Ως μια μοναδική περίπτωση, η οποία συνιστά νέα επενδυτική ευκαιρία για επενδυτές που επιδιώκουν διαφοροποίηση εντός των ευρωπαϊκών ανεπτυγμένων αγορών, περιγράφουν την αναταξινόμηση του Χρηματιστηρίου της Αθήνας στελέχη της MSCI. Σε πρόσφατη ανάλυση που συνυπογράφουν οι Raman Aylur Subramanian, Yolanda Wang και Cesar Ramirez, σχολιάζουν ότι «καμία αγορά στην ιστορία των ταξινομήσεων της MSCI δεν έχει διανύσει παρόμοια διαδρομή. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη –και παραμένει η μοναδική– ανεπτυγμένη αγορά που υποβαθμίστηκε ποτέ σε αναδυόμενη».
Για να τονίσουν το μέγεθος του ελληνικού επιτεύγματος, υπενθυμίζουν ότι η κρίση χρέους είχε αφήσει την ελληνική αγορά να υπολείπεται των προτύπων των ανεπτυγμένων αγορών σε βασικούς τομείς, ενώ όταν πραγματοποιήθηκε η υποβάθμιση, μόλις μία μετοχή είχε το απαραίτητο μέγεθος για να συμπεριληφθεί σε δείκτες. Η απότομη επιδείνωση των συνθηκών λειτουργίας της αγοράς είχε ως αποτέλεσμα η Ελλάδα να αποτύχει στο τεστ προσβασιμότητας στην Ετήσια Αναθεώρηση Ταξινόμησης Αγορών της MSCI το 2013. Οι συνέπειες της κρίσης ήταν σοβαρές, με τον δείκτη MSCI Greece να μένει τότε με μόλις δύο μετοχές, χωρίς καμία τράπεζα, και κεφαλαιοποίηση 5,5 δισ. δολαρίων, έναντι 24 μετοχών και 27,9 δισ. δολαρίων όταν η Ελλάδα είχε ενταχθεί στις ανεπτυγμένες αγορές το 2001.
Η περίοδος ανασυγκρότησης
Έκτοτε, μεσολάβησε μια περίοδος θεμελιώδους ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας. Όπως σημειώνουν τα στελέχη της MSCI, η Ελλάδα ανέκτησε την επενδυτική βαθμίδα το 2023, ενώ από το 2021 η οικονομία της υπεραποδίδει συστηματικά έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με μέση πραγματική αύξηση ΑΕΠ 4,75% έναντι περίπου 3% στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2024. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε επίσης αισθητά, από 209,9% το 2020 σε 154,8% το 2024, και εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει περαιτέρω προς το 130% έως το 2030.
Αυτή η βελτίωση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος αντικατοπτρίστηκε και στις επιδόσεις της αγοράς, με τον δείκτη MSCI Greece να υπεραποδίδει τόσο του MSCI Emerging Markets όσο και του MSCI Europe σε ορίζοντα 1, 3, 5 και 10 ετών έως τις 31 Μαρτίου 2026.
Η διαβούλευση και η επιστροφή
Στην αξιολόγηση του 2025, η MSCI είχε κρίνει ότι η Ελλάδα πληρούσε τόσο τα κριτήρια οικονομικής ανάπτυξης όσο και τα πρότυπα προσβασιμότητας για καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς, αλλά δεν κάλυπτε ένα τελευταίο κριτήριο, τον κανόνα διατηρησιμότητας, που απαιτεί τουλάχιστον πέντε εταιρείες να πληρούν σταθερά τα όρια για τις ανεπτυγμένες αγορές σε οκτώ διαδοχικές αναθεωρήσεις.
Όπως σημειώνουν τα στελέχη της MSCI, ο κανόνας αυτός αποσκοπεί στην αποφυγή συχνών αλλαγών κατηγορίας λόγω βραχυπρόθεσμων διακυμάνσεων. Και εξηγούν πως «για μια μικρότερη αγορά όπως η Ελλάδα, ένα παγκόσμιο επενδυτικό σύμπαν που κυριαρχείται ολοένα και περισσότερο από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες μπορεί να ωθεί μετοχές εντός και εκτός των ορίων των ανεπτυγμένων αγορών χωρίς να υπάρχει ουσιαστική επιδείνωση της αγοράς».
