Την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας, σε «πύλη» για την είσοδο φυσικού αερίου για την ευρύτερη περιοχή, αποτυπώνει μελέτη του ΔΕΣΦΑ για την εξέλιξη της ζήτησης καυσίμου την 10ετία 20226-2025.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και στο συντηρητικό σενάριο, οι εξαγωγές θα είναι πολλαπλάσιες τα επόμενα χρόνια, σε σχέση με τις «επιδόσεις» της τελευταίας 2ετίας.
Από την άλλη πλευρά, στο σενάριο μεγιστοποίησης των εξαγωγών, οι εκροές θα είναι τόσο ενισχυμένες σε ετήσια βάση, που κάθε χρόνο θα είναι μεγαλύτερες από το έως σήμερα ιστορικά ρεκόρ. Το ρεκόρ αυτό είχε σημειωθεί το 2022 και ήταν 2,59 δισ. κυβικά μέτρα (bcm).
Αξίζει να σημειωθεί ότι το συντηρητικό σενάριο είναι όντως… συντηρητικό, υπό την έννοια ότι βασίζεται στις γνωστές και εκτιμώμενες δεσμεύσεις δυναμικότητας στα σημεία διασύνδεσης του ελληνικού συστήματος με αυτό των όμορων χωρών. Ο λόγος είναι πως σχεδόν πάντοτε, οι πραγματικές ροές αερίου ξεπερνούν τις δεσμεύσεις.
Το «κενό» του ρωσικού καυσίμου
Ακόμη όμως και με αυτή τη συντηρητική βάση, η εκτίμηση του ΔΕΣΦΑ είναι πως οι εξαγωγές θα κινηθούν ετησίως από τα 1,3 έως 1,9 bcm, κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Πρόκειται για «επιδόσεις» οι οποίες κινούνται σημαντικά υψηλότερα από τις εκροές την προηγούμενη 2ετία, όταν το 2024 ήταν 0,25 bcm και για το 2025 τα προκαταρκτικά στοιχεία «δείχνουν» 0,72 bcm.
Βάση για το σενάριο μέγιστων εκροών αποτελεί η αναπλήρωση με καύσιμο που θα εισάγεται στην Ελλάδα του «κενού» που θα δημιουργηθεί στην ευρύτερη περιοχή, από την απαγόρευση του ρωσικού αερίου. Σε αυτή την περίπτωση, οι εξαγωγές ετησίως εκτιμώνται από τον ΔΕΣΦΑ σε 3,5 έως 3,8 bcm – επομένως για όλη τη 10ετία μεγαλύτερες από το έως τώρα ιστορικό υψηλό του 2022.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ΔΕΣΦΑ κάθε αναφορά στη σημαντική αβεβαιότητα εκτιμήσεων για τις μελλοντικές εξαγωγές, σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν από το 2022, καθώς πλέον οι αγορές επηρεάζονται με πιο απρόβλεπτο τρόπο από τη γεωπολιτική και τις πολιτικές αποφάσεις αναφορικά με την ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης.
Σε αυτό το πλαίσιο, υπάρχει πιθανότητα οι εκροές να είναι ακόμη μεγαλύτερες αν για παράδειγμα είναι τελικά πιο αυξημένη η ζήτηση στα Βαλκάνια ή υπάρξουν καθυστερήσεις σε πρότζεκτ τα οποία θα λειτουργήσουν ανταγωνιστικά στις ελληνικές εισαγωγές. Με την ίδια λογική, υπάρχουν ενδεχόμενα (όπως εμπόδια στην ταυτοποίηση της πηγής προέλευσης αερίου το οποίο θα εισέρχεται στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας) τα οποία μπορεί να χαμηλώσουν τον «πήχη».
Παραγωγή ηλεκτρισμού
Όσον αφορά την εγχώρια κατανάλωση, η εκτίμηση του ΔΕΣΦΑ είναι και πάλι αυξητική για την επόμενη 10ετία, προβλέποντας στο βασικό σενάριο ότι θα ενισχυθεί στα επίπεδα των 6 bcm ετησίως από φέτος. Στη συνέχεια, θα αυξηθεί στα 7,1 μέχρι το 2033, για να παραμείνει περίπου σταθερή τα υπόλοιπα έτη. Συγκριτικά, η προκαταρκτική εικόνα για το 2025 «δείχνει» ετήσια κατανάλωση 5,8 bcm.
