Με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, στις 31 Μαΐου 2026, το μήνυμα της οποίας είναι: «Αποκαλύπτοντας και αντιμετωπίζοντας την ελκυστική παραπλάνηση των εξαρτησιογόνων προϊόντων καπνού», αναδεικνύεται η ανάγκη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τον εθισμό στη νικοτίνη και τις σοβαρές επιπτώσεις του καπνίσματος/ατμίσματος στην υγεία.
Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια στον περιορισμό του καπνίσματος, η προώθηση των νέων προϊόντων καπνού και νικοτίνης (ηλεκτρονικά τσιγάρα, προϊόντα νικοτίνης, θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, κ.α.), τα έχει καταστήσει ιδιαίτερα ελκυστικά, κυρίως στους νέους. Ο επικεφαλής της Μονάδας Ελέγχου του Καπνού του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Vinayak M Prasad, δήλωσε: «Οι γεύσεις, η προσεγμένη συσκευασία και οι παραπλανητικές πρακτικές προώθησης χρησιμοποιούνται ώστε ιδιαίτερα εθιστικά και επιβλαβή προϊόντα να παρουσιάζονται ως σύγχρονα και ελκυστικά. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος εθισμού που απειλεί να υπονομεύσει την πολυετή πρόοδο στον έλεγχο του καπνίσματος.»
Καθώς η εξάρτηση από τη νικοτίνη, συνοδεύεται από έντονα στερητικά συμπτώματα, η διακοπή του καπνίσματος/ατμίσματος, μπορεί να επιτευχθεί με παροχή στοχευμένων υπηρεσιών που αποσκοπούν σε μια ολιστική προσέγγιση. Διεθνώς, η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί βασικό πυλώνα για την προστασία της δημόσιας υγείας καθώς συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην πρόληψη σοβαρών χρόνιων νοσημάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας λειτουργεί τηλεφωνική γραμμή για τη συμβουλευτική υποστήριξη των καπνιστών που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα, μέσω της φωνητικής πύλης του ΕΟΔΥ 1135. Παράλληλα, το κοινό μπορεί μέσω της ιστοσελίδας του ΕΟΔΥ να λάβει ολοκληρωμένη πληροφόρηση για την απεξάρτηση από το κάπνισμα.
Η χρήση καπνικών προϊόντων αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα Δημόσιας Υγείας. Σχεδόν το 20% του ενήλικου παγκόσμιου πληθυσμού είναι καπνιστές συμβατικών τσιγάρων, ενώ υπολογίζεται ότι πάνω από 7 εκατομμύρια άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 1,6 εκατομμύρια μη καπνιστές που εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα, χάνουν τη ζωή τους ετησίως από το κάπνισμα. Η λειτουργία της τηλεφωνικής γραμμής και η πληροφόρηση μέσω της ιστοσελίδας του ΕΟΔΥ στοχεύουν στην υποστήριξη των καπνιστών που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα, δεδομένου πως στην Ελλάδα, ενώ ο επιπολασμός του καπνίσματος συμβατικών τσιγάρων έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να παραμένει από τους υψηλότερους μεταξύ των χωρών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Παράλληλα, καταγράφεται ένα ανησυχητικά αυξημένο ποσοστό χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων και θερμαινόμενων προϊόντων στους νεαρότερους ενήλικες. Ωστόσο, η πρόθεση για τη διακοπή του καπνίσματος έχει αυξηθεί σημαντικά.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα μελέτης του ΕΟΔΥ (2024), 38% των ενήλικων Ελλήνων χρησιμοποιούν οποιοδήποτε προϊόν καπνού ή ηλεκτρονικά τσιγάρα συμπεριλαμβανομένων των συμβατικών προϊόντων καπνού (έτοιμα τσιγάρα μαζικής παραγωγής, στριφτά τσιγάρα, πούρα/πουράκια, πίπα με καπνό, ναργιλέ), των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού, και των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Συνολικά, το 30% καπνίζει συμβατικά προϊόντα καπνού με το 25% να είναι καθημερινοί καπνιστές και το 5% περιστασιακοί, ενώ 25% είναι πρώην καπνιστές συμβατικών προϊόντων καπνού. Ένας στους 7 (14%) χρησιμοποιεί μη συμβατικά προϊόντα καπνού (θερμαινόμενα προϊόντα καπνού ή ηλεκτρονικά τσιγάρα) με σημαντικά αυξημένα ποσοστά στους νεαρότερους ενήλικες. Το 8% κάνουν πολλαπλή χρήση προϊόντων, ποσοστό που αυξάνεται ιδιαίτερα στους νεαρούς ενήλικες 18-34 ετών (15%), ενώ τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες φαίνεται να ακολουθούν το ίδιο μοτίβο χρήσης. Οι περισσότεροι καπνιστές (71%) (καθημερινοί και περιστασιακοί) συμβατικών τσιγάρων δεν αναφέρουν προσπάθεια για διακοπή τον τελευταίο χρόνο, ενώ το 65% όσων προσπάθησαν να το διακόψουν, κατάφεραν να απέχουν από το κάπνισμα μόνο για διάστημα έως 2 εβδομάδες. Το 53% των καπνιστών συμβατικών τσιγάρων δηλώνει ότι προτίθεται να διακόψει το κάπνισμα οποιαδήποτε στιγμή στο μέλλον, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για τους χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων και θερμαινόμενων προϊόντων καπνού είναι μεγαλύτερα (62% και 55% αντίστοιχα).
Η λειτουργία της τηλεφωνικής γραμμής του ΕΟΔΥ για τη συμβουλευτική υποστήριξη των καπνιστών και η πληροφόρηση του κοινού μέσω της ιστοσελίδας του ΕΟΔΥ αναμένεται να συμβάλλει στην προσπάθεια της χώρας για τη διευκόλυνση των καπνιστών στη διακοπή, προκειμένου τα ποσοστά του καπνίσματος/ατμίσματος να μειωθούν.
Επισημαίνεται ότι η γραμμή συμβουλευτικής υποστήριξης των καπνιστών που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα λειτουργεί καθημερινά Δευτέρα-Παρασκευή 09:00-16:00 μέσω της φωνητικής πύλης του ΕΟΔΥ 1135 και στελεχώνεται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας.
