H επανεμφάνιση του πληθωρισμού στα τρόφιμα, δυστυχώς όχι μόνο λόγω πολέμου αφού ήδη από τον Ιανουάριο μας είχε δείξει τα δόντια του, επανέφερε στο προσκήνιο (τις ατέρμονες) συζητήσεις περί του τις πταίει. Ένα από τα σημεία που επικεντρώνεται ο διάλογος, είναι η έλλειψη ακμαίων συνεταιριστικών οργανώσεων στην Ελλάδα, που ίσως και να μπορούσαν να αλλάξουν τα πράγματα από την διαδρομή στο χωράφι μέχρι το ράφι.
Μέχρι τότε που θα αποκτήσουμε ισχυρούς συνεταιρισμούς, ας προβληματιστούμε και παραδειγματιστούμε, με ποιο τρόπο έχει παρέμβει σε άλλες χώρες η ιδιωτική πρωτοβουλία και πώς συνεργάζεται με άλλους κρίκους της διατροφικής αλυσίδας, ώστε και η εγχώρια παραγωγή να αμείβεται δίκαια και οι τιμές στο ράφι να είναι λογικές και κυρίως σταθερές αλλά και τα προϊόντα να αναβαθμίζονται ακολουθώντας τις εξελισσόμενες καταναλωτικές προτιμήσεις.
Έναυσμα για την μικρή αυτή έρευνά μας, ήταν η ομιλία του CEO της Tesco, κ. Ashwin, μιας από τις μεγαλύτερες αλυσίδες Σούπερ Μάρκετ της Αγγλίας, στην ετήσια συνέλευση της Βρετανικής Ένωσης Αγροτών (NFU). Με βάση τα κρατούντα σε εμάς και με όλη την εκτίμηση προς το πρόσωπό του, η φράση θα ήταν «τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι». Σε εμάς εδώ, ένα τέτοιο πνεύμα συνεργασίας και συνεννόησης είναι μια πολύ πρόσφατη κατάκτηση, όχι ακόμη σε πλήρη ανάπτυξη. Στην καλύτερη περίπτωση, να καλείτο ο Πρόεδρος της σχετικής ένωσης, αλλά ποτέ ένας Διευθύνων Σύμβουλος που προβάλει την εταιρεία του.
Ζήτηση για φρέσκα και τοπικά προϊόντα
Κι όμως, στην ομιλία του ο κ. Ashwin έβγαλε μια σπουδαία είδηση: «Η ζήτηση για φρέσκα προϊόντα δεν ήταν ποτέ τόσο ακμαία όσο σήμερα!». Και για να το αποδείξει έμπρακτα, κάλεσε τους παρευρισκόμενους αγρότες να συνεργαστούν μαζί του, ώστε αφενός να ανταποκριθούν στην ζήτηση, αφετέρου να προχωρήσουν όλοι μαζί στην επόμενη φάση που είναι η βιωσιμότητα των προϊόντων αυτών.
Με διακηρυγμένη εδώ και χρόνια πολιτική συνεργασίας της γνωστής αλυσίδας με βρετανούς παραγωγούς (αγρότες και επιχειρήσεις), προσπαθεί να πετύχει έναν και μοναδικό, αλλά πολύ σημαντικό στόχο: Να υπάρχουν στα ράφια φρέσκα προϊόντα κυρίως βρετανικής προέλευσης, αφού αυτό θέλουν οι καταναλωτές (όπως σε όλο τον κόσμο τα ντόπια προϊόντα θεωρούνται ανώτερα, κι ας μη φημίζονται οι Εγγλέζοι για την γαστρονομία τους) σε τιμές λογικές για τους καταναλωτές.
Η εταιρεία ξέρει ότι για να το πετύχει αυτό, οι προμηθευτές της, αγρότες και επιχειρήσεις, θα πρέπει να τηρούν συγκεκριμένους όρους συνεργασίας και σαν ανταμοιβή να έχουν να ασχοληθούν με τα πολλά προβλήματα της παραγωγικής διαδικασίας, αφού θα έχουν εξασφαλίσει την διάθεση της παραγωγής τους σε μια αξιοπρεπή τιμή.
