7 πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για το Ιράν και την οικονομία του

Για μία ενεργειακή υπερδύναμη που βρίσκεται κατά διαστήματα στο «μάτι του κυκλώνα» των ΗΠΑ οι αριθμοί του τουρισμού εντυπωσιάζουν.

Η ιρανική κυβέρνηση έχει καταβάλει συντονισμένες προσπάθειες για την προσέλκυση τουριστών στους διάφορους προορισμούς με τις αφίξεις να αυξάνονται σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Συγκεκριμένα, 8-9 εκατομμύρια τουρίστες από το εξωτερικό επισκέπτονται το Ιράν από το 2018.

Μετά τη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί από τις αμερικανικές δυνάμεις, το Ιράν προανήγγειλε ότι δεν θα τηρεί πλέον τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα υπαναχωρώντας από τις διεθνείς δεσμεύσεις που ανέλαβε το 2015 με τη συμφωνία της Βιέννης.

Αυτό συνεπάγεται πως πλέον δεν θα υπάρχει κανένας περιορισμός στον εμπλουτισμό ουρανίου και η Τεχεράνη θα πράττει πλέον «ανάλογα με τις τεχνικές ανάγκες της».

Στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν στηρίζονται διάφοροι χώροι έρευνας και ανάπτυξης, δύο ορυχεία ουρανίου, ένας ερευνητικός αντιδραστήρας και εγκαταστάσεις επεξεργασίας ουρανίου που περιλαμβάνουν τρεις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου.

Αξίζει να σημειώσουμε πως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εγκαινιάστηκε τη δεκαετία του 1950, με τη βοήθεια των ΗΠΑ στο πλαίσιο του προγράμματος Atoms for Peace. 

Το πρόβλημα του Brain Drain έχει χτυπήσει και την πόρτα του Ιράν, με τη φυγή ενός εργατικού δυναμικού, υψηλού επιπέδου μορφωτικά, να φτάνει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Ως αίτια του Brain Drain, όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές, χαρακτηρίζονται η περιορισμένη στα στενά πλαίσια -γύρω από την ενέργεια- της οικονομίας, καθώς και οι ελάχιστες ξένες επενδύσεις, που δεν δίνουν «καύσιμα» στην ιρανική οικονομία, με τους νέους να αναζητούν θέσεις εργασίας σε άλλες χώρες.

Σύμφωνα με τους Times της Τεχεράνης, τον Αύγουστο του 2019, ο πληθωρισμός στη χώρα είχε αυξηθεί κατά 41,6% σε ετήσια βάση.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτίμησε τον περασμένο Οκτώβριο ότι η οικονομία του Ιράν αναμένεται να συρρικνωθεί, στη σκιά των αυστηρότερων κυρώσεων από τις ΗΠΑ.

Η ανεργία, ιδίως μεταξύ των νέων, βρίσκεται επίσης σε υψηλά επίπεδα αγγίζοντας το 10,6%, σύμφωνα με το Trading Economics.

Η οικονομία του Ιράν επηρεάστηκε έντονα επί σειρά ετών από τις κυρώσεις που επέβαλε η διεθνής κοινότητα στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Το 2015, ο πρόεδρος Χασάν Ροχανί συμφώνησε με τις ΗΠΑ και άλλες πέντε χώρες για τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων σε αντάλλαγμα της άρσης αυτών των κυρώσεων. Μετά την εφαρμογή της συμφωνίας, η οικονομία του Ιράν ανέκαμψε και το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 12,3%, σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν.

Το 2017 η ανάπτυξη υποχώρησε στο 3,7%, ενώ το 2018 επανήλθαν οι αμερικανικές κυρώσεις από τον Τραμπ - ιδίως εκείνων που επιβλήθηκαν στον τομέα της ενέργειας και της ναυτιλίας, πλήττοντας τις εξαγωγές και ειδικά αυτές του πετρελαίου.

Ως αποτέλεσμα των κυρώσεων, το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε από το 14,5% το 2018 στο 16,8% το 2019, ενώ οι εξαγωγές πετρελαίου μειώθηκαν αισθητά, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για 600.000 βαρέλια.

Το Ιράν θεωρείται ενεργειακή υπερδύναμη και δικαίως, αν σκεφτεί κανείς πως διαθέτει το 10% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως και το 15% των αποθεμάτων φυσικού αερίου.

Το 2012, οι εξαγωγές πετρελαίου συνέβαλαν στο 80% περίπου των δημόσιων εσόδων του Ιράν.

Παράλληλα, το Ιράν είναι η τέταρτη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα πετρελαίου παγκοσμίως και η παραγωγή του αντιστοιχεί στο 11% της συνολικής παραγωγής των χωρών του ΟΠΕΚ.

Η οικονομία του Ιράν βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον δημόσιο τομέα, με το 60% περίπου της οικονομίας να έχει σχεδιαστεί κεντρικά από την ανώτερη εξουσία. Ο «μαύρος χρυσός» αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της οικονομίας του Ιράν, όντας ο σημαντικότερος οικονομικός πόρος της χώρας.

Το ΑΕΠ του Ιράν ξεπερνά τα 446 δισ. δολάρια (2018).

Παράλληλα, πάνω από 40 εταιρείες διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο της Τεχεράνης, ένα από τα χρηματιστήρια με τις καλύτερε επιδόσεις στον κόσμο την τελευταία δεκαετία.