καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι» και συνοδεύτηκε με ισόποση επιστροφή φόρου.
- ακολούθως, το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ, αποδόθηκε εκ νέου στο Ελληνικό Δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».
Τον μήνα Ιανουάριο 2026, το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 6,138 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υπέρβαση κατά 35 εκατ. ευρώ ή μόλις 0,6% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.
Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:
I. Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 6,118 δισ. ευρώ, και περιλαμβάνουν το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Αν εξαιρεθεί το ποσό αυτό, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 5,812 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 324 εκατ. ευρώ ή 5,3% έναντι του στόχου, κυρίως εξαιτίας της μειωμένης είσπραξης των φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ) που σχετίζονται με τα ενεργειακά προϊόντα.
Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής:
· Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 3,136 δισ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 257 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι χωρίς το ποσό των 306 εκατ. ευρώ της ανωτέρω σύμβασης παραχώρησης, τα έσοδα από ΦΠΑ είναι μειωμένα κατά 49 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
· Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 393 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 154 εκατ. ευρώ.
· Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 90 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 8 εκατ. ευρώ.
· Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 2,059 δισ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 43 εκατ. ευρώ εκ των οποίων: ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 14 εκατ. ευρώ, ενώ ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 26 εκατ. ευρώ, και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος μειωμένοι κατά 31 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.
II. Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 5 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τον στόχο.
III. Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 56 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 116 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Ποσό 46 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι μειωμένα κατά 57 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
IV. Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 479 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Αν εξαιρεθεί το ποσό αυτό, τα ανωτέρω έσοδα ανήλθαν σε 173 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 77 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.
V. Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 276 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 89 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Από το ως άνω εισπραττόμενο ποσό των 276 εκατ. ευρώ, ποσό 93 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 66 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 795 εκατ. ευρώ και ενσωματώνουν το ποσό επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Αν εξαιρεθεί το ποσό αυτό, οι επιστροφές φόρων ανήλθαν σε 489 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένες κατά 3 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (492 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.
Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 139 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 9 εκατ. ευρώ από τον στόχο (130 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.
Πλεόνασμα με «φρένο» στις δαπάνες
Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου 2026 ανήλθαν στα 3,851 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 1,709 δισ. ευρώ έναντι του στόχου (5,560 δισ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Επίσης, είναι μειωμένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 κατά 1,382 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω ετεροχρονισμού των μεταβιβάσεων σε ΟΚΑ.
Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίζονται μειωμένες κατά 1,330 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, που σχετίζεται κυρίως με ετεροχρονισμό των μεταβιβαστικών πληρωμών προς φορείς γενικής κυβέρνησης κατά 1,272 δισ. ευρώ.
Οι πληρωμές στο σκέλος των επενδυτικών δαπανών ανήλθαν στα 427 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 379 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Ταυτόχρονα, παρουσιάζονται μειωμένες σε σχέση με τις αντίστοιχες πληρωμές του 2025 κατά 309 εκατ. ευρώ.
Από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σημειώνεται ότι με την έναρξη του οικονομικού έτους, οι φορείς αναλαμβάνουν κατά προτεραιότητα πιστώσεις για την εξυπηρέτηση των απλήρωτων υποχρεώσεων των προηγούμενων ετών, καθώς και στο πλαίσιο των πολυετών υποχρεώσεων.
