Τουλάχιστον ένας στους 10 θανάτους σε ένα ευρύ φάσμα λοιμωδών ασθενειών παγκοσμίως σχετίζεται με την παχυσαρκία, σύμφωνα με μια νέα σημαντική μελέτη του Βρετανικού Πανεπιστημίου University College London.
Τα άτομα με παχυσαρκία αντιμετωπίζουν 70% υψηλότερο κίνδυνο νοσηλείας ή θανάτου από λοίμωξη σε σχέση με εκείνα που έχουν υγιές βάρος, σύμφωνα με ευρήματα που δημοσιεύονται στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «The Lancet». Η παχυσαρκία συνδέεται με την αύξηση του κινδύνου που ενέχουν πολλές διαφορετικές λοιμώδεις ασθένειες, από την κοινή γρίπη και την λοίμωξη Covid-19 έως τα στομαχικά παράσιτα και τις ουρολοιμώξεις, και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο υψηλότερος είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος του ασθενούς, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος για την υγεία του.
Ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου σε χρόνια και σε λοιμώδη νοσήματα η παχυσαρκία
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια Μίκα Κιβιμάκι (Mika Kivimaki) από την Σχολή του Επιστημών Εγκεφάλου του UCL, δήλωσε: «Η παχυσαρκία είναι γνωστή ως παράγοντας κινδύνου για μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη, καρδιαγγειακές παθήσεις και πολλές άλλες χρόνιες παθήσεις (δηλαδή τα λεγόμενα εκφυλιστικά η μη μεταδοτικά νοσήματα). Εδώ έχουμε βρει ισχυρές ενδείξεις ότι η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με χειρότερη έκβαση στις μολυσματικές ασθένειες, καθώς οι βαρύτερες νοσήσεις στις λοιμώξεις συχνότερα αφορούν παχύσαρκα άτομα.
Οι ερευνητές μελέτησαν δεδομένα από 540.000 άτομα που συμμετέχουν σε μεγάλες μελέτες παρακολούθησης της υγείας των πολιτών για ολόκληρες δεκαετίες στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Φινλανδία, για να εξετάσουν τη σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και σοβαρών λοιμωδών νοσημάτων. Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) των συμμετεχόντων αξιολογήθηκε κατά την ένταξή τους στις μελέτες και στη συνέχεια παρακολουθήθηκαν για κατά μέσο όρο 13-14 χρόνια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με παχυσαρκία (που ορίζεται ως ΔΜΣ 30 ή υψηλότερος) είχαν 70% υψηλότερο κίνδυνο νοσηλείας ή θανάτου από οποιαδήποτε λοιμώδη ασθένεια κατά την περίοδο της μελέτης σε σύγκριση με τα άτομα με ΔΜΣ μεταξύ 18,5 και 24,9 (που ταξινομείται ως υγιές βάρος). Ο κίνδυνος αυξανόταν γραμμικά καθώς αυξανόταν το σωματικό βάρος. Τα άτομα με ΔΜΣ 40 ή υψηλότερο (νοσογόνος παχυσαρκία) είχαν τριπλάσιο κίνδυνο να νοσήσουν σοβαρά και με επιπλοκές εφόσον προσβληθούν από μια λοίμωξη.
Μεγαλύτερος ο κίνδυνος για βαριά νόσηση ή θάνατο σε 10 λοιμώξεις
Η μελέτη περιελάμβανε δεδομένα για 925 βακτηριακές, ιογενείς, παρασιτικές και μυκητιακές μολυσματικές ασθένειες, και οι συγγραφείς εξέτασαν επίσης λεπτομερέστερα 10 κοινές λοιμώδεις ασθένειες. Για τις περισσότερες από αυτές τις ασθένειες, όπως η γρίπη, η Covid-19, η πνευμονία, η γαστρεντερίτιδα, οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος και οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με παχυσαρκία ήταν πιο πιθανό να νοσηλευτούν ή να πεθάνουν από ό,τι τα άτομα με υγιή ΔΜΣ. Ωστόσο, η παχυσαρκία δεν φάνηκε να αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης σε περίπτωση προσβολής με τον ιό HIV ή τη φυματίωση.
Η ανάλυση διαπίστωσε ότι η σύνδεση με σοβαρές λοιμώξεις δεν εξηγούνταν από χρόνιες παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία, καθώς η συσχέτιση ήταν συνεπής σε άτομα με παχυσαρκία που δεν είχαν μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη ή καρδιακές παθήσεις, ενώ η συσχέτιση δεν εξηγούνταν επίσης από παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η σωματική δραστηριότητα.
