Τα «γεγονότα» της Πέμπτης

«Μετά την τελευταία επικοινωνία μας, επιχείρησα να κωδικοποιήσω λιγάκι την κατάσταση μετά τα όσα έγιναν την περασμένη Πέμπτη, ήτοι τα της ιταλικής κρίσης και τα των αποφάσεων της ΕΚΤ».

Με αυτή την εισαγωγή, το mail του κ. Χ, με περίμενε την Κυριακή το βράδυ να ανοίξω το laptop για να ετοιμασθώ για την δουλειά της Δευτέρας.

Και… με καθυστέρησε είναι αλήθεια, γιατί μου κέντρισε το ενδιαφέρον να το διαβάσω πριν αρχίσω να δουλεύω.

Εδώ που τα λέμε άξιζε τον κόπο και τον χρόνο. Σας μεταφέρω την συνέχεια χωρίς καμία παρέμβαση.

«Αν και φαίνονται σαν δύο παράλληλα και διαφορετικής φύσης «γεγονότα», αυτό της κυβερνητικής κρίσης στην Ιταλία και αυτό της αναστροφής της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, συνδέονται σαν «αφορμή και αποτέλεσμα», είτε ξεκινήσεις από την ιταλική κρίση, είτε από τις αποφάσεις της ΕΚΤ.

Τι συνέβη την Πέμπτη στην Ρώμη:

• Η κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» υπό τον Μάριο Ντράγκι, «τραπεζίτη με καρδιά» όπως αποκάλεσε τον εαυτό του στην ομιλία του στην Γερουσία, προσπάθησε να «πειθαρχήσει» το ιταλικό πολιτικό σύστημα απαιτώντας όχι απλά την πλειοψηφία στην Βουλή και την Γερουσία - που του είχε δοθεί - αλλά την «υποταγή» και συμμετοχή όλων των πολιτικών κομμάτων (εκτός του ακροδεξιού κόμματος της Μελόνι) στην στήριξη της πολιτικής του κυρίως για την φορολογία και τους μισθούς.

Με ενορχηστρωτή τον Μπερλουσκόνι (που καθώς φαίνεται πήρε εκδίκηση για την ανατροπή του το 2011) και αφορμή την αποχή μιας μερίδας του διασπασμένου κόμματος των 5 Αστέρων, τα δύο κόμματα της λεγόμενης «κεντροδεξιάς», συναποφάσισαν να αποχωρήσουν από την ενεργή και με ψήφο στήριξη του Ντράγκι και έκαναν αποχή στην Γερουσία στην ψήφο εμπιστοσύνης.

Ο Ντράγκι παραιτήθηκε και η Ιταλία πάει για εκλογές στις 25 Σεπτέμβρη.

Χαρακτηριστικό και απόλυτα λακωνικό το μήνυμα που κοινοποίησε η νέα εφημερίδα του πάλαι ποτέ ιδρυτή της Ρεπούμπλικα (την οποία έχει πουλήσει), Κάρλο Ντε Μπενεντέτι.

Ο τίτλος της νέας εφημερίδας του Domani, σε ελεύθερη αλλά ακριβή μετάφραση, λέει ότι όποια κυβέρνηση και να εκλεγεί στις 25 Σεπτέμβρη θα έχει σαν πρόγραμμά της τις εντολές της ΕΚΤ.

Μας θυμίζει τίποτα; Ναι, τρία μνημόνια με διαφορετικές κυβερνήσεις…

Τι συνέβη την Πέμπτη στην Φρανκφούρτη:

• Το Συμβούλιο της ΕΚΤ πήρε δύο βασικές αποφάσεις.

Η μία ήταν να αυξήσει για πρώτη φορά από το 2011 (Τρισέ) το βασικό επιτόκιο μισή μονάδα αντί για ένα τέταρτο που είχε προαγγείλει ένα μήνα πριν.

Η αιτία που αναφέρθηκε ήταν ο ανεξέλεγκτος πληθωρισμός που «χτυπάει» οριζόντια πλέον την Ευρωζώνη.

Για την αύξηση των επιτοκίων η συγκλίνουσα εκτίμηση είναι ότι αποτελεί μία απόφαση που μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο αποτελεσματική εκείνης του 0,25%, αν και οι πρώτες ανακοινώσεις αναλυτών των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών είναι επιφυλακτικές όσο αφορά την ανάσχεση του πληθωρισμού.

Η άμεση συνέπεια αυτής της κίνησης είναι αφ’ ενός η αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους, που θα επιδεινωθεί με την περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο και αφ’ εταίρου η κατά συνέπεια εμφάνιση του περιβόητου «κατακερματισμού» των spreads εις βάρος των υπερχρεωμένων χωρών με πρώτη και καλύτερη στην λίστα την Ιταλία.

Η δεύτερη απόφαση του Συμβουλίου της ΕΚΤ την Πέμπτη ήταν αυτή της παρουσίασης του TPI, νέου εργαλείου παρέμβασης /διάσωσης, στις περιπτώσεις που οι αγορές αντιδράσουν στην αύξηση των επιτοκίων πιέζοντας και απειλώντας με χρεοκοπία κάποιες χώρες – όπως π.χ. την Ιταλία – απαιτώντας πολύ υψηλότερο «τόκο» για να τις δανείσουν.

