Καθώς η ενεργειακή μετάβαση γίνεται πιο σύνθετη, η Ελλάδα φαίνεται να ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο, πέρα από την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνεται στο επικαιροποιημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), όπως περιλαμβάνεται στην Ετήσια Έκθεση Προόδου 2026 της χώρας (Greece Annual Progress Report 2026), η οποία κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του αναθεωρημένου ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης και της παρακολούθησης του Μεσοπρόθεσμου Σχεδίου 2025-2028.
Η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί το βασικό εργαλείο μέσω του οποίου τα κράτη-μέλη αποτυπώνουν την πρόοδο υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων, ενσωματώνοντας παράλληλα και τον ενεργειακό και κλιματικό σχεδιασμό, καλύπτοντας το σύνολο των διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης, από την απανθρακοποίηση έως την ενεργειακή ασφάλεια και την καινοτομία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα φαίνεται να περνά σταδιακά στην επόμενη φάση της απανθρακοποίησης, με τεχνολογίες όπως η δέσμευση και αποθήκευση CO₂ (CCS).
Η Ελλάδα οργανώνει το πλαίσιο για αποθήκευση CO₂
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του επικαιροποιημένου σχεδιασμού αφορά τη θεσμική και επενδυτική προετοιμασία της χώρας για την ανάπτυξη τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα. Η έκθεση καταγράφει την προώθηση επενδύσεων CCUS, με στόχο την μείωση εκπομπών σε ενεργοβόρες βιομηχανίες, καθώς και την ανάπτυξη της πρώτης υποδομής αποθήκευσης CO₂ στην Ελλάδα (στον Πρίνο), μέσω έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Παράλληλα, σημειώνεται η υιοθέτηση του νόμου 5261/2025, με τον οποίο θεσπίζεται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για το CCS στη χώρα. Το πλαίσιο αυτό καλύπτει όλο τον κύκλο των δραστηριοτήτων, από την έρευνα και την αδειοδότηση έως τη μεταφορά και την αποθήκευση του CO₂, ενώ προβλέπει και αυστηρές υποχρεώσεις παρακολούθησης και περιβαλλοντικής προστασίας.
Το ευρύτερο πλαίσιο του ΕΣΕΚ: ΑΠΕ, νησιά, δίκτυα και εξοικονόμηση
Πέρα από το σκέλος της αποθήκευσης άνθρακα, το επικαιροποιημένο ΕΣΕΚ επαναβεβαιώνει τις βασικές κατευθύνσεις της ενεργειακής πολιτικής. Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας παραμένει στον πυρήνα του σχεδιασμού, με σειρά έργων και μεταρρυθμίσεων που υλοποιούνται κυρίως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και του REPowerEU, χωρίς ωστόσο να εξειδικεύονται συγκεκριμένοι ποσοτικοί στόχοι.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απανθρακοποίηση των νησιών, μέσω του ειδικού Ταμείου Απανθρακοποίησης, το οποίο επιτρέπει την αξιοποίηση έως και 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών από το ευρωπαϊκό σύστημα ETS, με στόχο τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από πετρελαϊκές μονάδες στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.
Παράλληλα, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα αναδεικνύονται ως κρίσιμη υποδομή για την αντικατάσταση της τοπικής παραγωγής από diesel, τη διείσδυση περισσότερων ΑΠΕ και τη συνολική ενίσχυση της ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος.
Στο πεδίο της ενεργειακής απόδοσης, το σχέδιο εστιάζει κυρίως στον κτιριακό τομέα, με την επέκταση προγραμμάτων όπως το «Εξοικονομώ», επιδοτήσεις για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, καθώς και παρεμβάσεις σε δημοτικές υποδομές ύδρευσης με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Την ίδια στιγμή, ενσωματώνεται και κοινωνική διάσταση, με ειδικές προβλέψεις για τη στήριξη ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών, ώστε η μετάβαση να συνδυαστεί με περιορισμό του ενεργειακού κόστους.
Συνολικά, το επικαιροποιημένο ΕΣΕΚ αποτυπώνει μια συνέχεια της υφιστάμενης στρατηγικής, με βασικούς άξονες τις ΑΠΕ, τις υποδομές και την εξοικονόμηση ενέργειας, αλλά και μια σταδιακή διεύρυνση των εργαλείων της ενεργειακής πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο, η ενσωμάτωση του CCS λειτουργεί ως ένδειξη ότι η Ελλάδα προσαρμόζει τον σχεδιασμό της στις επόμενες προκλήσεις της μετάβασης, όπου η διαχείριση των εκπομπών αποκτά συμπληρωματικό ρόλο δίπλα στην παραγωγή καθαρής ενέργειας.
