Τι αποκαλύπτει η Έκθεση Ντράγκι για την επόμενη μέρα της ΕΕ και των κοινοτικών κονδυλίων

Με τη δημοσιοποίηση της Έκθεσης Ντράγκι, η προσοχή στράφηκε κυρίως στο (μάλλον υπερβολικά αισιόδοξο) πλάνο των ετήσιων επενδύσεων των 750-800 δισ. ευρώ προκειμένου να κλείσει κατά το δυνατό η ανταγωνιστική ψαλίδα της ΕΕ σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Ο ίδιος, μάλιστα, επισημαίνει ότι η ΕΕ εξαρτάται σε υποδομές, προϊόντα και υπηρεσίες κατά 80% από τρίτους, διαπίστωση (τεκμηριωμένη) η οποία κάνει εξαρχής το στόχο εξαιρετικά φιλόδοξο.

Ορισμένες από τις διαπιστώσεις και τις αντίστοιχες προτάσεις είναι σημαντικές. Τόσο γιατί δείχνουν τη δυσκολία να συμφωνηθεί μία «κοινή ενδοκοινοτική προσέγγιση» στο σύνολο των κρίσιμων θεμάτων (αύξηση ανταγωνιστικότητας, βιομηχανική παραγωγή, εμβάθυνση ενιαίας αγοράς) όσο και γιατί… μάλλον έχει αυτονοήτως δίκιο σε αυτές.

Προέχει το «πώς» και ακολουθεί το «πόσο»

Κατ’ αρχάς ο Μάριο Ντράγκι αναδεικνύει την ανάγκη να ευθυγραμμιστούν οι ευρωπαϊκές με τις οι εθνικές πολιτικές και τα τραπεζικά εργαλεία στις στρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης. Πρακτικά, το σημερινό πλαίσιο είναι κατακερματισμένο, δεν εκμεταλλεύεται την πολλαπλασιαστική δυνατότητα των επενδύσεων και δεν ενισχύει αποτελεσματικά την καινοτομία και τον στοχευμένο χαρακτήρα των επενδύσεων που απαιτούνται. Με δεδομένο π.χ. ότι περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της ΕΕ κατευθύνεται στην ΚΑΠ και άλλο τόσο στη συνοχή, τα 50 προγράμματα που συνοδεύουν τα παραπάνω κονδύλια δεν οδηγούν σε επίτευξη του στόχου της αυξημένης ανταγωνιστικότητας.

Αν μάλιστα προστεθούν οι συνέπειες της γραφειοκρατίας (σ.σ. είναι πιθανό να ανακοινωθεί ξεχωριστό αντίστοιχο χαρτοφυλάκιο στην Επιτροπή υπό τον Μάρος Σέφτσοβιτς), ο βαθμός δυσκολίας του εγχειρήματος αυξάνεται σημαντικά. Αυτό που εύκολα κατανοεί κανείς είναι ότι πριν ανοίξει η συζήτηση περί του εύρους των κονδυλίων θα πρέπει να προηγηθεί μία συμφωνία ως προς τις Αρχές της χρηματοδότησης.

Με βάση την Έκθεση -αλλά και τις πρώιμες συζητήσεις στις Βρυξέλλες ενόψει του νέου προϋπολογισμού- κάτι τέτοιο προϋποθέτει μεταξύ άλλων:

- Διασύνδεση των χρηματοδοτήσεων με την επίτευξη μετρήσιμων στόχων. Αυτό απαιτεί ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης των επενδύσεων (ειδικά της συνοχής) που θα ανακατευθύνει τα κονδύλια προς τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ και θα ενισχύει ακόμη και συνεργασίες μεταξύ των κρατών-μελών.

- Αναθεωρημένο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων με έμφαση στις στρατηγικές προτεραιότητες

- Ευθυγράμμιση της βιομηχανικής πολιτικής με τις εμπορικές ανάγκες της ΕΕ

- Την άρση ρυθμίσεων που εμποδίζουν τη βιομηχανική παραγωγή της ΕΕ καθώς και κρίσιμους τομείς όπως οι ψηφιακές ή οι πράσινες επενδύσεις.

Σε κάθε περίπτωση, επίσης, η νέα Επιτροπή -προφανώς και τα κράτη-μέλη στο Συμβούλιο, όπως συμβαίνει σήμερα στη λειτουργία του Ταμείου Ανάκαμψης- θα έχει καθοριστικότερο ρόλο τόσο στο πώς θα κατανεμηθούν τα κονδύλια που θα συμφωνηθούν όσο και πώς θα προχωρούν οι εκταμιεύσεις προς τα κράτη-μέλη.

Από την Έκθεση Ντράγκι, η οποία αναμένεται να αποτελέσει τουλάχιστον μία βάση τεκμηρίωσης των πολιτικών που θα ανακοινώσει (ήδη έχει αναφερθεί σε κάποιες) η Ούρσουλα Φον ντερ Λέιεν, η βασική πηγή χρηματοδότησης των προτάσεών του είναι η κινητοποίηση ιδιωτικών πόρων. Αυτό προϋποθέτει ταχεία προώθηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών καθώς και τραπεζικών πρωτοβουλιών. Για την κινητοποίηση των πόρων αυτών απαιτούνται ωστόσο σημαντικά κοινοτικά κονδύλια. Σύμφωνα με την Έκθεση, αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί μέσα από την αναθεώρηση του κοινοτικού προϋπολογισμού αλλά και -στην περίπτωση των αμυντικών δαπανών και σημαντικών έργων κοινού ενδιαφέροντος- με έκδοση κοινού χρέους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Σε ποιες σκέψεις μάς έβαλε ο Μάριο Ντράγκι με την Έκθεσή του;

Ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός δεν αναφέρεται σε νέους ιδίους πόρους της ΕΕ, ωστόσο αυτή η (μάλλον αντιδημοφιλής εντός Συμβουλίου) συζήτηση είναι ήδη ανοικτή, με δεδομένο ότι οι τα 27 κράτη-μέλη δεν έχουν συμφωνήσει για τον τρόπο που θα αποπληρώσουν τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης. Απαιτούνται 30 δισ. ευρώ ετησίως από το 2028 και μετά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ο Μάριο έριξε το «γάντι» και ο μαραθώνιος αρχίζει - Και για την Ελλάδα

Τέλος, μία σημαντική λεπτομέρεια: Οι δαπάνες που ο Μάριο Ντράγκι προτείνει να μην προσμετρώνται από την Επιτροπή σε ό,τι αφορά τη διαδικασία καταγραφής υπερβολικού ελλείμματος είναι οι αμυντικές για τα κράτη-μέλη που υπερβαίνουν τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με δεδομένο, όμως, ότι μπορείς να συμπεριλάβεις ή μη μία δαπάνη σε ένα υποσύνολο, δεν μπορείς όμως να τη διαγράψεις ως… πραγματική δαπάνη, μία τέτοια προσέγγιση έχει αντίκτυπο στο δημόσιο χρέος του κράτους μέλους. Και σύμφωνα με την Έκθεση, αυτό οφείλει η Επιτροπή να το λάβει υπόψιν.