ESG: Τα πρώτα πρακτικά βήματα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις

Η συζήτηση γύρω από το ESG έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια. Ακόμη και μετά τις ευρωπαϊκές αλλαγές που απλοποιούν μέρος του κανονιστικού πλαισίου, η πραγματικότητα για τις επιχειρήσεις παραμένει ίδια: όσες συνεργάζονται με μεγάλους πελάτες, συμμετέχουν σε διαγωνισμούς, αναζητούν τραπεζική χρηματοδότηση ή θέλουν να ενταχθούν σε διεθνείς αλυσίδες προμηθευτών θα κληθούν αργά ή γρήγορα να δώσουν στοιχεία για τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιδόσεις τους καθώς και για την στρατηγική εταιρικής διακυβέρνησης που εφαρμόζουν.

Για μια μικρή επιχείρηση, όμως, το μεγαλύτερο λάθος είναι να θεωρήσει ότι το ESG σημαίνει ακριβές πιστοποιήσεις, εξειδικευμένους συμβούλους και ογκώδεις εκθέσεις εκατοντάδων σελίδων. Στην πράξη, η προσαρμογή ξεκινά από πολύ πιο απλά βήματα, τα οποία μπορούν να υλοποιηθούν ακόμη και χωρίς μεγάλο κόστος.

Το πρώτο που χρειάζεται είναι να γνωρίζει η ίδια η επιχείρηση την εικόνα της. Πόση ηλεκτρική ενέργεια καταναλώνει κάθε χρόνο; Πόσο νερό χρησιμοποιεί; Τι ποσότητες απορριμμάτων παράγει; Πόσο καύσιμο καταναλώνει ο στόλος της ή οι μετακινήσεις των εργαζομένων; Οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις διαθέτουν ήδη τα στοιχεία στους λογαριασμούς τους, αλλά σπάνια τα συγκεντρώνουν σε μία ενιαία εικόνα. Ένα απλό αρχείο Excel με τα στοιχεία των τελευταίων δύο ή τριών ετών αποτελεί συχνά το πρώτο ουσιαστικό βήμα.

Στη συνέχεια έρχεται η χαρτογράφηση των κοινωνικών θεμάτων. Μια επιχείρηση με δέκα ή είκοσι εργαζόμενους μπορεί να καταγράψει αν εφαρμόζει διαδικασίες υγείας και ασφάλειας, αν πραγματοποιεί εκπαιδεύσεις, αν υπάρχει πολιτική κατά των διακρίσεων ή τρόπος υποβολής παραπόνων. Δεν απαιτούνται σύνθετα συστήματα. Αρκεί να υπάρχουν σαφείς κανόνες που εφαρμόζονται στην πράξη και μπορούν να αποδειχθούν.

Από τα δεδομένα στις αποδείξεις

Για τις μεσαίες επιχειρήσεις, οι απαιτήσεις είναι ήδη πιο σύνθετες. Πολλές λαμβάνουν ερωτηματολόγια ESG από πελάτες τους, ενώ οι τράπεζες ζητούν ολοένα και περισσότερα στοιχεία πριν εγκρίνουν χρηματοδοτήσεις. Σε αυτή την περίπτωση, η απλή συλλογή δεδομένων δεν αρκεί. Χρειάζεται να οριστεί ένας υπεύθυνος ESG, ακόμη κι αν δεν ασχολείται αποκλειστικά με αυτό, ώστε να συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία από τα διαφορετικά τμήματα της εταιρείας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μια μεταποιητική επιχείρηση. Αν γνωρίζει ότι καταναλώνει κάθε χρόνο συγκεκριμένες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, μπορεί να θέσει έναν ρεαλιστικό στόχο, όπως μείωση της κατανάλωσης κατά 10% μέσα σε δύο χρόνια μέσω αντικατάστασης φωτισμού, εγκατάστασης inverter ή καλύτερης συντήρησης του εξοπλισμού. Αντίστοιχα, μια εταιρεία logistics μπορεί να ξεκινήσει καταγράφοντας την κατανάλωση καυσίμων ανά όχημα και να εντοπίσει ποια δρομολόγια δημιουργούν το μεγαλύτερο κόστος και τις περισσότερες εκπομπές.

Εξίσου σημαντικό είναι να εξεταστεί η εφοδιαστική αλυσίδα. Πολλές επιχειρήσεις θα κληθούν να λογοδοτήσουον όχι μόνο για τη δική τους λειτουργία αλλά και για τους βασικούς προμηθευτές τους. Η καταγραφή των σημαντικότερων συνεργατών και η αποστολή ενός απλού ερωτηματολογίου για βασικά θέματα, όπως η συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία ή η περιβαλλοντική διαχείριση, αποτελεί μια πρακτική που εφαρμόζεται ήδη από πολλές μεγαλύτερες εταιρείες.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι οι επιχειρήσεις να αποφεύγουν την παγίδα του «greenwashing». Είναι προτιμότερο να αναφέρουν ότι βρίσκονται στην αρχή της προσπάθειας και έχουν καταγράψει μόνο την κατανάλωση ενέργειας και τα απόβλητά τους, παρά να προβάλλουν γενικές διακηρύξεις περί βιωσιμότητας χωρίς στοιχεία. Η αξιοπιστία βασίζεται πλέον σε μετρήσιμα δεδομένα και όχι σε γενικόλογες δεσμεύσεις.

Όσες επιχειρήσεις ξεκινήσουν τώρα να οργανώνουν τα δεδομένα τους, να θέτουν λίγους αλλά συγκεκριμένους στόχους και να τεκμηριώνουν τις ενέργειές τους, θα βρεθούν σε σαφώς καλύτερη θέση όταν οι απαιτήσεις των πελατών, των τραπεζών και της αγοράς γίνουν ακόμη πιο αυστηρές. Στο ESG, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν προκύπτει από το πάχος μιας έκθεσης, αλλά από την ικανότητα μιας επιχείρησης να αποδεικνύει με στοιχεία ότι βελτιώνεται χρόνο με τον χρόνο.