Αν η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου αποτελεί σήμερα έναν φιλόδοξο παγκόσμιο στόχο, ο εντοπισμός των ατόμων υψηλού κινδύνου και η διακοπή της βιολογικής διαδικασίας που οδηγεί στον καρκίνο παραμένουν ακόμα άπιαστο όνειρο. Κι όμως σε αυτή την κατεύθυνση, μια ομάδα Βρετανών ερευνητών έκανε το πρώτο επαναστατικό βήμα. Επιστήμονες του ρετανικού Ινστιτούτου Francis Crick και του Βρετανικού Πανεπιστημίου University College London εντόπισαν 14 πρωτεΐνες στο αίμα, οι οποίες μπορούν να προβλέψουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Τα επαναστατικά ευρήματα, που δημοσιεύονται στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Cell» υποδηλώνουν πως τα άτομα που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου του πνεύμονα θα μπορούσαν να εντοπιστούν έγκαιρα - γεγονός που αποτελεί επανάσταση για την πρόληψη των ογκολογικών νοσημάτων και ειδικότερα του καρκίνου του πνεύμονα ο οποίος κατά κανόνα εντοπίζεται με μεγάλη καθυστέρηση, όταν πλέον έχει καταστεί μεταστατικός.
Οι πρωτεϊνες προέρχονται από ένα χρόνιο φλεγμονώδες περιβάλλον στον πνεύμονα
Η μελέτη περιελάμβανε ανάλυση δειγμάτων αίματος από περισσότερα από 48.000 άτομα στην βρετανική τράπεζα Biobank που πραγματοποιήθηκε με ΑΙ μοντέλα. Μαζί με την ηλικία, το κάπνισμα και το προηγούμενο ιστορικό πνευμονικής νόσου, (3 γνωστούς επιβαρυντικούς παράγοντες), οι ερευνητές εντόπισαν 14 βασικές πρωτεΐνες στο αίμα που θα μπορούσαν να προβλέψουν μια μελλοντική διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα. Ουσιαστικά οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι αυτές οι πρωτεϊνες βρίσκονταν σε υψηλότερες συγκεντρώσεις (είχαν εντονότερη ‘πρωτεϊνική υπογραφή’) στο αίμα των ανθρώπων που αργότερα εμφάνισαν καρκίνο του πνεύμονα.
Η ανάλυση των πρωτεϊνών έδειξε ότι δεν προέρχονται από τον ίδιο τον όγκο αυτό καθευατό, αλλά αντανακλούν ένα τροποποιημένο φλεγμονώδες περιβάλλον των πνευμόνων που προηγείται του καρκίνου. Αυτή η προηγούμενη φλεγμονή θα μπορούσε να προκληθεί και από παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, το κάπνισμα και η εισπνοή επιβαρυντικών ουσιών, λόγω επιτέλεσης βαρέως επαγγέλματος.
Ο ρόλος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης
Προηγούμενη μελέτη της ίδιας ερευνητικής ομάδας κατέδειξε για πρώτη φορά πώς η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα σε άτομα που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Η τελευταία μελέτη διαπίστωσε ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να αυξήσει τόσο την πρωτεϊνική συγκέντρωση στο αίμα όσο και τον αριθμό των ανώμαλων πνευμονικών κυττάρων που συνδέονται με την πρώιμη ανάπτυξη καρκίνου.
Η μελέτη, που χρηματοδοτήθηκε από τον Οργανισμό Cancer Research UK (την αντίστοιχη Αντικαρκινική Εταιρία της Μ. Βρετανίας) και υποστηρίχθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας Υγείας και Φροντίδας του νοσοκομείου του UCL (UCLH) και από το Κέντρο Βιοϊατρικής Έρευνας, υποδηλώνει ότι η χορήγηση φαρμάκων που μπλοκάρουν τη δράση ενός φλεγμονώδους μορίου –της ιντερλευκίνης IL-1β- θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα σε άτομα υψηλού κινδύνου. Στα άτομα αυτά, οι εν λόγω πρωτεϊνες εκφράζονται σε υψηλό βαθμό.
