Τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία του κλάδου του λιανικού εμπορίου στη χώρα μας κρούει η ΕΣΕΕ, καθώς, όπως αναφέρει, το 2025 αποτέλεσε έτος συρρίκνωσης για την αγορά σε πραγματικούς όρους, με την αύξηση του τζίρου να κινείται στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας πενταετίας.
Ειδικότερα, σε όρους απόλυτων μεγεθών, η αύξηση του κύκλου εργασιών για το 2025 ανήλθε σε 545,2 εκατ. ευρώ, με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 27,33 δισ. ευρώ από 26,79 δισ. το 2024. Μόνο για το τέταρτο τρίμηνο, η αύξηση του κύκλου εργασιών ανήλθε σε 174,93 εκατ. ευρώ με τον συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 7,62 δισ. ευρώ από 7,45 δισ. ευρώ το ίδιο διάστημα πέρυσι.
Σύμφωνα δε με την ΕΣΕΕ, η αναθέρμανση της αγοράς το 2026 μπορεί να υλοποιηθεί μόνο με μέτρα στήριξης και ελάφρυνσης βαρών.
Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την τελευταία ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ, το 2025, ο κύκλος εργασιών σε πραγματικές τιμές στο λιανικό εμπόριο συρρικνώνεται κατά 0,4% σε σχέση με 2024. Η πλέον όμως ανησυχητική εξέλιξη έγκειται στο γεγονός ότι η πτώση του κύκλου εργασιών φαίνεται να παγιώνεται τα τελευταία τρία έτη.
Το 2025, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση των πραγματικών τους πωλήσεών κατά 5,6%.
Αντίθετα, για το σύνολο των ΜμΕ στο λιανικό, ο κύκλος εργασιών, σε διορθωμένες ως προς τον πληθωρισμό τιμές, εμφάνισε σημαντική πτώση κατά 2,4%.
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις χωρίς τις ανοδικές πιέσεις του πληθωρισμού υποχώρησε, συγκριτικά με πέρυσι, κατά 2,9%, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις φαίνεται να πιέζονται περισσότερο καθώς, σε πραγματικές τιμές, η πτώση στον τζίρο ανήλθε σε 3,9%.
Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σε αποπληθωρισμένες τιμές είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να ενισχύεται κατά 2,1%.
Η εικόνα στο δ’ τρίμηνο του 2025
Σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, ο διορθωμένος, ως προς τον πληθωρισμό, κύκλος εργασιών παρέμεινε στάσιμος (0,0%) κατά το δ΄ τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 .
Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση του πραγματικού τζίρου κατά 5,1%, ενώ οι ΜμΕ αξιόλογες απώλειες ύψους 1,9%
Χωρίς τον πληθωρισμό, οι πωλήσεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 3,4%, για τις μικρές κατά 1,7%, ενώ για τις μεσαίες αυξήθηκαν κατά 5,4%.
Το brand name Ελλάδα και οι νέες τάσεις
Σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία της ΕΣΕΕ, ένα μικρό μόνο τμήμα των αυξημένων κατά 9,4% τουριστικών εισπράξεων, οι οποίες το 2025 ανήλθαν σε 23,63 δισ. ευρώ, κατευθύνθηκαν στο εμπόριο. Αυτό το εύρημα καλεί για περαιτέρω δράσεις ώστε να επαναπροσδιοριστεί το “brand name” της Ελλάδας ως χώρας προορισμού αγορών.
Η δε πολύ ισχυρή ποσοστιαία αύξηση στην κατηγορία «Λιανικό Εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα» (+31,7%) το 2025 ενδεχομένως να σηματοδοτεί μια ανακατεύθυνση των καταναλωτών σε πιο φθηνά και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα, όχι από επιλογή αλλά από ανάγκη.
Να σημειωθεί εδώ ότι το 2025, σε επιμέρους κατηγορίες λιανικού εμπορίου (εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων) και σε πραγματικές τιμές, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του τζίρου εντοπίστηκαν στις επιμέρους κατηγορίες: «Αθλητικός εξοπλισμός» (+5,7%), «Η/Υ και περιφερειακές μονάδες» (+5,2%), «Παιχνίδια» (+4,7%), «Καλλυντικά και προϊόντα καλλωπισμού» (+4,0%), «Φωτιστικά, Έπιπλα και λοιπά είδη» (+3,7%). Αντίθετα, στις κατηγορίες με τη μεγαλύτερη πραγματική πτώση τζίρου συγκαταλέγονται εκείνες του: «Τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού» (-10,2%), «Χαλιών, κιλιμιών και επενδύσεων δαπέδου» (-8,7%), «Εφημερίδων και γραφικής ύλης» (-7,5%).
