Ακόμη μία εστία έντασης ανάβει στο ήδη δύσκολο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον, αυτή την φορά ανάμεσα στο Πακιστάν και Αφγανιστάν με διεθνείς δυνάμεις να προσπαθούν να μεσολαβήσουν. Σε μια δραματική κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν, οι δύο χώρες αντήλλαξαν επιθέσεις, με αποτέλεσμα να βρίσκονται πλέον, σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας του Πακιστάν, σε «ανοιχτό πόλεμο».
Αργά το βράδυ της Πέμπτης, το Αφγανιστάν εξαπέλυσε διασυνοριακή επίθεση κατά του Πακιστάν, δηλώνοντας ότι επρόκειτο για αντίποινα σε φονικές πακιστανικές αεροπορικές επιδρομές σε αφγανικές παραμεθόριες περιοχές λίγες ημέρες νωρίτερα. Το Πακιστάν προχώρησε στη συνέχεια σε αεροπορικά πλήγματα στην Καμπούλ και σε δύο ακόμη αφγανικές επαρχίες νωρίς το πρωί της Παρασκευής.
Το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά όπλα και οι στρατιωτικές του δυνατότητες είναι κατά πολύ ανώτερες από εκείνες του Αφγανιστάν. Ωστόσο, οι Ταλιμπάν είναι έμπειροι στον ανταρτοπόλεμο, έχοντας σκληραγωγηθεί από δεκαετίες μαχών με δυνάμεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, προτού επιστρέψουν στην εξουσία το 2021.
Η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία προσπαθούν να μεσολαβήσουν στη σύγκρουση Πακιστάν-Αφγανιστάν, σύμφωνα με διπλωμάτες και δημοσιεύματα. Ο Αφγανός υπουργός Εξωτερικών Αμίρ Καν Μουτάκι δήλωσε στον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν ότι μια λύση θα απαιτούσε δέσμευση και από την άλλη πλευρά, ανέφερε το αφγανικό υπουργείο.
Το Ιράν, το οποίο συνορεύει τόσο με το Αφγανιστάν όσο και με το Πακιστάν, προσφέρθηκε επίσης να βοηθήσει, αν και βρίσκεται εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον για την επίλυση της μακροχρόνιας πυρηνικής τους διαμάχης και την αποτροπή νέων αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν.
Τι κάνει αυτή τη φορά διαφορετική;
Αυτό που καθιστά τον τελευταίο γύρο πακιστανικών επιδρομών ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι στοχοποίησε κυβερνητικές εγκαταστάσεις των Ταλιμπάν, αντί για τρομοκρατικούς στόχους στο Αφγανιστάν, δήλωσε στο BBC ο Μάικλ Κούγκεμαν, ανώτερος ερευνητής για τη Νότια Ασία στο Atlantic Council. «Πλέον στοχοποιείται το ίδιο το καθεστώς», ανέφερε.
Παράλληλα, η ρητορική των Ταλιμπάν υποδηλώνει ότι είναι αποφασισμένοι να «εξαπολύσουν αδιάκοπες επιθέσεις» κατά του Πακιστάν - μια «επισφαλής κατάσταση» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματική σύγκρουση.
Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων των Αφγανών Ταλιμπάν δήλωσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα την Παρασκευή ότι το Πακιστάν μπορεί να αναμένει «ακόμη πιο αποφασιστική απάντηση» στο μέλλον.
Οι επιθέσεις σε περιοχές όπως το Abbottabad και το Swabi καταδεικνύουν την ικανότητά τους να διεισδύουν βαθύτερα στο πακιστανικό έδαφος απ’ ό,τι θεωρούνταν προηγουμένως.
Μαίνονται οι εντάσεις
Ο υπουργός Άμυνας Μοχάμαντ Ασίφ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι το Πακιστάν είχε ελπίσει σε ειρήνη στο Αφγανιστάν μετά την αποχώρηση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ το 2021 και ανέμενε από τους Ταλιμπάν, που κατέλαβαν την εξουσία στη χώρα, να επικεντρωθούν στην ευημερία του αφγανικού λαού και στη σταθερότητα της περιοχής.
Αντίθετα, είπε, οι Ταλιμπάν μετέτρεψαν το Αφγανιστάν «σε αποικία της Ινδίας», χώρα με την οποία το Πακιστάν έχει εμπλακεί περιοδικά σε πολέμους και συγκρούσεις από την ανεξαρτησία του από τη βρετανική αποικιοκρατία το 1947. Η Ινδία έχει βελτιώσει πρόσφατα τις σχέσεις της με το Αφγανιστάν, προσφέροντας ενίσχυση του διμερούς εμπορίου, προς ενόχληση του Πακιστάν.