Τόσο υψηλότερο «τόκο» που η χώρα – καλή ώρα όπως η Ελλάδα το 2011 ή η Αργεντινή τότε και τώρα, ή η Σρι Λάνκα και το Πακιστάν μεταξύ πολλών άλλων σήμερα – δεν θα μπορεί να πληρώσει και … χρεοκοπεί.

Το σωσίβιο αυτό ακούει στο όνομα TPI και θα το ακούμε συχνά στο εξής.

Αυτό προβλέπει ότι η ΕΚΤ μπορεί χωρίς οικονομικό όριο αν χρειασθεί να παρέμβει στις αγορές χρέους (ομόλογα, έντοκα γραμμάτια, κ.λ.π.) και να αγοράσει στην τιμή που αυτή θα ορίσει τα ομόλογα της χώρας που θα χρειασθεί βοήθεια για να μη χρεοκοπήσει.

Αλλά με όρους.

Ποιους όρους; Κάποιους που ανάλογα το πως και πόσο αυστηρά θα εφαρμοσθούν, μοιάζουν πολύ με εκείνους που τέθηκαν και στην Ελλάδα με τα μνημόνια, ήτοι α) τη συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ (Σύμφωνο Σταθερότητας) χωρίς παραβάσεις, β) Απουσία διαδικασιών παράβασης υπερβολικού ελλείμματος και χρέους, γ) Οικονομία χωρίς σοβαρές μακροοικονομικές ανισορροπίες και βιωσιμότητα (χρέους), δ) Υγιείς και βιώσιμες οικονομικές πολιτικές σύμφωνες με τα προ-απαιτούμενα απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Με άλλα λόγια αν …η νέα κυβέρνηση της Ιταλίας χρειασθεί βοήθεια για να μη χρεοκοπήσει τότε, όπως προβλέπει και η νέα εφημερίδα Domani του Κάρλο ντε Μπενεντέτι θα πρέπει να εφαρμόσει το πρόγραμμα της ΕΚΤ αφού υπογράψει προηγουμένως το Μνημόνιο.

Όποιο κόμμα και αν έχει πάρει την εξουσία.

Εκτός βέβαια και αν αποφασίσει η νέα κυβέρνηση, με… δημοψήφισμα ή όχι, να φύγει από το Ευρώ.

Να φύγει από το Ευρώ η τρίτη ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης και η πλέον διασυνδεδεμένη βιομηχανία με την αντίστοιχη γερμανική;

Αυτό μοιάζει με κρίση της Ιταλίας ή κρίση του Ευρώ;

Οι αγορές ετοιμάζουν ήδη τα δόντια τους για να δαγκώσουν την Ιταλία στο …ψαχνό των 2,3 τρισ. ευρώ δημόσιου χρέους.

Και αυτό φαίνεται να μοιάζει περισσότερο μάλλον με ευθεία αμφισβήτηση του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος.

Γι’ αυτό κατά την εκτίμησή μου, η συναλλαγματική ισοτιμία του Ευρώ με το δολάριο, ούτε καν κουνήθηκε προς τα πάνω, με την αναγγελία της αύξησης κατά μισή μονάδα του επιτοκίου.

Ούτε καν μια αύξηση κατά μισή μονάδα – διπλάσια της αναμενόμενης - των επιτοκίων δεν θεωρείται πλέον ικανή να πείσει τις «αγορές» για την ικανότητα της Ευρωζώνης και της ΕΚΤ, να εγγυηθεί για την «βιωσιμότητα» του Ευρώ στις …μέρες που έρχονται.

Μέρες Πληθωρισμού και Ύφεσης, στις οποίες παρ’ όλα αυτά, οι Κεντρικές Τράπεζες είναι υποχρεωμένες να αυξήσουν τα επιτόκια σαν μέσο αναχαίτισης των προσδοκιών για τις πληθωριστικές πιέσεις, με πλήρη γνώση ότι οδηγούν τις οικονομίες σε μία πρωτοφανή και ταχύτατη κάμψη.

Αρκεί γι’ αυτό μια ματιά στην ταχύτητα με την οποία αναθεωρούνται αρνητικά οι προβλέψεις για την Ευρωζώνη.

Αν θέλουμε να κάνουμε μία πρόβλεψη, ενδεικτική της επερχόμενης «πολύκρουνης θύελλας» - κατά Καρούζο - όπως αυτή θα ξεδιπλωθεί στην ιταλική προεκλογική σκηνή μπορούμε εύκολα να «δούμε» την ακόλουθη εικόνα από το επερχόμενο «μέλλον»: όταν οι δημόσιες τοποθετήσεις των κομμάτων βγουν στους δρόμους και στις πλατείες, μπορεί να υπολογίζει κανείς ότι σε εκείνο το σημείο το spread θα αρχίσει να «καταγράφει» την οικονομική και πολιτική θερμοκρασία της Ιταλίας και της Ευρωζώνης.

