Την δημογραφική κατάρρευση της Ελλάδας με στατιστικές προβλέψεις παρουσίασαν επιστήμονες την τελευταία μέρα του συνεδρίου για το δημογραφικό στην Ιθάκη. Όπως επεσήμανε ο καθηγητής Δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, πρόκειται για μία πραγματικότητα -σαν την κλιματική αλλαγή -που δεν γίνεται να την αλλάξουμε σε μια νύχτα και πρέπει εκτός απ’ το να συζητάμε για αυτή, να περάσουμε στην ανάληψη δράσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, μέχρι το 2060 θα έχουμε 60.000 περισσότερους θανάτους από ό,τι γεννήσεις, πράγμα που σημαίνει ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μειωθεί κατά 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους και σίγουρα πληθυσμιακά θα βρισκόμαστε κάτω από το όριο των 9 εκατομμυρίων πολιτών. Διευκρινίζεται ότι το σενάριο αυτό δεν υπολογίζει την αύξηση των γεννήσεων μέσω της ενσωμάτωσης των μεταναστών.
Όμως αυτό που είναι ακόμα πιο ανησυχητικό είναι πως ο αναπαραγωγικός πληθυσμός της χώρας μας θα μειωθεί κατά 35%, άρα το ισοζύγιο θανάτων και γεννήσεων δεν μπορεί να «κλείσει» γιατί δεν θα υπάρχει ο αναπαραγωγικός πληθυσμός για να τεκνοποιήσει.
Το 2060 ο ένας στους δύο κατοίκους της Ιθάκης θα είναι άνω των 65 ετών
Ο καθηγητής Β. Κοτζαμάνης εξήγησε ότι το δημογραφικό δεν οφείλεται στις ίδιες αιτίες σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Διαφορετικές είναι οι αιτίες στην περιφέρεια και στα μικρά νησιά και διαφορετικές στις μεγαλουπόλεις. Γι αυτό δεν μπορεί να λυθεί με οριζόντια μέτρα αλλά μόνο με δράσεις οι οποίες αφουγκράζονται τις ανάγκες της κάθε περιοχής. Για παράδειγμα στην Ιθάκη, ο ένας στους δύο κατοίκους το 2060 θα είναι άνω των 65 ετών και πρέπει το νησί να προετοιμαστεί για να γηροκομήσει αυτούς τους ανθρώπους.
Δύο θετικές «ιδιομορφίες» της χώρας μας, προς εκμετάλλευση
«Για να αυξηθούν οι γεννήσεις χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα ιδανικό περιβάλλον για την ανατροφή των παιδιών» υπογράμμισε ο καθηγητής Β. Κοτζαμάνης, εστιάζοντας ακολούθως σε δύο θετικές ιδιομορφίες που έχει η Ελλάδα, τις οποίες μπορεί να τις εκμεταλλευτεί για να μικρύνει το αρνητικό ισοζύγιο μεταξύ θανάτων και γεννήσεων. Η πρώτη ιδιομορφία αφορά το γεγονός ότι οι Έλληνες ακόμα κι αν έχουν φύγει για τέσσερις ή πέντε γενιές στο εξωτερικό διατηρούν μία ισχυρή συναισθηματική σύνδεση με τον τόπο καταγωγή τους - κάτι που δεν συμβαίνει με τους άλλους Ευρωπαίους. Η δεύτερη ιδιομορφία αφορά μία ευρεία πληθυσμιακή ομάδα νέων ανθρώπων που έχουν πραγματικά απηυδήσει με τη ζωή στην Αθήνα και θέλουν να γυρίσουν πίσω στον τόπο καταγωγής τους, να δουλέψουν εκεί και να κάνουν οικογένεια εκεί. Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά μπορούμε να τα αξιοποιήσουμε προς όφελος της επιστροφής νέων ανθρώπων, κατέληξε ο καθηγητής.
