Για την ώρα, τα εγχειρήματα και οι προτάσεις για την υλοποίηση σηράγγων και υπογειοποιημένων οδικών τμημάτων εντός της Αττικής είτε «σκοντάφτουν» στην ωρίμανση διαδικασιών και την έλλειψη χρηματοδότησης, είτε αποτελούν… αντικείμενο νομικών διεργασιών.
Για τη μεν πρώτη κατηγορία, ξεχωρίζει η περίφημη αστική σήραγγα Ηλιουπόλεως (πρόταση των ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, AKTOR, ΑΒΑΞ) στο πλαίσιο της επέκτασης της Δυτικής Περιφερειακής Υμηττού προς τα νότια για να εξυπηρετηθεί το project της Lamda στο Ελληνικό (στοχεύει στην ένωση της Δυτικής Περιφερειακής Υμηττού με τη Λ. Βουλιαγμένης), ενώ αναφορικά με τις νομικές ενέργειες, υπενθυμίζεται ότι ο Δήμος Ηρακλείου είχε προσφύγει στο ΣτΕ στο πλαίσιο του διαγωνισμού για την κατασκευή της επέκτασης της Λ. Κύμης (ανάδοχοι οι ΤΕΡΝΑ, AKTOR) έως τον κόμβο Καλυφτάκη στην Εθνική Οδό, ζητώντας κατά βάση περαιτέρω υπογειοποίηση της Λεωφόρου Κύμης κατά 350 μέτρα, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση στην περιοχή από την καθημερινή διέλευση χιλιάδων οχημάτων.
Βέβαια, στον αντίποδα, προχωρούν εντατικά οι εργασίες για την υπογειοποίηση της Λ. Ποσειδώνος στην περιοχή της ανάπτυξης της επένδυσης στον χώρο του πρώην αεροδρομίου στο Ελληνικό (ανάδοχος ΑΒΑΞ).
Το μνημόνιο Περιφέρειας Αττικής και Δήμου Ηρακλείου
Ωστόσο, κι ενώ τα άλλα «μέτωπα» έχουν παραμείνει ως τώρα «κλειστά», μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου, ήτοι της πρόθεσης της κυβέρνησης να προωθήσει τις διαδικασίες, φαίνεται να «ανοίγει παράθυρο» για την υλοποίηση έργου υπογειοποίησης στην Αττική και μάλιστα στην Αθήνα, ειδικότερα, στον… Δήμο Ηρακλείου, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής.
Μάλιστα, ήδη από το τέλος της περασμένης χρονιάς η Περιφερειακή Επιτροπή Αττικής αποφάσισε την έγκριση σύναψης και όρων του σχεδίου της Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Ηρακλείου Αττικής για το έργο «Ολοκληρωμένη παρέμβαση στην περιοχή των οδών Μελίνας Μερκούρη και Κηφισίας στο Ηράκλειο Αττικής μέσω της υπογειοποίησης των εν λόγω οδών» προϋπολογισμού 22.000.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.).
Σκοπός του έργου είναι να γίνουν τα κατάλληλα έργα για την αναβάθμιση της κυκλοφορίας στην περιοχή των οδών Μελίνας Μερκούρη και Κηφισίας στο Ηράκλειο Αττικής μέσω της υπογειοποίησης των παραπάνω οδών για τη διασφάλιση ευνοϊκότερων και ασφαλέστερων συνθηκών κυκλοφορίας στην εν λόγω περιοχή. Η οδική παρέμβαση περιλαμβάνει 4.500 τ.μ. οδοστρωσίας και έχει μήκος 750 μ. εκ των οποίων τα 350 μ. αποτελούν την σήραγγα.
Το έργο χρηματοδοτείται από πόρους της Περιφέρειας Αττικής. Η ισχύς της παρούσας σύμβασης αρχίζει από την υπογραφή της και η διάρκειά της ορίζεται σε εξήντα (60) μήνες. Στο χρονικό αυτό διάστημα περιλαμβάνεται η εκτέλεση των εργασιών και η συντήρηση του έργου από τον Ανάδοχο μέχρι την Οριστική του Παραλαβή. Η σύμβαση μπορεί να παραταθεί έως τριάντα έξι (36) μήνες με συμφωνία των συμβαλλομένων.
Το αντικείμενο του έργου
Όπως αναφέρεται, αντικείμενο του έργου είναι η κατασκευή της ενιαίας οδού Μελίνας Μερκούρη - Κηφισίας εκατέρωθεν της υφιστάμενης όδευσης της Γραμμής 1 του Μετρό (γραμμή Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου Αθηνών-Πειραιώς / ΗΣΑΠ) στην περιοχή του σταθμού «Νέο Ηράκλειο».
