Η προοπτική εμπορικής αξιοποίησης πιθανών εγχώριων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και ο ρόλος που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας τέθηκαν στο πλαίσιο της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην Ειδική Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου για την κύρωση των συμβάσεων μίσθωσης για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης.
Οι συμβάσεις αυτές έχουν υπογραφεί μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου και των εταιρειών Chevron και Helleniq Energy (μέσω της Helleniq Upstream) και αφορούν τέσσερις θαλάσσιες παραχωρήσεις: τα μπλοκ «Α2 Νοτίως Πελοποννήσου», «Νότια της Πελοποννήσου», καθώς και τα «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2». Πρόκειται για νέες συμβάσεις παραχώρησης που προέκυψαν μετά από διεθνείς διαγωνιστικές διαδικασίες, οι οποίες αφορούν την πραγματοποίηση ερευνών και, εφόσον εντοπιστούν αξιοποιήσιμα κοιτάσματα, την πιθανή εκμετάλλευσή τους.
Στο πλαίσιο της συζήτησης στην Επιτροπή παρουσιάστηκαν οι θέσεις φορέων της αγοράς ενέργειας για τις προοπτικές αξιοποίησης ενδεχόμενης παραγωγής φυσικού αερίου από τις περιοχές αυτές, αλλά και για το πώς θα μπορούσε να ενταχθεί στο ελληνικό σύστημα εφοδιασμού και μεταφοράς φυσικού αερίου.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ, Κωνσταντίνος Ξιφαράς, υπογράμμισε ότι η ενεργειακή ανεξαρτησία και η ασφάλεια εφοδιασμού συνδέονται άμεσα με τη δυνατότητα μιας χώρας να διαθέτει δικές της υποδομές παραγωγής και μεταφοράς φυσικού αερίου. Όπως σημείωσε, η εταιρεία δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια και διαθέτει ήδη τις υποδομές για να μεταφέρει φυσικό αέριο έως τον τελικό καταναλωτή — νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παράλληλα, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές φυσικού αερίου στη χώρα, με μερίδιο αγοράς που ξεπερνά το 40%.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αξιοποίηση εγχώριας παραγωγής θα μπορούσε να συμβάλει στην εξισορρόπηση του ενεργειακού χαρτοφυλακίου της χώρας, περιορίζοντας την εξάρτηση από εισαγωγές από τρίτες χώρες. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα πιο ανταγωνιστικό ενεργειακό προϊόν για τον τελικό καταναλωτή, είτε πρόκειται για νοικοκυριά, είτε για τη βιομηχανία και την ηλεκτροπαραγωγή, ενώ παράλληλα θα ενίσχυε την ασφάλεια εφοδιασμού, καθώς μέρος της προμήθειας θα προερχόταν από εγχώριες πηγές.
Ο κ. Ξιφαράς επισήμανε επίσης ότι η σημερινή προμήθεια φυσικού αερίου της χώρας βασίζεται σε εισαγωγές που διασχίζουν πολλές χώρες πριν φτάσουν στην Ελλάδα, γεγονός που δημιουργεί κινδύνους σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας. Ακόμη και οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), όπως ανέφερε, εξαρτώνται από θαλάσσιες μεταφορές και μπορούν να επηρεαστούν από καιρικά φαινόμενα ή άλλες εξελίξεις στις περιοχές παραγωγής.
Σε περίπτωση που προκύψει εμπορικά αξιοποιήσιμο κοίτασμα, η ΔΕΠΑ θα μπορούσε να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη μακροχρόνιων ή μεσοπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου.
Όπως εξήγησε, η παραγωγή θα μπορούσε να διοχετευθεί είτε μέσω αγωγών είτε μέσω άλλων τεχνικών λύσεων, ώστε να συνδεθεί είτε απευθείας με την Ελλάδα είτε με υποδομές που θα επιτρέπουν και εξαγωγές.
Σε αυτό το πλαίσιο, ένα κοίτασμα που βρίσκεται εντός της ελληνικής θαλάσσιας ζώνης θα μπορούσε να συνδεθεί με το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου ή με ανεξάρτητο σύστημα μεταφοράς, επιτρέποντας τη διοχέτευση του αερίου στην αγορά και την αντικατάσταση ποσοτήτων που σήμερα εισάγονται μέσω αγωγών ή LNG.
Παράλληλα, ο κ. Ξιφαράς σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει ήδη αναπτύξει δραστηριότητα εξαγωγών φυσικού αερίου προς γειτονικές αγορές, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία, χρησιμοποιώντας ποσότητες που εισάγονται από τρίτες χώρες. Σε περίπτωση εγχώριας παραγωγής, θα μπορούσε να δημιουργηθεί πρόσθετη προοπτική για εξαγωγές, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας στην περιφερειακή αγορά ενέργειας.
ΔΕΣΦΑ: Υποδομές μεταφοράς και ρόλος στην περιφερειακή ασφάλεια εφοδιασμού
Το ζήτημα των υποδομών μεταφοράς και της ένταξης μιας πιθανής παραγωγής φυσικού αερίου στο ενεργειακό σύστημα της χώρας αποτέλεσε επίσης βασικό αντικείμενο της συζήτησης στην Επιτροπή. Η αξιοποίηση κοιτασμάτων δεν συνδέεται μόνο με την έρευνα και παραγωγή φυσικού αερίου, αλλά και με την ύπαρξη δικτύων και τεχνικών λύσεων που θα επιτρέψουν τη διοχέτευση των ποσοτήτων τόσο στην ελληνική αγορά όσο και ενδεχομένως σε γειτονικές χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο αναδείχθηκε ο ρόλος του Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ), ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία και ανάπτυξη των υποδομών μεταφοράς.
Ο κ. Μιχάλης Θωμαδάκης, Διευθυντής Στρατηγικής και Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ, σημείωσε ότι σήμερα η Ελλάδα εισάγει σχεδόν το σύνολο του φυσικού αερίου που καταναλώνει, γεγονός που σημαίνει ότι η ύπαρξη εγχώριας παραγωγής θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού της χώρας.
Παράλληλα, επισήμανε ότι και οι χώρες της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές φυσικού αερίου, ενώ ορισμένες από τις πηγές που διέθεταν στο παρελθόν εμφανίζουν πλέον μείωση παραγωγής. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η πιθανή ανακάλυψη φυσικού αερίου στην Ελλάδα θα μπορούσε να ενισχύσει όχι μόνο την εγχώρια ενεργειακή ασφάλεια αλλά και την ασφάλεια εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής.
Σε σχέση με τις υποδομές μεταφοράς, ο κ. Θωμαδάκης σημείωσε ότι οι τεχνικές επιλογές για την εκμετάλλευση ενός πιθανού κοιτάσματος περιλαμβάνουν είτε αγωγούς είτε λύσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η τελική επιλογή, όπως ανέφερε, θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα των ερευνών και από το μέγεθος των πιθανών ανακαλύψεων.
Ταυτόχρονα, υπενθύμισε ότι ο ΔΕΣΦΑ έχει, βάσει του θεσμικού πλαισίου, την υποχρέωση να παρέχει πρόσβαση τρίτων στο σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου, γεγονός που σημαίνει ότι, εφόσον υπάρξει παραγωγή και πληρούνται οι τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις, θα μπορούν να αξιοποιηθούν οι υποδομές του δικτύου για τη μεταφορά των ποσοτήτων προς την ελληνική ή τη διεθνή αγορά.