Εδώ και 1,5 χρόνο, η Ιθάκη με 370 παιδιά δεν έχει παιδίατρο
Από τη μεριά του, ο δήμαρχος Ιθάκης Διονύσης Στανίτσας επεσήμανε ότι το νησί έχει 2800 μόνιμους κατοίκους και περίπου 370 παιδιά, ενώ το καλοκαίρι ο πληθυσμός του φτάνει τις 15.000 -20.000 κατοίκους. Παρότι εκεί ζουν 350-370 παιδιά και έφηβοι, η Ιθάκη εδώ και 1,5 χρόνο δεν έχει παιδίατρο. Για να καλύψει αυτό το κενό όπως και την έλλειψη άλλων γιατρών ο Δήμος Ιθάκης, συνεργάζεται με κλιμάκιο εθελοντών γιατρών όπου έρχονται με 24 ιατρικές ειδικότητες και επισκέπτονται κάθε μήνα το νησί για 3-4 ημέρες. Για τα παιδιά, οι επισκέψεις γίνονται τον Μάρτιο και τον Σεπτέμβριο ώστε να μην συμπίπτουν με τις σχολικές εξετάσεις. Ένα μεγάλο ζήτημα στην Ιθάκη όπως και σε άλλα νησιά είναι τι γίνεται με τη διαμονή όλων των δημοσίων υπαλλήλων, που κατά τους καλοκαιρινούς μήνες αδυνατούν να καταβάλλουν τα φουσκωμένα ενοίκια που ζητούν οι ιδιοκτήτες, καθώς οι περιοχές αυτές έχουν υψηλή τουριστική ζήτηση.
Στην Ιθάκη το πρόβλημα αυτό θα λυθεί με την προσαρμογή ενός οικοτροφείου σε διαμερίσματα που θα στεγάσουν 20 περίπου άτομα (επαγγελματίες υγείας, δασκάλους κτλ). Η προσαρμογή του χρηματοδοτείται με 4,5 εκατ. € από το υπουργείο Εσωτερικών και η διαμονή για τους δημοσίους υπαλλήλους θα είναι δωρεάν. Ακόμα δεν έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον για την κάλυψη της θέσης του παιδιάτρου αλλά ο Δήμαρχος Διονύσης Στανίτσας διατηρεί την αισιοδοξία του πως η παροχή της δωρεάν στέγης σε συνδυασμό με τα οικονομικά κίνητρα που έχει δώσει το υπουργείο Υγείας σε γιατρούς θα αποφέρει εντέλει καρπούς. Μια επιπλέον δυνατότητα ανάπτυξης του τόπου για να μπορέσουν να γυρίσουν τα νέα ζευγάρια πίσω στο νησί τους είναι η εκμετάλλευση του ονόματος, του μύθου και της ιστορίας του Οδυσσέα (ενός διεθνούς brand) και πρόκειται να δημιουργηθεί ένας μουσειακός χώρος με ψηφιακή αναπαράσταση της διαδρομής του Οδυσσέα, για τους επισκέπτες. Το έργο αυτό που υλοποιείται σε ένα κτίριο το οποίο βρίσκεται στο κέντρο του οικισμού στο Βαθύ έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2028, με τον Δήμαρχο Ιθάκης να υπογραμμίζει πως το νησί με τον παραδοσιακό του οικισμό χρειάζεται ήπια ανάπτυξη και όχι άναρχη, την οποία δεν μπορεί να αντέξει. Επιπλέον υπάρχουν και άλλες πηγές χρηματοδότησης των μικρών νησιών όπως είναι το πρόγραμμα «Greco island» για την επιδότηση 39 μικρών νησιών με συνολικά 159 εκατ. €
Το παράδειγμα των Γιαννιτσών
Ένα θετικό παράδειγμα αναστροφής του δημογραφικού έχει να παρουσιάσει η πόλη των Γιαννιτσών. Στο συνέδριο για το Δημογραφικό ο δήμαρχος Πέλλας, Στάθης Φουντουκίδης ξεδίπλωσε το μυστικό επιτυχίας της πόλης του που κατάφερε να αντιστρέψει το αρνητικό ισοζύγιο θανάτων και γεννήσεων. Κομβικό ρόλο σε αυτή την επιτυχία διαδραμάτισε μία πρωτοβουλία του Δήμου για την επιδότηση με ποσό ύψους 10.000 € των ξενιτεμένων Ελλήνων του εξωτερικού, που επιθυμούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους για να εργαστούν στα Γιαννιτσά και να ζήσουν εκεί με την οικογένειά τους. Το πρόγραμμα της επιδότησης αφορά οποιοδήποτε Έλληνα του εξωτερικού επιθυμεί να γυρίσει για να ζήσει στα Γιαννιτσά και όχι μόνο ανθρώπους που έχουν καταγωγή από το Νομό Πέλλας.