Το έργο περιλαμβάνει διέλευσή της οδού με σήραγγα κάτω από υφιστάμενη πλατεία, την διέλευση μέσω υφιστάμενης Κάτω Διάβασης ΗΣΑΠ κάτω από τις γραμμές του Μετρό, καθώς και την διαμόρφωση κυκλικού κόμβου στο πέρας της χάραξης, στη συμβολή με τις οδούς Μαρίνου Αντύπα & Παναγιώτη Μικρoπούλου.
Η μελέτη κατασκευής του έργου, προβλέπει την τροποποίηση της χάραξης και τη διαμόρφωση τμημάτων υφισταμένων οδών ή πεζοδρόμων και συνδέει τα τμήματα αυτά μεταξύ τους, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένας ενιαίος οδικός άξονας μονής κατεύθυνσης, ο οποίος: (α) θα προεκτείνει την μία κατεύθυνση - προς ανατολάς - της σημερινής υφιστάμενης συλλεκτήριας οδού (οδός Μελίνας Μερκούρη) που διέρχεται παράλληλα στο βόρειο τμήμα της όδευσης της Γραμμής 1 του Μετρό στην περιοχή του σταθμού «Νέο Ηράκλειο», (β) θα διασχίζει τις γραμμές του Μετρό μέσω υφιστάμενης κάτω διάβασης πεζοδρόμου (Κάτω Διάβαση ΗΣΑΠ), η οποία τροποποιείται κατάλληλα, και (γ) θα διασφαλίζει τη σύνδεση με το οδικό δίκτυο που βρίσκεται στο νότιο τμήμα της όδευσης της Γραμμής 1 του Μετρό, μέσω της διαμόρφωσης ισόπεδου κυκλικού κόμβου.
Η αντιστήριξη της υποβίβασης της οδού προβλέπεται με χρήση πασσαλότοιχων. Το τεχνικό έργο της υπογειοποίησης διέρχεται από την Πλατεία 28ης Οκτωβρίου και την Πλατεία 25ης Μαρτίου στις οποίες προβλέπονται εργασίες διαμόρφωσης και αναβάθμισης σύμφωνα με την ειδική Αρχιτεκτονική Μελέτη. Η συνολική επιφάνεια αυτής της παρέμβασης, η οποία εκτείνεται και πέραν των πλατειών ανέρχεται σε 6.970 τ.μ. περίπου.
Βασικά τεχνικά/λειτουργικά χαρακτηριστικά
Το τεχνικό αποτελείται από ένα κλειστό τμήμα και ανοικτά τμήματα εκατέρωθεν. Στην αρχή του προβλέπεται απλός τοίχος βαρύτητας για μήκος 28,20 μ. περίπου. Στην συνέχειά του και για μήκος 20 μ. προβλέπεται πασσαλότοιχος με πασσάλους Φ80 ανά 1,50 μ.. Η ακριβής θέση της αλλαγής μορφής από τοίχο βαρύτητας σε πασσαλότοιχο θα καθορισθεί με γνώμονα την παράλληλη κυκλοφορία της Οδού Μελίνας Μερκούρη κατά την διάρκεια κατασκευής του έργου.
Η κατασκευή τοίχου βαρύτητας απαιτεί μεγαλύτερο εύρος εκσκαφών. Η δεξιά πλευρά επίσης εφάπτεται στην περίφραξη των γραμμών του ΗΣΑΠ και δεν είναι εφικτή η ανοικτή εκσκαφή. Στην συνέχεια προβλέπεται πλήρως υπογειοποιημένο τμήμα με μήκος 409 μ. περίπου. Το τμήμα αυτό έχει μορφή πλαισίου cut&cover επί πασσάλων Φ80 διατεταγμένους σε αποστάσεις εν γένει 1,50 μ. καθώς δεν είναι εφικτή η ανοικτή εκσκαφή.
Από τα στοιχεία των γεωτρήσεων που θα προταθούν θα εξετασθεί αν η απόσταση μεταξύ των πασσάλων θα πρέπει κατά τόπους να μειωθεί έτσι ώστε να αποφευχθεί η διαρροή εδαφικού υλικού ανάμεσα από τους πασσάλους στο στάδιο της κατασκευής. Σε περιοχές που ενδεχομένως συναντηθεί ιδιαίτερα χαλαρό εδαφικό υλικό δεν αποκλείεται η κατασκευή της πασσαλοστοιχίας να γίνει με την μέθοδο των αλληλοτεμνόμενων πασσάλων. Οι πάσσαλοι θα επενδυθούν με χυτό οπλισμένο σκυρόδεμα. Το εσωτερικό άνοιγμα της διατομής κυμαίνεται από 7,50 έως 8,75 μ.. Το πάχος της άνω πλάκας εκτιμάται σε 1 μ..
