Συντριβή Όρμπαν: Ένας «Ιούδας» λιγότερος, ο «Γολγοθάς» ωστόσο δεν τελειώνει

Η συντριπτική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν αποτέλεσε αιτία ανακούφισης τις Βρυξέλλες και στη συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, μεταξύ των οποίων και η Αθήνα. Η στήριξη των ΗΠΑ του Τραμπ ουσιαστικά δεν άλλαξε τα δεδομένα. Εκ του αποτελέσματος αποδεικνύεται ότι μάλλον σφράγισε τη πανηγυρική νίκη Μαγιάρ. Ίσως μάλιστα να ανέδειξε αποτελεσματικότερα το βασικό εκλογικό δίλημμα: Ευρωπαϊκό μονοπάτι (ό,τι κι αν σημαίνει για κάθε πολίτη) ή φιλοπουτινικός – φιλοτραμπικός αναθεωρητισμός;

Αν σκεφθεί κανείς ευρύτερα, ίσως είναι η πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια που φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις επικρατούν τόσο εμφατικά. Συνήθως, σε κρίσιμες εθνικές εκλογικές διαδικασίες, οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις ήταν ικανοποιημένες αν κατόρθωναν να αναδείξουν κυβερνητικές συμμαχίες που συγκρατούσαν τη δυναμική -και τη δυνατότητα άσκησης κυβερνητικής πολιτικής- από λαϊκιστές. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ανάγνωση είναι προφανώς διαφορετική. Ο επικίνδυνος λαϊκισμός και οι δήθεν πατριωτικές κορώνες δεν είχαν αποτελεσματική επιρροή. Το λαϊκιστικό αφήγημα έχασε κατά κράτος.

Μπορεί να συνεχίσει να χάνει ο άκρατος λαϊκισμός και οι θιασώτες ενός εθνικισμού που αυτοβαφτίζεται πατριωτικός χωρίς ούτε κατ’ ελάχιστο να είναι;

Όσο φαίνεται, ναι. Χρειάστηκε όμως να απειληθεί η σύγχρονη ευρωπαϊκή προοπτική μίας χώρας για να ψηφίζουν μαζικά οι πολίτες της εναντίον του Ορμπάν. Επίσης, χρειάστηκε να περάσουν περισσότερα από 4 χρόνια πολέμου (εισβολής) του Πούτιν στην Ουκρανία και ένας χρόνος διακυβέρνησης Τραμπ στις ΗΠΑ ώστε ακόμα και θιασώτες του εθνικισμού όπως η Λεπέν στη Γαλλία ή το -μειωμένης αλλά ακόμα ανησυχητικής δυναμικής- AfD στη Γερμανία να αρχίσουν να κρατούν αποστάσεις από… τους παραδοσιακούς φίλους τους – ουσιαστικά από τον ίδιο τους τον πολιτικό εαυτό. Η ταύτιση με τη νοοτροπία Τραμπ έχει αρχίσει για πολλούς πρώην και νυν θιασώτες του να γίνεται τοξική. Ο Όρμπαν το κατάλαβε μάλλον αργά και επώδυνα. Οι υπόλοιποι λαϊκιστές εντός ΕΕ έχουν όμως ήδη αρχίσει να κρατούν αποστάσεις.

Τέλος, δύο παρατηρήσεις, κατά την άποψή μας, σημαντικές. Πρώτον, οι ακραίες δεξιές δυνάμεις στην Ευρώπη δε χάνουν από την αριστερά. Ούτε καν από τους Σοσιαλιστές. Χάνουν συνήθως από δυνάμεις που αποπνέουν ρεαλισμό και -κατά περίπτωση- μεγαλύτερη κυβερνητική υπευθυνότητα. Χάνουν από δυνάμεις που έχουν ενσωματώσει στοιχεία από το παραδοσιακό αφήγημα του σοσιαλισμού, ο οποίος κατά πώς φαίνεται αντιμετωπίζει πανευρωπαϊκά ταυτοτικό ζήτημα. Μπορεί εύκολα κάποιος να το διαπιστώσει σχεδόν παντού. Σε Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ελλάδα…

Και δεύτερον, η σαρωτική νίκη Μαγιάρ στην Ουγγαρία δε λύνει τα βασικά προβλήματα εντός ΕΕ. Μπορεί το δάνειο των 90 δις που θα κρατήσει την Ουκρανία «ζωντανή» τα επόμενα χρόνια να προχωρήσει, δεν θα αλλάξει ωστόσο σημαντικά τις ισορροπίες εντός των 27. Η γεωπολιτική και γεωοικονομική οπτική κάθε κράτους μέλους θα γυρνά γύρω από το ίδιο, με περιορισμένο ευρωπαϊκό όραμα. Η κοινή ευρωπαϊκή οπτική θα αποτελεί επιχείρημα «όποτε και αν μας βολεύει». Ωστόσο, ακόμα κι αν αυτό που σήμερα αποκαλούμε διεύρυνση της ΕΕ δε φαίνεται άμεσα να προχωρά, οι εσωτερικές συμμαχίες ανάμεσα σε κλειστούς ευρωπαϊκούς κύκλους θα συνεχίσουν να βρίσκουν πρόσφορο έδαφος.

Για την ώρα, ας κρατήσουμε το ευτυχές της συγκυρίας. Τα επόμενα Συμβούλια των 27 (ευτυχώς) δε θα είναι ίδια. Ένας «Ιούδας» λιγότερος…