Η ώρα των δύσκολων (πλειοψηφικών ή κοινών) αποφάσεων έφτασε

Ποτέ στο παρελθόν οι απαιτούμενες συμμαχίες για τη λήψη αποφάσεων εντός ΕΕ δεν ήταν τόσο δύσκολες. Και ποτέ στο παρελθόν -εύλογα θα πει κανείς- η ανάγκη για συμφωνία σε πεδία που συχνά ακροβατούν στα όρια του κοινοτικού κεκτημένου δεν ήταν τόσο επιτακτική (η άμυνα και η εξωτερική πολιτική π.χ. δεν ορίζονται κεντρικά από τις αποφάσεις των Βρυξελλών).

Στην πράξη, οι συνέπειες της δύσκολης αλλά άμεσης αυτής ανάγκης απεικονίζονται ξεκάθαρα στην αλλαγή του μοντέλου επίτευξης συνεναίσεων μεταξύ κρατών-μελών. Ομάδες χωρών που δεν ορίζονται απαραίτητα από τους παραδοσιακούς διαχωρισμούς (ανατολή- δύση ή βορράς - νότος) αναζητούν κοινό βηματισμό. Η πρόσφατη άτυπη σύνοδος «Βορρά-Νότου» στη Φιλανδία, παρουσία της Υπατης Εκπροσώπου της ΕΕ Κάγια Κάλλας, με τη συμμετοχή του Έλληνα πρωθυπουργού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Την ευκαιρία των νέων προσεγγίσεων την έχουμε επισημάνει εδώ και μήνες. Και η αλήθεια είναι ότι σε μία εξαιρετικά δύσκολη γεωπολιτική περίοδο, η Ελλάδα έχει επιτυχώς επιχειρήσει να διευρύνει τις συμμαχίες της. Ξεκινώντας απο την Πολωνία του Τουσκ και περνώντας στις Σκανδιναβικές και τις Βαλτικές χώρες.

Στην προκειμένη περίπτωση, η απειλή της γειτονικής Ρωσίας στα συγκεκριμένα κράτη-μέλη ανοίγει διάπλατα την πόρτα των συνεργασιών σε ζητήματα όπως η δημιουργία ευρωπαϊκής ασπίδας αεράμυνας. Και αντίστοιχα ευκαιρία πολιτικής αλληλοϋποστήριξης στο μεταναστευτικό, με τη χώρα μας να βρίσκεται σταθερά σε κρίσιμη γεωγραφική θέση και να αποτελεί -όπως και η Ιταλία- πύλη εισόδου μεταναστευτικών ροών.

Στις Βρυξέλλες, οι διμερείς ή ολιγομερείς συναντήσεις εκπροσώπων κρατών-μελών αποτελεί καθημερινότητα. Στις πρωτεύουσες, συναντήσεις που ενίοτε μάλιστα ξεφεύγουν από τη βασική κοινοτική πολιτική (π.χ. επισκέψεις των ηγετών Σλοβακίας ή Ουγγαρίας στη Μόσχα) προχωρούν με εντονότερους ρυθμούς.

Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ πλησιάζουμε στην εποχή που η ΕΕ θα κληθεί να διαμορφώσει τους νέους εσωτερικούς της κύκλους. Δεν είναι πρωτόγνωρο στην ιστορία της Ενωσης. Η ζώνη Σένγκεν ή η Ευρωζώνη αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Τα κριτήρια ωστόσο ειναι πλέον διαφορετικά, δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν από κοινού.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα έχει προφανές συμφέρον να διατηρείται στο στενό πυρήνα κάθε νέου κύκλου. Ακόμα κι αν η ένταξή της συνδέεται με δύσκολες αποφάσεις. Το «κόστος» είναι κατά πολύ μικρότερο της «απόδοσης». Και το «κόστος» της μη-δράσης είναι μεσοπρόθεσμα επώδυνο και εθνικά επιζήμιο.