Η αναλογία με τις στατίνες για την πρόληψη της υψηλής χοληστερόλης
Η συγκεκριμένη κλινική μελέτη αποτελεί μέρος των ερευνών για τον καρκίνο του πνεύμονα TRAcking Cancer Evolution through therapy (Rx) (TRACERx), που διεξάγονται στο Ηνωμένο Βασίλειο με επικεφαλής τον καθηγητή Τσάρλς Σουάντον (Charles Swanton), Πρόεδρο στον Τομέα Εξατομικευμένης Ιατρικής του Καρκίνου στο Ινστιτούτο Καρκίνου του UCL. Ο καθηγητής Σουάντον, ο οποίος είναι επίσης Διευθυντής Κλινικής Έρευνας και Κύριος Επικεφαλής Ομάδας στο Ινστιτούτο Francis Crick, δήλωσε: «Γνωρίζουμε πως οι στατίνες έχουν μεταμορφώσει την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων, καθώς εδώ και χρόνια χορηγούνται για τη θεραπεία των ατόμων με υψηλή κακή χοληστερόλη (LDL). Ωστόσο, στον καρκίνο δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο. Δεν έχουμε ακόμη έναν δείκτη κινδύνου, όπως είναι η LDL χοληστερόλη ή ένα φάρμακο τύπου στατίνης για να ….ρίξουμε τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, όπως ρίχνουμε την κακή χοληστερόλη.
Από την άλλη μεριά στα νοσοκομεία, καταγράφουμε καθημερινά τον αντίκτυπο της διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα σε προχωρημένο στάδιο, επομένως είναι κρίσιμο να μπορούμε να εντοπίζουμε εγκαίρως τα άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, ώστε να παρέμβουμε πριν αναπτυχθεί η νόσος. Η εύρεση ενός «σήματος» για μια φλεγμονώδη κατάσταση στους πνεύμονες μάς προσφέρει αυτό το παράθυρο ευκαιρίας για μια προληπτική θεραπεία, που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλύτερα. Αυτή η μελέτη λοιπόν υποστηρίζει μια σχετικά νέα ιδέα στον τομέα, ότι ορισμένες κοινές ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, προκαλώντας υψηλό φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας στην κοινότητα, μοιράζονται μια κοινή, προσυμπτωματική κατάσταση χρόνιας φλεγμονής. Πιστεύουμε ότι στο μέλλον θα βοηθήσει στην πρόβλεψη και την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα και άλλων πνευμονικών παθήσεων.»
Παράλληλα, ο Τεζ Πάντια (Tej Pandya), κλινικός διδακτορικός φοιτητής στο Ινστιτούτο Πληροφορικής Υγείας του UCL και επισκέπτης επιστήμονας στο Ινστιτούτο Francis Crick, πρόσθεσε: «Χρησιμοποιήσαμε μοντέλα ΑΙ σε δεδομένα πλάσματος από 48.000 άτομα για να εντοπίσουμε 14 πρωτεϊνες και επικυρώσουμε τα αποτελέσματα με περισσότερους από 80 επιστημονικούς συνεργάτες σε πέντε ηπείρους. Καταφέραμε να δείξουμε ότι μια ‘πρωτεϊνική υπογραφή’ (δηλαδή η έκφραση ορισμένων πρωτεϊνών σε υψηλό βαθμό) αντικατοπτρίζει ένα τροποποιημένο φλεγμονώδες περιβάλλον των πνευμόνων πριν από την εμφάνιση του καρκίνου».
Επιπλέον, η Χάϊλεϊ Μπράουν (Hayley Brown), Διευθύντρια Πληροφοριών στον Οργανισμό Cancer Research UK, επεσήμανε: «Αυτή η έρευνα μας φέρνει πιο κοντά στην ταχύτερη παρέμβαση και ενδεχομένως στην διακοπή της πορείας εξέλιξης της ογκολογικής νόσου πριν από την έναρξή της».