«Η υπομονή μας εξαντλήθηκε. Πλέον πρόκειται για ανοιχτό πόλεμο μεταξύ μας», δήλωσε. Η τελευταία αυτή κλιμάκωση καθιστά την εκεχειρία από τα τέλη του περασμένου έτους όλο και πιο εύθραυστη.
Ο Aσίφ κατηγόρησε το Αφγανιστάν ότι «εξάγει τρομοκρατία». Το Ισλαμαμπάντ διατυπώνει συχνά αυτή την κατηγορία κατά του δυτικού του γείτονα, καθώς η ένοπλη βία έχει αυξηθεί στο Πακιστάν, κατηγορώντας το Αφγανιστάν ότι στηρίζει τους Πακιστανούς Ταλιμπάν (TTP) και απαγορευμένες αυτονομιστικές οργανώσεις του Μπαλουχιστάν.
Το Πακιστάν κατηγορεί το TTP - το οποίο είναι ξεχωριστό αλλά στενά συνδεδεμένο με τους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν - ότι δρα από αφγανικό έδαφος. Τόσο η οργάνωση όσο και η Καμπούλ αρνούνται την κατηγορία.
Εκκλήσεις από τρίτους
Οι εντάσεις μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών είναι αυξημένες εδώ και μήνες, με συνοριακές συγκρούσεις τον Οκτώβριο να κοστίζουν τη ζωή σε δεκάδες στρατιώτες, αμάχους και υπόπτους μαχητές.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Aντόνιο Γκουτέρες κάλεσε και τις δύο πλευρές να προστατεύσουν τους αμάχους, όπως απαιτεί το διεθνές δίκαιο, και «να συνεχίσουν να επιδιώκουν την επίλυση των διαφορών τους μέσω της διπλωματίας», δήλωσε σε ανακοίνωση εκπρόσωπος του ΟΗΕ.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί προέτρεψε Πακιστάν και Αφγανιστάν να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διαλόγου κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα του Ραμαζανιού, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να βοηθήσει στη διευκόλυνση συνομιλιών.
Η Ρωσία ζήτησε άμεση παύση των εχθροπραξιών και διπλωματική επίλυση της σύγκρουσης, με τον Ρώσο διπλωμάτη Ζαμίρ Καμπούλοφ, ειδικό απεσταλμένο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για το Αφγανιστάν, να δηλώνει ότι η Μόσχα θα εξέταζε το ενδεχόμενο μεσολάβησης, εφόσον της ζητηθεί.
Καταστολή μεταναστών
Οι πακιστανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι δεκάδες Αφγανοί πρόσφυγες στην περιοχή των συνόρων στο Τόρχαμ μεταφέρθηκαν σε ασφαλέστερες τοποθεσίες.
Το Πακιστάν διαδραμάτισε θετικό ρόλο τα τελευταία πενήντα χρόνια, φιλοξενώντας περίπου πέντε εκατομμύρια Αφγανούς πρόσφυγες με εκατομμύρια Αφγανούς να εξακολουθούν να κερδίζουν τα προς το ζην στη χώρα.
Ωστόσο, το Πακιστάν ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023 ευρείας κλίμακας επιχείρηση καταστολής για την απέλαση μεταναστών χωρίς έγγραφα, καλώντας όσους βρίσκονται στη χώρα να αποχωρήσουν οικειοθελώς ώστε να αποφύγουν τη σύλληψη και την αναγκαστική απέλαση, ενώ άλλοι απελάθηκαν δια της βίας. Το Ιράν ξεκίνησε επίσης παρόμοια εκστρατεία την ίδια περίοδο.
Έκτοτε, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν περάσει τα σύνορα προς το Αφγανιστάν, μεταξύ των οποίων και άτομα που είχαν γεννηθεί στο Πακιστάν πριν από δεκαετίες και είχαν δημιουργήσει εκεί τη ζωή και τις επιχειρήσεις τους.
Μόνο τον περασμένο χρόνο, 2,9 εκατομμύρια άνθρωποι επέστρεψαν στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με την υπηρεσία προσφύγων των Ηνωμένων Εθνών, ενώ σχεδόν 80.000 έχουν επιστρέψει μέχρι στιγμής φέτος.