Γι’ αυτό η MSCI ζήτησε τη γνώμη της επενδυτικής κοινότητας για ενδεχόμενη εξαίρεση της ελληνικής αγοράς από τον συγκεκριμένο κανόνα. Δεκατρία χρόνια μετά την υποβάθμιση του 2013, στη διαβούλευση που πραγματοποίησε η MSCI τον Ιανουάριο του 2026, καταγράφηκε ευρεία στήριξη από διεθνείς επενδυτές, asset owners, διαχειριστές κεφαλαίων και χρηματιστηριακές εταιρείες, που αξιολογούν ότι η υποδομή της ελληνικής αγοράς έχει πλέον ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα των ανεπτυγμένων αγορών, μετά από διαρκείς μεταρρυθμίσεις.
Επιπτώσεις για τους επενδυτές
«Η αναταξινόμηση συνεπάγεται μια διαχειρίσιμη αλλά σημαντική προσαρμογή για όσους είναι τοποθετημένοι σε αναδυόμενες αγορές, ενώ παράλληλα δημιουργεί μια νέα επενδυτική ευκαιρία στις ευρωπαϊκές μετοχές για επενδυτές που επιδιώκουν διαφοροποίηση εντός των ανεπτυγμένων» αναφέρουν τα στελέχη της MSCI. Παράλληλα, ολοκληρώνει την ευθυγράμμιση με την ταξινόμηση της MSCI για τις αγορές ομολόγων, όπου η Ελλάδα έχει ήδη καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς από το 2023.
Όπως εξηγούν, για τους επενδυτές των αναδυόμενων αγορών συνολικά, η αναταξινόμηση δεν θα έχει ιδιαίτερες επιπτώσεις, αλλά θα είναι πιο αισθητή για όσους έχουν παθητικές τοποθετήσεις στην αναδυόμενη Ευρώπη. Αυτό, διότι η αφαίρεση των ελληνικών τραπεζών μειώνει την έκθεση στον χρηματοοικονομικό κλάδο.
Με βάση προσομοιώσεις της MSCI, που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο, όλες οι μετοχές που συμμετέχουν σήμερα στον MSCI Greece Investable Market Index θα μεταφερθούν στον MSCI Europe IMI. Επίσης, η προσομοίωση δείχνει ότι ο δείκτης MSCI Greece θα περιλαμβάνει επτά μετοχές, με στάθμιση περίπου 40 μονάδων βάσης στον MSCI Europe, έναντι οκτώ μετοχών και 57 μονάδων βάσης στον MSCI Emerging Markets σήμερα. «Στον βασικό δείκτη, οι τέσσερις τράπεζες -Εθνική Τράπεζα, Eurobank, Τρ. Πειραιώς και Alpha Bank- θα συγκεντρώνουν περίπου το 80% της στάθμισης, ενώ οι ΔΕΗ, ΟΤΕ και Allwyn συμπληρώνουν τη σύνθεση» σημειώνουν τα στελέχη της MSCI.
Για τους επενδυτές των ανεπτυγμένων αγορών, η Ελλάδα προσφέρει έκθεση σε διαφοροποιημένες τράπεζες στον MSCI Europe, έναν κλάδο που αντιπροσωπεύει περίπου το 13% του δείκτη. «Η στάθμιση της Ελλάδας κοντά στο 0,40% αντανακλά ένα διακριτό επενδυτικό προφίλ. Ο χρηματοοικονομικός κλάδος αντιπροσωπεύει περίπου το 59% του MSCI Greece IMI, σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τον MSCI Europe IMI και τον MSCI EAFE IMI, σημειώνουν τα στελέχη της MSCI. Προσθέτοντας πως «πέρα από τον βασικό δείκτη, ο MSCI Greece IMI προσφέρει έκθεση σε κλάδους όπως λιμένες και θαλάσσιες υπηρεσίες, που δεν υπάρχουν στον MSCI Europe IMI, καθώς και ενισχυμένη παρουσία σε διανομείς, λιανεμπόριο και διύλιση πετρελαίου».
