Μεγάλος ασθενής του κορονοϊού αποδεικνύεται ο τουριστικός κλάδος την ώρα που όλο και περισσότερες κυβερνήσεις παγκοσμίως αποφασίζουν να κλείσουν τα σύνορά τους σε μια προσπάθεια περιορισμού της μετάδοσης του Covid-19. Παρά την ορθότητα των πραναφερθέντων απαγορεύσεων βέβαια, οι αποφάσεις αυτές επιφέρουν σίγουρα μεγάλο πλήγμα τόσο στις τουριστικές επιχειρήσεις και τους εργαζόμενούς τους όσο και στους απλούς πολίτες που είχαν δαπανήσει μέρος των χρημάτων τους στον προγραμματισμό ταξιδιών για επαγγελματικούς λόγους ή για αναψυχή. 

Σε μια προσπάθεια να περιορίσει την ζημιά των μαζικών ακυρώσεων ταξιδιών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ένα ενημερωτικό σημείωμα, με το οποίο διευκρινίζει τα δικαιώματα των πελατών των οργανωμένων ταξιδιών στο πλαίσιο των μαζικών ακυρώσεων. 

«Εν όψει των μαζικών ακυρώσεων και καθυστερήσεων τις οποίες αντιμετωπίζουν οι επιβάτες και οι μεταφορικές εταιρείες λόγω της πανδημίας COVID-19, η Επιτροπή θέλει να παράσχει ασφάλεια δικαίου ως προς τον τρόπο εφαρμογής των δικαιωμάτων των επιβατών στην ΕΕ. Σε περίπτωση ακύρωσης, ο μεταφορέας πρέπει να επιστρέψει τα χρήματα στους επιβάτες ή να παράσχει εναλλακτικό δρομολόγιο. Οι σημερινές κατευθυντήριες γραμμές θα παράσχουν την αναγκαία ασφάλεια δικαίου για τον τρόπο συντονισμένης εφαρμογής των δικαιωμάτων των επιβατών σε όλη την ΕΕ. Συνεχίζουμε να παρακολουθούμε την ταχέως μεταβαλλόμενη κατάσταση και αν χρειαστεί θα λάβουμε επιπλέον μέτρα» ανέφερε σχετικά η Επίτροπος Μεταφορών κ. Αντίνα Βαλεάν.

Πότε ισχύει το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων 

Ειδικότερα οι κατευθυντήριες γραμμές καλύπτουν τα δικαιώματα των επιβατών που ταξιδεύουν με αεροπλάνο, τρένο, πλοίο ή λεωφορείο/πούλμαν, μέσω θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών οδών ενώ περιλαμβάνουν και συγκεκριμένα παραδείγματα σχετικά με τα δικαιώματα που έχουν οι πελάτες, βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών όσον αφορά τα οργανωμένα ταξίδια. 

Αρχικά λοιπόν η Κομισιόν διευκρινίζει ότι αν οι ίδιοι οι επιβάτες αποφασίσουν να ακυρώσουν το ταξίδι τους, η επιστροφή του αντιτίμου εξαρτάται από το είδος του εισιτηρίου, και οι εταιρείες μπορούν να προσφέρουν πιστωτικά κουπόνια.

Ωστόσο στην περίπτωση που υπάρξει ακύρωση λόγω των ταξιδιωτικών προειδοποιήσεων που εκδίδουν οι κυβερνήσεις ή κλείσιμο συνόρων τότε αυτό συγκαταλέγεται στις «εξαιρετικές περιστάσεις» και ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να λάβει το σύνολο των χρημάτων του από πληρωμές που πραγματοποίησε για το πακέτο εντός 14 ημερών από την λήξη της σύμβασης ή να αναβάλει το ταξίδι του για μεταγενέστερη ημερομηνία. Ο διοργανωτής μπορεί να ακυρώσει τη σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού χωρίς χρέωση και ο ταξιδιώτης έχει το δικαίωμα να λάβει το σύνολο των χρημάτων του από πληρωμές που πραγματοποίησε για το πακέτο, εντός 14 ημερών από τη λήξη της σύμβασης.

Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο τεράστιος αριθμός των αιτημάτων για επιστροφή χρημάτων, σε συνδυασμό με τις ανύπαρκτες νέες κρατήσεις, προκαλεί τεράστια πίεση στη ρευστότητα των διοργανωτών. Καλεί συνεπώς τους ταξιδιώτες να εξετάσουν το ενδεχόμενο να δεχτούν μία αναβολή του οργανωμένου ταξιδιού τους σε μεταγενέστερη ημερομηνία, αντί της επιστροφής των χρημάτων τους. Διευκρινίζει: «Έχοντας υπόψη την τρέχουσα αβεβαιότητα όσον αφορά τον σχεδιασμό ταξιδιών, αυτή η αναβολή θα μπορούσε να υλοποιηθεί με ένα πιστωτικό σημείωμα (το λεγόμενο «voucher»). Ωστόσο, ο ταξιδιώτης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ζητήσει πλήρη επιστροφή χρημάτων, εάν τελικά δεν κάνει χρήση του δελτίου. Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι το voucher καλύπτεται από κατάλληλη προστασία σε περίπτωση αφερεγγυότητας.»

Την «πραγματιστική θέση» χαιρετίζει και ο Pawel Niewiadomski, Πρόεδρος του ευρωπαϊκού οργάνου των Συνδέσμων τουριστικών γραφείων ECTAA, ο οποίος εξηγεί από πλευράς του ότι «ο καταναλωτής διατηρεί το δικαίωμά του για επιστροφή χρημάτων, αλλά τού συνιστάται να εξετάσει την περίπτωση να λάβει ένα voucher για μελλοντικό ταξίδι, αντί για άμεση επιστροφή χρημάτων που θα επιταχύνει τον οικονομικό αφανισμό του τουριστικού γραφείου. Δεν θα κερδίσει τίποτα ο πελάτης αν τα τουριστικά γραφεία πτωχεύσουν, καθώς τα υφιστάμενα συστήματα εγγυήσεων δεν θα είναι σε θέση να απορροφήσουν όλες τις απαιτήσεις των καταναλωτών για επιστροφές χρημάτων.»

Εναπόκειται τώρα στα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι λύσεις αυτές θα εφαρμοστούν το συντομότερο δυνατό. Η ECTAA καλεί όλους τους εμπλεκόμενους ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένων των διοργανωτών οργανωμένων ταξιδιών, των ασφαλιστικών εταιρειών, των ταμείων εγγυοδοσίας ταξιδιών, των τραπεζών που εκδίδουν εγγυήσεις κλπ., να συνεργαστούν πολύ γρήγορα σε εθνικό επίπεδο για να συμπεριλάβουν τα εν λόγω voucher στο σύστημα εγγύησης, προκειμένου να προστατευτούν τα χρήματα των πελατών σε περίπτωση πτώχευσης ενός διοργανωτή.

Επιπλέον, είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό τα μέτρα αυτά να συνοδεύονται από οικονομική στήριξη σε ολόκληρη την αλυσίδα της ταξιδιωτικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των τουριστικών γραφείων και των διοργανωτών οργανωμένων ταξιδιών, όπως προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης. Η δημιουργία ενός προσωρινού ταμείου αποζημίωσης, από το οποίο οι ταξιδιώτες θα μπορούσαν να διεκδικήσουν οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ της τιμής του πακέτου που καταβλήθηκε και του ποσού που επιστράφηκε ή της μείωσης της τιμής του πακέτου, θα μπορούσε να είναι η πλέον αποτελεσματική από πλευράς κόστους λύση για την εξασφάλιση της έγκαιρης αποζημίωσης του καταναλωτή, ενώ είναι σύμφωνη με τις συστάσεις στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μια συντονισμένη οικονομική απάντηση στην επιδημία του Covid-19, σημειώνει ο κ. Niewiadomski. «Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς τα πράγματα εξελίσσονται περαιτέρω. Θέλουμε να εξασφαλίσουμε τις καλύτερες υπηρεσίες για τους πελάτες μας. Όμως τι ωφέλεια θα έχουν οι πελάτες μας, αν χρεωκοπήσουμε;» καταλήγει ο κ. Niewiadomski.