Τι θα συμβεί αν ανέβει το ιταλικό spread πάνω από το 250 – 255 bp;

Το δίλλημα που θα τεθεί τότε στην προεκλογική καμπάνια θα είναι αν θα επικρατήσει ο φόβος του πληθωρισμού ή της χρεοκοπίας.

Για την Ελλάδα οι παραλλαγές αυτών των διλλημάτων καθόρισαν τις πολιτικές εξελίξεις για πάνω από 10 χρόνια και επηρεάζουν την κατάσταση ακόμα και σήμερα.

Στην πρώτη περίπτωση, αν δηλαδή ο φόβος για τον πληθωρισμό επικρατήσει, η πολιτική συμμαχία που έριξε τον Ντράγκι, θα πρέπει να κινηθεί ενάντια στον εαυτό της, καθώς θα πρέπει να αποδεχθεί μία «περιοριστική» πολιτική που δεν θέλει να εφαρμόσει, αυτή που ζητάει η ΕΚΤ.

Μια πολιτική που θα τροφοδοτήσει περαιτέρω την επέκταση της ύφεσης.

Στη δεύτερη περίπτωση, το φάσμα της χρεοκοπίας, ενός χειρότερου 2011, μπορεί να εμφανισθεί με την βοήθεια των αγορών και μάλιστα «σε χρόνο dt».

Οι συνέπειες και στην μία περίπτωση και στην άλλη βάζουν ζωτικά ζητήματα ύπαρξης οικονομικά και πολιτικά για ολόκληρη την Ευρωζώνη και το Ευρώ και όχι απλά για την Ιταλία.

Στο σημείο αυτό πρέπει να θέσω ένα ερώτημα: και με την Ρωσία τι γίνεται; Γιατί όλα τα παραπάνω αφορούν σε ένα περιβάλλον που δεν έχει συνυπολογίσει τον παράγοντα των συνεπειών του πολέμου και των κυρώσεων.

Και εδώ οι εκτιμήσεις των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών έχουν το ενδιαφέρον τους.

Η UBS στο σενάριο που εξέτασε σε πρόσφατη μελέτη της, αναφερόταν στο ενδεχόμενο που η Ρωσία δεν θα άνοιγε εκ νέου τον Nord Stream 1 (η Ρωσία άνοιξε και πάλι τον αγωγό την Πέμπτη).

Σενάριο που ακόμα και μετά το άνοιγμά του τίποτα δεν αποκλείει το ξανακλείσιμό του σε περίπτωση κάποιας … αυτοκαταστροφικής ενέργειας της Ε.Ε. απέναντί της.

Οι συνέπειες που καταγράφουν οι προβλέψεις της UBS είναι ενδεικτικές: κάμψη των εταιρικών κερδών κατά 15%, ξεπούλημα του Stoxx 600 που θα ξεπεράσει το 20%, ισοτιμία ευρώ/δολαρίου στα 90 σεντς και αποδόσεις του δεκαετούς bund στο 0,0%...

Οι αριθμοί αυτοί πόσο απέχουν από το να φωτογραφίζουν τον «κατακερματισμό» των χρηματαγορών στην Ευρωζώνη;

Την ίδια στιγμή βέβαια που η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας μειώνει ακόμα περισσότερο τα επιτόκια κατά 1,5 μονάδα για να συγκρατήσει την ραγδαία ανατίμηση του ρουβλιού απέναντι στο Ευρώ και το δολάριο !

Μετά από όλα αυτά καταλήγω σε κάποιους – θα μπορούσες να τους πεις – ισχυρισμούς, κωδικοποιημένους σε δύο φράσεις. Βαριές φράσεις και γι’ αυτό θα περιμένω τα σχόλιά σου.

Ιδού λοιπόν το κωδικοποιημένο σενάριο αυτού του «βίντεο» της κρίσης από το 2008 μέχρι και σήμερα, όπως προκύπτει κατ’ εμέ από όλα όσα έχουν συμβεί:

• Ο πληθωρισμός ήταν το αναπόφευκτο «αντίτιμο» της διάσωσης του τραπεζικού συστήματος από τις Κεντρικές Τράπεζες (2008 και 2020) μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης.
• Σήμερα η Ύφεση και η μαζική Ανεργία που την ακολουθεί, είναι το «κόστος» της επιχείρησης ανάσχεσης του πληθωρισμού από τις Κεντρικές Τράπεζες, με άμεση την απειλή μιας νέας ανεξέλεγκτης – αυτή την φορά – κρίσης χρέους, δημόσιου και ιδιωτικού.

Θα με ευχαριστούσε όπως καταλαβαίνεις να αμφισβητήσεις όλα αυτά και να μου αποδείξεις ότι είναι λάθος…

Ελπίζω ότι δεν θα σου επιβαρύνω την ημέρα σου.

Καλό βράδυ ή καλημέρα, ανάλογα με το πότε θα ανοίξεις το mail.

Τα λέμε σύντομα».

Γ. Αγγέλης