Πώς η Tesco οργανώνει τους παραγωγούς - προμηθευτές της
Το 2007, δημιουργήθηκε το Tesco Sustainable Dairy Group, μια ας την ονομάσουμε κοινοπραξία 400 αγελαδοτρόφων και της Tesco, που τροφοδοτεί τα καταστήματα με φρέσκο γάλα, τυρί τσένταρ και διάφορες κρέμες. O James Stephen, αγελαδοτρόφος και μέλος της διοίκησης του οργανισμού αυτού, τονίζει ότι η συμμετοχή μας στο TSDG, μας δίνει ασφάλεια και ηρεμία, η οποία συχνά λείπει στην συνεχώς διαταρασσόμενη αγορά. Ετσι μπορούμε να επικεντρωθούμε στην παραγωγή άριστης ποιότητας γάλακτος που επιθυμούν οι πελάτες μας. Οι αγρότες αμείβονται με βάση το κόστος παραγωγής, πλέον ένα περιθώριο κέρδους προσυμφωνημένο για κάθε έναν ξεχωριστά.
Αντίστοιχα, η εταιρεία Harry΄s eggs, που συνεργάζεται εδώ και πολλά χρόνια με την Tesco, τονίζει ότι όταν αποφάσισαν να στραφούν στα αυγά ελευθέρας βοσκής, είχαν ένα συνεργάτη που ενθάρρυνε και στήριξε την επενδυτική αυτή στροφή. Από την εμπειρία που αποκτήθηκε, ευεργετήθηκαν και άλλοι πτηνοτρόφοι κι έτσι σήμερα το 100% των αυγών ελευθέρας βοσκής που πωλούνται στα ράφια της αλυσίδας είναι Βρετανικής προέλευσης.
Νέος στόχος: Βιώσιμα βρετανικά προϊόντα στο ράφι
Εισπράττοντας κατευθείαν από τον καταναλωτή τις αναζητήσεις του για βιώσιμα τρόφιμα, η Τesco μέτρησε το αποτύπωμα άνθρακα για όλα τα προϊόντα με βάση το αρνίσιο κρέας, καθώς και για το μοσχαρίσιο για 100 βοοτρόφους προμηθευτές της αλυσίδας. Με τα συμπεράσματα που έχουν προκύψει, μειώνουν συνεχώς το ανθρακικό αποτύπωμα των υφιστάμενων προϊόντων αλλά μεταφέρουν την τεχνογνωσία τους σε άλλους, ώστε να επεκταθούν τα οφέλη.
Ο κ. Ashwin δήλωσε ότι είναι πεπεισμένος ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει την δυνατότητα να γίνει ο παγκόσμιος ηγέτης στην βιωσιμότητα και το χαμηλό ενεργειακό αποτύπωμα, τονίζοντας μάλιστα την σημασία της καινοτομίας στο ίδιο το χωράφι. Ανέφερε ότι από τον περασμένο Νοέμβριο, η εταιρεία του έχει βοηθήσει 360 κτηνοτρόφους (μοσχαριών και προβάτων) να μπουν στο νέο αυτό ταξίδι, αρχίζοντας από την συγκέντρωση και μελέτη των στοιχείων που αφορούν το έδαφος και άλλα σχετικά στοιχεία. Τόνισε, ότι για την Τesco, η διαδικασία αυτή είναι αμφίδρομη, με την εταιρεία να ανταποκρίνεται στις πρακτικές και καθημερινές ανάγκες των παραγωγών που επιθυμούν έρευνα για το χωράφι και όχι για το ράφι (της βιβλιοθήκης αυτή τη φορά…).
Οι νέες καινοτομίες που δοκιμάζονται στο πεδίο, είναι τα λιπάσματα χαμηλού ενεργειακού αποτυπώματος, εναλλακτικά καύσιμα και αυξημένης ενεργειακής απόδοσης διαδικασίες και υποδομές. Προχώρησε, μάλιστα, σε συγκεκριμένες αναφορές περιπτώσεων με το τι επετεύχθη. «Αντιλαμβάνομαι πλήρως ότι η οικονομική βιωσιμότητα, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος μεταξύ μας. Οι βιώσιμες πρακτικές που εφαρμόζουμε στους κλάδους του μοσχαρίσιου, χοιρινού και αρνίσιου κρέατος βασίζονται στην διαυγή τιμολόγηση, κατάλληλη για τον κάθε κλάδο ξεχωριστά. Κι επειδή οι ίδιοι οι αγρότες μας ζήτησαν βοήθεια για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων, προχωρήσαμε στις πρώτες σχετικές εφαρμογές σε 400 περιπτώσεις» υπογράμμισε.