Η μερίδα του λέοντος θα αφορά την κατανάλωση για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Στο πιο ρεαλιστικό σενάριο, η ετήσια ζήτηση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή αναμένεται να κορυφωθεί περίπου στα 4,5 bcm το 2032 και να παραμείνει σταθερή έως το 2035.
Η ζήτηση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τον ρυθμό διείσδυσης των ΑΠΕ και τις προβλεπόμενες ροές μέσω των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Στο σενάριο βάσης του ΔΕΣΦΑ, η διείσδυση των ΑΠΕ εξελίσσεται με σταθερό ρυθμό, οδηγώντας σε αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών στο μίγμα από περίπου 62% το 2026 σε περίπου 71% το 2035.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι η Ελλάδα θα είναι καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη τη 10ετία, με τις καθαρές εξαγωγές να αυξάνονται σημαντικά μετά το 2032, όταν θα τεθούν σε λειτουργία οι νέες ή αναβαθμισμένες διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες όπως η Ιταλία, η Αλβανία και η Τουρκία.
Βιομηχανίες και νοικοκυριά
Η ζήτηση φυσικού αερίου από νοικοκυριά και επιχειρήσεις Δίκτυα Διανομής αναμένεται να αυξηθεί από 1,4 bcm το 2026 σε 1,7 bcm το 2035 (+24%), με βάση τα σχέδια των Διαχειριστών Δικτύων Διανομής για επέκταση της χρήσης του αερίου σε νέες περιοχές. Η ζήτηση φυσικού αερίου στα δίκτυα διανομής θα αυξάνεται συνεχώς από το 2027 και μετά, με την «επίδοση» του 2035 (1,7 bcm) να συνιστά αύξηση κατά 70% σε σύγκριση με το 2024.
Η ζήτηση από μεγάλες βιομηχανίες (που είναι απευθείας συνδεδεμένες στο δίκτυο Υψηλής Πίεσης) είναι σε σε μεγάλο βαθμό ελαστική ως προς την τιμή και φαίνεται να ανακάμπτει μετά την απότομη μείωση που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια. Η πλήρης ανάκαμψη αναμένεται από το 2029 (0,9 bcm), παραμένοντας σταθερή από το 2029 και μετά.
Η μειωμένη κατανάλωση φυσικού αερίου κατά τα έτη 2022–2023 λόγω των υψηλών τιμών φυσικού αερίου «γύρισε» σε ανοδική τροχιά το 2024 και το 2025, λόγω της επιστροφής των τιμών σε μέτρια επίπεδα. Με βάση τις εκτιμήσεις του ΔΕΣΦΑ, η τροχιά αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς προβλέπονται μέτριες τιμές φυσικού αερίου για όλη την εξεταζόμενη περίοδο.
Δύο εκδοχές για την Πτολεμαΐδα 5
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, όσον αφορά την Πτολεμαΐδα 5, στη μελέτη περιλαμβάνονται δύο εκδοχές για την «τύχη» της. Όπως έχει δηλώσει δημόσια η ΔΕΗ, η μονάδα πρόκειται να σταματήσει εντός του έτους να λειτουργεί με καύσιμο λιγνίτη, ώστε να «γυρίσει» σε καύσιμο αέριο. Σε πρώτη φάση, θα μετατραπεί σε μονάδα ανοικτού κύκλου το 2028 και θα αναβαθμιστεί στη συνέχεια σε συνδυασμένου κύκλου το 2030.
Οι εκδοχές στη μελέτη του ΔΕΣΦΑ, όσον αφορά τη μονάδα, αφορούν το αν αυτή θα αξιοποιείται αποκλειστικά για την τροφοδοσία του data center που σχεδιάζει να αναπτύξει η ΔΕΗ στην περιοχή («πίσω από τον μετρητή»), ή αν θα συνδέεται στο σύστημα μεταφοράς όπως όλες οι υπόλοιπες μονάδες.
Στην περίπτωση τροφοδοσίας αποκλειστικά του data center από το 2029 και μετά, θα υπάρξει πρακτικά αμελητέα μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή (περίπου 0,1 bcm αβνά έτος από το 2029 και εφεξής). Η μείωση αυτή θα υπερκαλυφθεί από την κατανάλωση φυσικού αερίου για την τροφοδοσία του κέντρου δεδομένων με ρεύμα, η οποία θα ανέρχεται περίπου σε 0,8 bcm ανά έτος.