Οι πωλήσεις στην «καρδιά του παραδοσιακού εμπορίου», δηλαδή της ένδυσης και της υπόδησης, κατέγραψαν αποθαρρυντικές επιδόσεις τόσο σε τρέχουσες (Ένδυση: +0,6% και Υπόδηση: -3,2%) όσο και σε απαλλαγμένες από τον πληθωρισμό τιμές (Ένδυση: -1,8% και Υπόδηση: -5,6%). Αυτή η εξέλιξη αντανακλά και τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών για αγορές.
Την ίδια ώρα, οι περιφέρειες Αττικής (+3,6%) και Ιονίων Νήσων (+3,0%) παρουσίασαν τις ισχυρότερες αυξήσεις τζίρου, ενώ αντίθετα στις περιφέρειες με τις εκτενέστερες υποχωρήσεις του κύκλου εργασιών περιλαμβάνονται εκείνες του Νοτίου Αιγαίου (-2,4%) και της Δυτικής Μακεδονίας (-2,1%).
Επανεμφάνιση των ακάλυπτων επιταγών στην αγορά
Τέλος, η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών στην αγορά και ιδιαίτερα σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους υπογραμμίζει τη στενότητα ρευστότητας στην αγορά και καλεί για τη λήψη μέτρων. Φυσικά, τα μεγέθη δεν θυμίζουν την περίοδο της κρίσης, αλλά η άνοδος αυτών των επιταγών επιταχύνθηκε τους τελευταίους μήνες του 2025. Ως εκ τούτου, απαιτείται η άμεση επαναφορά του μέτρου των 120 δόσεων για οφειλές στο δημόσιο και η άμβλυνση των ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων.
Γενικότερα, οι ασθενείς και χωρίς τη δυνατότητα δυναμικής ανάκαμψης, επιδόσεις του εμπορίου ενδεχομένως να περιορίσουν το προβλεπόμενο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης εξαιτίας της, παραδοσιακά, πολύ ισχυρής εξάρτησης του τελευταίου με την κατανάλωση.
Καφούνης: Απολύτως απαραίτητες ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις
«Η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ επιβεβαιώνει, δυστυχώς, τις προειδοποιήσεις μας ότι το 2025 αποτέλεσε έτος συρρίκνωσης για το λιανικό εμπόριο σε πραγματικούς όρους. Η μείωση του τζίρου είναι πιο αισθητή στις μικρές (-3,9%) και τις πολύ μικρές (-2,9%) επιχειρήσεις, κλονίζοντας τη βιωσιμότητά τους. Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες πωλήσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις (+5,6%) και λιγότερο στις μεσαίες (+2,1%) εξανεμίζονται συνήθως από τα υπέρογκα κόστη λειτουργίας.
Δύο στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: α) ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, καταγράφεται στο σύνολο του λιανικού εμπορίου η μικρότερη αύξηση τζίρου από το 2020 και β) ότι σε πραγματικούς όρους είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης (-0,4%) του ισχυρότερου κλάδου και μεγαλύτερου εργοδότη της οικονομίας. Η Πολιτεία οφείλει να προβληματισθεί από το γεγονός ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση - λόγω της μειωμένης αγοραστικής δύναμης - όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις στρέφονται και ενισχύουν κυρίως τον κλάδο των τροφίμων. Την ίδια στιγμή, η στενότητα στην αγορά επιβεβαιώνεται και από τη σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και των ακάλυπτων επιταγών.
Με δεδομένο ότι και τους πρώτους δύο μήνες του 2026 η εικόνα δεν έχει βελτιωθεί, οι αριθμοί πλέον «φωνάζουν» για την ανάγκη δικαιότερης αντιμετώπισης του πλέον διασυνδεδεμένου, φορολογικά και εργασιακά, κλάδου της οικονομίας. Είναι σήμερα απολύτως απαραίτητες για την επιβίωση χιλιάδων ΜμΕ, ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, θα επιβραβεύουν τους συνεπείς, θα ρυθμίζουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με βιώσιμο τρόπο και θα προστατεύουν τον υγιή ανταγωνισμό.
Προκειμένου το Εμπόριο να διαδραματίσει το ρόλο του ως καταλύτης και επιταχυντής της ανάπτυξης, χρειάζεται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα το στηρίζουν στον «μαραθώνιο» του ψηφιακού του μετασχηματισμού, καθώς και επικαιροποιημένες πολιτικές που θα το διασυνδέουν ολοκληρωμένα με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία», αναφέρει σε δήλωσή του ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης.