Ανοσοκατασταλτική η παχυσαρκία
Ενώ η μελέτη δεν διερεύνησε τα αίτια της συσχέτισης, οι ερευνητές λένε ότι προηγούμενες μελέτες έχουν υποδείξει ότι η παχυσαρκία συμβάλλει σε μια γενική εξασθένηση της ανοσολογικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της ανοσολογικής δυσλειτουργίας, της χρόνιας συστηματικής φλεγμονής και των μεταβολικών διαταραχών. Ουσιαστικά η παχυσαρκία ως ανεξάρτητος παράγοντας είναι ανοσοτροποιητική και «ρίχνει» τους μηχανισμούς του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η καθηγήτρια Κιβιμάκι επεσήμανε επ’ αυτού: «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η παχυσαρκία αποδυναμώνει την άμυνα του οργανισμού έναντι των λοιμώξεων, με αποτέλεσμα να προκαλούνται πιο σοβαρές νοσήσεις. Οι άνθρωποι μπορεί να μην μολύνονται πιο εύκολα, αλλά η ανάρρωση από τη μόλυνση είναι σαφώς πιο δύσκολη, ενώ ο κίνδυνος βαρύτερης νόσου και επιπλοκών είναι μεγαλύτερος».
Οι ερευνητές βρήκαν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης στις λοιμώξεις, καθώς τα άτομα με παχυσαρκία που έχασαν βάρος είχαν περίπου 20% χαμηλότερο κίνδυνο για σοβαρή λοίμωξη από εκείνα που παρέμειναν παχύσαρκα.
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Σόλγια Νάιμπεργκ (Solja Nyberg) από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, υπογράμμισε: «Καθώς τα ποσοστά παχυσαρκίας αναμένεται να αυξηθούν παγκοσμίως, θα αυξηθεί και ο αριθμός των θανάτων και των νοσηλειών από λοιμώδεις ασθένειες που συνδέονται με την παχυσαρκία».
«Για να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης στις λοιμώξεις, καθώς και άλλων προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την παχυσαρκία, υπάρχει επείγουσα ανάγκη να χαραχθούν πολιτικές υγείας που θα βοηθούν τους ανθρώπους να παραμένουν υγιείς και θα υποστηρίζουν την απώλεια βάρους, όπως είναι η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτά υγιεινά τρόφιμα και οι ευκαιρίες για σωματική άσκηση. Επιπλέον, εάν κάποιος έχει παχυσαρκία, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να κάνει τα συνιστώμενα εμβόλια και να μην παραμελεί τις αναμνηστικές δόσεις».
Οι συγγραφείς χρησιμοποίησαν δεδομένα θνησιμότητας από λοιμώδη νοσήματα από τη Μελέτη για το Παγκόσμιο Βάρος των Ασθενειών (GBD) για να μοντελοποιήσουν τον αντίκτυπο της παχυσαρκίας στους θανάτους από λοιμώδη νοσήματα για διαφορετικές χώρες, περιοχές και παγκοσμίως.
Η ανάλυση έδειξε ότι 0,6 εκατομμύρια θάνατοι από τα 5,4 εκατομμύρια θανάτους (10,8% ή ένας στους 10) θανάτους από λοιμώδεις ασθένειες παγκοσμίως συνδέονταν με την παχυσαρκία το 2023.
Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας στους έξι (17%) θανάτους που σχετίζονται με λοιμώξεις μπορεί να αποδοθεί στην παχυσαρκία, και το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ ανέρχεται στο 26%.
Η δεύτερη συγγραφέας της μελέτης Δρ. Σάρα Αχμάντι-Αμπχάρι (Sara Ahmadi-Abhari) από το Imperial College London) η οποία διεξήγαγε τις αναλύσεις για το Παγκόσμιο Φορτίο Ασθενειών (GBD), δήλωσε: «Οι εκτιμήσεις του παγκόσμιου αντίκτυπου δίνουν μια αίσθηση του πόσο μεγάλο μπορεί να είναι το πρόβλημα, αλλά θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Τα δεδομένα για τους θανάτους που σχετίζονται με λοιμώξεις και την παχυσαρκία στις μελέτες GBD δεν είναι πάντα ακριβή, ιδιαίτερα σε χώρες με μειωμένους πόρους».
Προβληματισμός του ΠΟΥ για τις δόσεις των εμβολίων
Η παρούσα μελέτη χρηματοδοτήθηκε από το Ινστιτούτο Wellcome, το Συμβούλιο Ιατρικής Έρευνας και το Συμβούλιο Έρευνας της Φινλανδίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τα τελευταία χρόνια έχει θέσει στο τραπέζι των συζητήσεων για την προστασία της Δημόσιας Υγείας το ενδεχόμενο να πρέπει να τροποποιηθούν οι συνιστώμενες δόσεις εμβολίων για τα παιδιά και τους ενήλικες με παχυσαρκία, εκτιμώντας ότι οι κανονικές δόσεις (για τον γενικό πληθυσμό) μπορεί να μην επαρκούν.