Στην περιοχή του υφιστάμενου θεάτρου της πλατείας Κολοκοτρώνη, προβλέπεται η κατασκευή υπογείου τμήματος μορφής κλειστού κιβωτίου με επιφανειακή θεμελίωση καθώς το διαμορφωμένο έδαφος είναι ήδη σε χαμηλότερη στάθμη. Το κλειστό τμήμα γενικά επιχώνεται με μέγιστο ύψος επίχωσης 1.00 μ. (εκτός αν ζητηθεί σε κάποια τμήματα να προβλεφθεί μεγαλύτερο ύψος επίχωσης).
Μετά το κλειστό τμήμα προβλέπεται διατομή ανοικτή με αντιστήριξη μέσω πασσαλαστοιχιών εκατέρωθεν για ένα μήκος και απλοί τοίχοι αντιστήριξης στο μήκος όπου το ύψος των τοίχων είναι μικρό.
Το ακριβές μήκος των τοίχων θα καθορισθεί από την συναρμογή του τεχνικού που θα κατασκευασθεί με τον υπάρχοντα πεζόδρομο, ο οποίος προτείνεται να υποβιβασθεί με την παρούσα μελέτη. Για την δυνατότητα υποβιβασμού του υφιστάμενου πεζόδρομου θα πρέπει να γίνουν ερευνητικές τομές για την αποκάλυψη της στάθμης θεμελίωσης του τεχνικού της γέφυρας του ΗΣΑΠ πάνω από τον πεζόδρομο αλλά και των τοίχων εκατέρωθεν αυτής.
Η επέμβαση συνεχίζει ανατολικά έως τη συμβολή του πεζοδρομημένου τμήματος με τις οδούς Μαρίνου Αντύπα και Παναγιώτη Μικρόπουλου με τη δημιουργία Ισόπεδου Κυκλικού Κόμβου ρύθμισης της κυκλοφορίας. Για την αποχέτευση των όμβριων εντός του τεχνικού, ήτοι των όμβριων που συγκεντρώνονται από τα ανοικτά τμήματα, προβλέπεται δίκτυο ομβρίων με φρεάτια υδροσυλλογής και αντλιοστάσιο για την απαγωγή τους.
Η περιοχή εκτέλεσης του έργου
Η παρέμβαση αρχίζει στην οδό Μελίνας Μερκούρη πριν από τη διασταύρωσή της με την οδό Ελ. Βενιζέλου. Από την θέση αυτή η οδός Μελίνας Μερκούρη διαμορφώνεται σε δύο κλάδους μονής κατεύθυνσης προς ανατολικά (προς Κηφισιά). Ο Αριστερός κλάδος συνεχίζει επίγεια και ενώνεται με την οδό Πρασίνου Λόφου εξυπηρετώντας την τοπική κυκλοφορία του Ηρακλείου. Ο Δεξιός κλάδος υπογειοποιείται και αφού περάσει κάτω από την οδό Πρασίνου Λόφου και την πλατεία Κολοκοτρώνη, συναρμόζεται με το τμήμα της οδού Κηφισίας που αυτή την στιγμή είναι πεζοδρομημένο.
Στην μελέτη προτείνεται ο υποβιβασμός της στάθμης της ερυθράς του πεζοδρομημένου τμήματος της οδού Κηφισίας κατά ένα περίπου μέτρο προκειμένου να αυξηθεί το ελεύθερο ύψος στην περιοχή της υφιστάμενης διάβασης υπό των σιδ. Γραμμών που είναι μόλις 2,40 μ.. Το υπόγειο τμήμα της παρέμβασης αρχίζει λίγο μετά το ύψος της οδού Ελ. Βενιζέλου και τελειώνει 185 μ. περίπου, μετά την πλατεία Κολοκοτρώνη στο ύψος της οδού Ελπίδος.
Το ακριβές σημείο της αρχής και του τέλους του υπόγειου τμήματος θα καθοριστεί σε επόμενο στάδιο μελέτης με γνώμονα τις απαιτήσεις της κυκλοφορίας, την εξασφάλιση ελεύθερου ύψους 3.50 μ. και της μέγιστης δυνατής οικονομίας του έργου.
