Φορολογικές παγίδες μπορεί να κρύβουν οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί, οι οποίοι χρησιμοποιούνται ευρέως από οικογένειες για τη διαχείριση των οικονομικών τους. Μια μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό σε ατομικό ή σε άλλο κοινό λογαριασμό μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χαρακτηριστεί από την εφορία ως άτυπη δωρεά ενεργοποιώντας διαδικασίες ελέγχου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις.
Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση η οποία έφτασε και εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) και αφορούσε τη μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό γονέα και παιδιών σε ατομικό λογαριασμό ενός εκ των τέκνων. Η ΔΕΔ έκρινε ότι η μεταφορά ποσού ύψους 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό (πατέρας, μητέρα, κόρη και γιος) σε νέο κοινό λογαριασμό του γιου ο οποίος προσέφυγε στην ΔΕΔ και της συζύγου του συνιστά άτυπη δωρεά. Το ποσό θεωρήθηκε δωρεά επειδή ο προσφεύγων δεν είχε αποδεδειγμένα συμβάλει στην τροφοδότηση του αρχικού κοινού λογαριασμού, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα βρίσκονταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.
Η απόφαση της ΔΕΔ, η οποία απέρριψε την προσφυγή του φορολογούμενου, υπογραμμίζει ότι δεν αρκεί το γεγονός ότι κάποιος είναι συνδικαιούχος ενός κοινού λογαριασμού για να θεωρηθεί ιδιοκτήτης όλων των χρημάτων που περιέχει. Αν αποδεικνύεται ότι δεν συνέβαλε στις καταθέσεις και στη συνέχεια μεταφέρει τα χρήματα σε λογαριασμό που ελέγχει ο ίδιος, μπορεί να προκύψει φορολογικά άτυπη δωρεά.
Πότε ενεργοποιείται ο έλεγχος
Συγκεκριμένα, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ότι όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού, ο οποίος δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα για προσωπική του χρήση, η πράξη μπορεί να θεωρηθεί δωρεά.
Χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν φτάσει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), με τους φορολογουμένους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές, ζητώντας την ακύρωσή τους. Πολλές προσφυγές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά, αντί μέσω τραπεζικού συστήματος όπως ορίζει ο νόμος, καθώς και περιπτώσεις διαδοχικών γονικών παροχών σε πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Έλεγχοι
Στο «μικροσκόπιο» του φοροελεγκτικού μηχανισμού θα βρεθούν φέτος 1.080 υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών, με τους ελεγκτές να ερευνούν περιπτώσεις που επιχειρούν να «παρακάμψουν» το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.
Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myProperty, ενώ σε επόμενη φάση ακολουθεί έλεγχος της συναλλαγής από την ΑΑΔΕ με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες. Σε περίπτωση που η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή τότε αν ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα δικαιολογητικά, η εφορία προχωρά στην επιβολή φόρου χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το αφορολόγητο ποσό. Αυτό σημαίνει ότι επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς με συντελεστή 10% ή 20% ή 40% (ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας).
Μυστικά και παγίδες
Επειδή, οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές κρύβουν παγίδες οι φορολογούμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:
1. Αφορολόγητο όριο. Δωρεές χρημάτων έως 800.000 ευρώ προς πρόσωπα που ανήκουν στην Α΄ κατηγορία συγγένειας, δηλαδή γονείς, τέκνα, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια, είναι αφορολόγητες, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση.
2. Γονικές παροχές με μετρητά. Χρηματικές γονικές παροχές που πραγματοποιούνται με μετρητά (χρήματα που δεν διακινούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος) φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
3. Χαρτζιλίκι στα παιδιά μέσω IRIS. Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι η μεταφορά χρημάτων από γονείς σε τέκνα μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών (τύπου IRIS), για την κάλυψη μικροεξόδων τους («χαρτζιλίκι»), καθώς και γενικότερα για την κάλυψη δαπανών διαβίωσης, ιδίως όταν το τέκνο είναι προστατευόμενο μέλος (ανήλικο ή φοιτητής έως 25 ετών), δεν αποτελεί δωρεά. Ως εκ τούτου, δεν υφίσταται υποχρέωση υποβολής σχετικής δήλωσης στην πλατφόρμα myProperty.
4. Διαδοχικές δωρεές. Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, κατά τις οποίες ωφελούνται πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (για παράδειγμα, δωρεά από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια δωρεά από τον γονέα σε άλλο τέκνο), η Εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ τους. Εφόσον αποδειχθεί ότι ο τελικά ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α΄ κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδελφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές πραγματοποιήθηκαν με αυτόν τον σκοπό, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Εάν το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι σύντομο, και ειδικότερα δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, η υπόθεση ενδέχεται να αποτελέσει ένδειξη για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.
5. Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί. Σε περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, η αποδεδειγμένη χρήση του ποσού από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο και όχι από το τρίτο πρόσωπο αποτελεί αντικείμενο ελέγχου. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
