Πρόστιμο 550 εκατ. ευρώ επέβαλε στην AliExpress η η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για παραβίαση των υποχρεώσεών της βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) να αξιολογεί επιμελώς και να μετριάζει τους κινδύνους που σχετίζονται με την πώληση παράνομων, μη ασφαλών ή παραποιημένων προϊόντων στην πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου της. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η Κομισιόν διέταξε την πλατφόρμα να αναλάβει δράση.
Αδυναμία επιμελούς εκτίμησης των κινδύνων
Όπως υπογραμμίζεται, η AliExpress δεν εκπλήρωσε την υποχρέωσή της βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες να αξιολογεί επιμελώς τον κίνδυνο διάδοσης παράνομων, μη ασφαλών ή παραποιημένων προϊόντων μέσω των υπηρεσιών της με πολλαπλούς τρόπους:
- Δεν αξιολόγησε δεόντως κατά πόσον διέθετε επαρκές προσωπικό για την εξέταση δυνητικά παράνομων προϊόντων. Η εταιρεία υπερεκτίμησε την αποτελεσματικότητα του συστήματός της στον εντοπισμό και την απομάκρυνση παράνομων προϊόντων. Ως εκ τούτου, η AliExpress δεν έλαβε ρεαλιστικά υπόψη τη δυσαναλογία μεταξύ του αριθμού των ανθρώπινων συντονιστών και του φόρτου εργασίας τους.
- Η AliExpress αξιολόγησε ανεπαρκώς τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματά της συστάσεων και διαφήμισης επιδεινώνουν τη διάδοση παράνομων προϊόντων. Οι δοκιμές που διενήργησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής έδειξαν ότι πολλά παράνομα προϊόντα συνιστώνταν ή διαφημίζονταν στους καταναλωτές πριν από την αποτελεσματική αφαίρεσή τους.
- Η AliExpress δεν διέθετε ποσοτικές μετρήσεις στην αξιολόγησή της. Η AliExpress στηρίχθηκε μόνο σε έναν ποσοτικό δείκτη, ο οποίος, ωστόσο, δεν καταμέτρησε σωστά τον βαθμό στον οποίο το σύστημα ελέγχου της εμπόδιζε τον κίνδυνο εμφάνισης ή επανεμφάνισης παράνομων προϊόντων με παρόμοιες μορφές. Η διαπίστωση αυτή υποστηρίζεται επίσης από δοκιμές των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι οποίες έδειξαν ότι μεγάλος όγκος παράνομων προϊόντων εξακολούθησε να κυκλοφορεί παρά τις προσπάθειες συγκράτησης της AliExpress.
Μη μετριασμός των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων
Η AliExpress δεν έλαβε αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση του κινδύνου διάδοσης παράνομων προϊόντων. Η Κομισιόν εντόπισε, ειδικότερα, τις ακόλουθες ελλείψεις:
- Το σύστημα της AliExpress για τον εντοπισμό παράνομων προϊόντων δεν λειτούργησε σωστά. Πολλά παράνομα προϊόντα, από προϊόντα παραποίησης/απομίμησης έως μη ασφαλή παιχνίδια και επικίνδυνα καλλυντικά, κυκλοφόρησαν στην πλατφόρμα και, ακόμη και αν εντοπιστούν, παρέμειναν στο διαδίκτυο για πολλές εβδομάδες.
- Η AliExpress δεν εφάρμοσε σωστά την πολιτική κυρώσεων για τους εμπόρους που πωλούν παράνομα προϊόντα. Η πολιτική κυρώσεων δεν εφαρμόστηκε επαρκώς και τα καταστήματα πώλησης παράνομων προϊόντων μπόρεσαν να παραμείνουν ενεργά στο AliExpress, παρά το γεγονός ότι τιμωρήθηκαν.
- Οι έλεγχοι συμμόρφωσης των προϊόντων της AliExpress θα μπορούσαν εύκολα να παρακαμφθούν μέσω εσφαλμένης κατηγοριοποίησης των προϊόντων. Η AliExpress διέθεσε ανεπαρκές προσωπικό για να επαληθεύσει αν τα προϊόντα κατηγοριοποιούνται σωστά και οι έλεγχοι που εφαρμόστηκαν δεν εντόπισαν τα προϊόντα που κατηγοριοποιήθηκαν εσφαλμένα πριν από τη δημοσίευση. Ως εκ τούτου, οι κακόβουλοι έμποροι τοποθέτησαν σκόπιμα προϊόντα σε λάθος κατηγορία για να επωφεληθούν από πιο ευέλικτες απαιτήσεις, επιτρέποντας στα μη συμμορφούμενα προϊόντα να κυκλοφορούν ελεύθερα στην πλατφόρμα.
- Η AliExpress απέτυχε να αποτρέψει επαρκώς την εξάπλωση των προϊόντων παραποίησης/απομίμησης. Τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης αποτελούν σημαντικό κίνδυνο για την AliExpress. Εκτός από τις πιθανές συνέπειες για τα δικαιώματα των καταναλωτών, οι πωλητές τέτοιων προϊόντων υποτιμούν τις νόμιμες επιχειρήσεις που επενδύουν στο σχεδιασμό, τις δοκιμές ασφάλειας και την καινοτομία, αναγκάζοντάς τους να ανταγωνίζονται με προϊόντα που παρακάμπτουν αυτές τις επενδύσεις. Το υποχρεωτικό σύστημα «έγκρισης σήματος» της AliExpress, το οποίο αποσκοπεί στην πρόληψη των πωλήσεων προϊόντων παραποίησης/απομίμησης, αποδείχθηκε αναποτελεσματικό και υποστελεχωμένο. Ως εκ τούτου, οι έμποροι παρέκαμψαν εύκολα αυτό το σύστημα και δημοσίευσαν πολλά προϊόντα που αφαιρέθηκαν αργότερα επειδή ήταν πλαστά.
Το πρόστιμο που επιβλήθηκε σήμερα υπολογίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των παραβάσεων, τη σοβαρότητά τους όσον αφορά τους θιγόμενους χρήστες της ΕΕ και τη διάρκειά τους, η οποία διήρκεσε τουλάχιστον έως τον Ιούνιο του 2025, όταν η Επιτροπή εξέδωσε προκαταρκτικά πορίσματα κατά της AliExpress. Η μη διενέργεια κατάλληλων εκτιμήσεων κινδύνου και ο αποτελεσματικός μετριασμός των συστημικών κινδύνων συνιστούν ιδιαίτερα σοβαρές παραβάσεις της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό του προστίμου, η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη ελαφρυντικές περιστάσεις που λειτουργούν υπέρ της AliExpress, όπως ο νεωτερισμός του νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Όπως απαιτείται από την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η AliExpress έχει πλέον προθεσμία έως τις 20 Οκτωβρίου 2026 για να υποβάλει σχέδιο δράσης στην Κομισιόν.
Το σχέδιο πρέπει να καθορίζει μέτρα για την αποκατάσταση της αθέτησης των υποχρεώσεών του όσον αφορά την αξιολόγηση και τον μετριασμό των συστημικών κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ψηφιακών Υπηρεσιών θα έχει στη διάθεσή του έναν μήνα από την παραλαβή του σχεδίου για να εκδώσει τη γνώμη του. Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει στη διάθεσή της έναν ακόμη μήνα για να εκδώσει την τελική της απόφαση και να ορίσει εύλογη προθεσμία για την εφαρμογή της.