Οι λόγοι που κάνουν την Tesco να αναλάβει πρωτοβουλίες
Ο κ. Ashwin δεν είναι χθεσινός, ούτε αιθεροβάμων για να θέλει να βοηθήσει 400 αγρότες σήμερα και πολλαπλάσιους στο μέλλον. Έρχεται καθημερινά σε επαφή με την αυξημένη ζήτηση από τους πελάτες του – καταναλωτές για προϊόντα που έχουν παραχθεί με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο. Έχει αντιληφθεί, ότι δεν πρόκειται για ένα περαστικό φαινόμενο, αλλά για κάτι που ήλθε για να μείνει.
Αντίστοιχες έρευνες εδώ στην Ευρώπη, έχουν δείξει το ίδιο αποτέλεσμα. Το πρόβλημα είναι του ποιος αναλαμβάνει το επιπλέον κόστος, με τους καταναλωτές να υπαινίσσονται ότι πρέπει αυτό να χρηματοδοτηθεί από τα υφιστάμενα κέρδη των επιχειρήσεων που εμπλέκονται μέχρι να φτάσουν τα προϊόντα τους στο τραπέζι μας. Πήρε, λοιπόν, την πρωτοβουλία να επενδύσει μαζί με τους προμηθευτές του αγρότες προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής αναβάθμισης.
Πιθανόν, ένα μέρος του κόστους, μάλλον μικρό με δεδομένη την σημερινή οικονομική κατάσταση των καταναλωτών στην Γηραιά Αλβιώνα, να μπορεί να το μεταφέρει στις τιμές πώλησης. Το υπόλοιπο, είναι αναγκασμένος να το χρηματοδοτήσει η εταιρεία του.
Τι αξίζει να κρατήσουμε από την παρέμβαση του CΕΟ
Πρώτον, έγινε σε αμιγώς αγροτικό ακροατήριο, εκεί που σε εμάς θα μιλούσε κανείς μόνο για πληρωμές και επιδοτήσεις ή στην καλύτερη περίπτωση εαν το τάδε λίπασμα αξίζει τα λεφτά του. Στα καθ’υμάς βιωσιμότητες, χαμηλά αποτυπώματα άνθρακα, ενεργειακή αποδοτικότητα κλπ είναι τις περισσότερες φορές άγνωστες λέξεις. Σχεδόν καθ’ ολοκληρία στους παραγωγούς και σε μικρότερο βαθμό στους καταναλωτές.
Δεύτερον, υπάρχουν τεράστιες επιχειρήσεις, που αντιδρούν με πρωτοβουλίες στις απαιτήσεις της αγοράς. Δεν θα λέγαμε ότι αυτό είναι κάτι καθολικό για την υπόλοιπη Ευρώπη. Για παράδειγμα, εν μία νυκτί, ένα μεγάλο μέρος των λιπασμάτων που επί χρόνια χρησιμοποιούσαμε άλλαξαν ταμπέλα και έγιναν «οικολογικά», ώστε οι παραγωγοί να δικαιούνται ένταξη στα περίφημα οικολογικά σχήματα, αντί να προωθήσουν νέου τύπου. Κανείς δεν έχει πειστεί οτι η αλλαγή αυτή είναι ουσιαστική και όχι διοικητικός χαρακτηρισμός.
Τρίτον, οι leaders της αγοράς, ξέρουν πως ό,τι καλό έλθει στο μέλλον, θα είναι αποτέλεσμα καινοτομίας. Σε πρόσφατη έκθεση του Ελεκτικού Συνεδρίου της ΕΕ, καυτηριάζεται ο τρόπος που αντιμετωπίζονται τα χρηματοδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα, επισημαίνοντας οτι σε πολλά από τα εγκεκριθέντα η καινοτομία είναι από ανύπαρκτη έως ελάχιστη, πολλά στοχεύουν όχι στο χωράφι και τον αγρότη αλλά τον ερευνητή και τις δημοσιεύσεις του ενώ στα περισσότερα αποτελέσματα η διάσταση κόστος παραγωγής των προτεινομένων έχει αγνοηθεί.
