Καθώς συμπληρώνεται ένας μήνας από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν επί της ουσίας κλειστά, η προσοχή στρέφεται ολοένα και περισσότερο στις στρατιωτικές επιλογές της Ουάσιγκτον. Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ είναι αδιαμφισβήτητη, όμως η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε ένα τόσο ευάλωτο θαλάσσιο πέρασμα είναι πιθανό να αποδειχθεί εξαιρετικά σύνθετη.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται δεν είναι μόνο αν οι ΗΠΑ μπορούν πράγματι να επιβάλουν διά των όπλων το άνοιγμα των Στενών, αλλά με ποιο κόστος και σε ποιο χρονικό ορίζοντα. Είναι εφικτή μια επιχείρηση-αστραπή ή οδεύουμε προς μια κλιμάκωση που γεννά νέους κινδύνους;
Οι ιρανικές δυνατότητες
Όπως εξηγούν ο Michael Eisenstadt, διευθυντής του Προγράμματος Στρατιωτικών και Αμυντικών Μελετών του Washington Institute for Near East Policy και ο Assaf Orion, πρώην επικεφαλής της Διεύθυνσης Στρατηγικού Σχεδιασμού των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, o Περσικός Κόλπος αποτελεί ένα πολύ απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον.
Το Ιράν, παρά τις απώλειες, διατηρεί ακόμα αξιόλογες δυνατότητες, στις οποίες περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός ταχύπλοων, αντιπλοϊκοί πύραυλοι, βαλλιστικά συστήματα, παράκτιο πυροβολικό, αλλά και πύραυλοι cruise και drones που μπορούν να εκτοξευθούν ακόμη και από μεγάλες αποστάσεις άνω των 1.000 μιλίων από την ακτή. Σε κάθε περίπτωση, θεωρείται απίθανο να εξαλειφθούν πλήρως οι δυνατότητες του Ιράν να βάλλει εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων.
Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός στόλος αντιμετωπίζει κάποια επιχειρησιακά κενά που δυσχεραίνουν την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπως η περιορισμένη διαθεσιμότητα ναρκοθηρευτικών.
Σύμφωνα με τους Eisenstadt και Orion, υπό αυτές τις συνθήκες η περαιτέρω αποδυνάμωση των ιρανικών δυνατοτήτων στην περιοχή είναι απαραίτητη, αλλά θα πρέπει να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο μίγμα επιλογών. Τόσο οι επιθέσεις που θα απαιτηθούν όσο και οι επιχειρήσεις συνοδείας πλοίων συνεπάγονται υψηλό κόστος, σημαντικό χρόνο και αβεβαιότητα ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Θα χρειαστεί να ενισχυθεί η προστασία ενεργειακών υποδομών στην ξηρά, αλλά κυρίως θα πρέπει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να καταφέρουν να στρέψουν τη στρατηγική του ιρανικού καθεστώτος εναντίον του.
Η οικονομική διάσταση
Για να σταματήσει η Τεχεράνη να χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ με τον τρόπο που το κάνει μέχρι σήμερα, θα πρέπει γίνει σαφές ότι, αν άλλα κράτη δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τα Στενά, τότε δεν μπορεί ούτε το Ιράν. Οι Eisenstadt και Orion περιγράφουν ένα φάσμα επιλογών προς αυτή την κατεύθυνση.
Σε ό,τι αφορά τον πιθανό αποκλεισμό της νήσου Χαργκ, η κατάληψη από δυνάμεις πεζοναυτών θα καθιστούσε τις αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις ευάλωτες απέναντι σε έναν παρατεταμένο βομβαρδισμό από τα ηπειρωτικά του Ιράν. Μια πιο ορθολογική επιλογή θα ήταν να ναρκοθετήσουν οι ΗΠΑ τα ιρανικά χωρικά ύδατα, ώστε ιρανικά δεξαμενόπλοια να μην μπορούν να παραλαμβάνουν εκεί πετρελαϊκά προϊόντα. Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προσφερθεί να εκκαθαρίσει τις νάρκες όταν η Τεχεράνη επιτρέψει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ και απομακρύνει τις δικές της νάρκες, δημιουργώντας έτσι ένα «παράθυρο» διπλωματίας για τον τερματισμό του πολέμου. Αυτή η επιλογή όμως απαιτεί προσοχή, καθώς η Τεχεράνη θα μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει για να δικαιολογήσει περαιτέρω ναρκοθέτηση διεθνών θαλάσσιων οδών.
Μια διαφορετική επιλογή θα ήταν ο απομακρυσμένος αποκλεισμός των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Σε αυτή την περίπτωση το αμερικανικό ναυτικό θα πρέπει να εκτρέπει ιρανικά «σκιώδη δεξαμενόπλοια» και στη συνέχεια να κατάσχει το φορτίο τους, όπως έχει γίνει στο παρελθόν στην περίπτωση της Βενεζουέλας, έως ότου το Ιράν άρει τους περιορισμούς του στην κυκλοφορία μέσω του Ορμούζ.
Πέραν των πετρελαϊκών εξαγωγών, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εστιάσουν και στις ιρανικές μη πετρελαϊκές εισαγωγές. Με δεδομένο ότι το 80% των εισαγωγών του Ιράν περνά μέσω του Ορμούζ, ο επιλεκτικός αποκλεισμός τους, ώστε να επιτρέπεται η διέλευση πλοίων που μεταφέρουν τρόφιμα και να εκτρέπονται όσα μεταφέρουν πρώτες ύλες, εξοπλισμό και βιομηχανικά αγαθά, θα έδινε στις ΗΠΑ σημαντικό πλεονέκτημα.
Η επόμενη μέρα
Μέχρι στιγμής, οι προειδοποιήσεις και τα στρατιωτικά πλήγματα δεν έχουν καταφέρει να αλλάξουν τη συμπεριφορά του Ιράν, και τέτοιου είδους έμμεσες μη καταστροφικές προσεγγίσεις μπορούν να αυξήσουν την πίεση προς την Τεχεράνη. Από την άλλη, το ιρανικό καθεστώς πιθανότατα θα επιδιώξει να κερδίσει χρόνο, με ταυτόχρονα πλήγματα κατά γειτονικών χωρών.
Το Ιράν διαθέτει διάφορα μέσα για να συνεχίσει να περιορίζει τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, ακόμη και αφού οι ΗΠΑ αποφασίσουν να τερματίσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Αυτό θα φέρει την Ουάσιγκτον αντιμέτωπη με ένα δίλημμα, είτε να υποκύψει στις απαιτήσεις της Τεχεράνης, είτε να διεξαγάγει μια παρατεταμένη προσπάθεια για να κρατήσει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ, εις βάρος άλλων προτεραιοτήτων.
«Δεν υπάρχει μαγική λύση για την επίλυση αυτού του διλήμματος», και όλες οι στρατιωτικές επιλογές για το άνοιγμα των Στενών και τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας θα συνεπάγονται σημαντικό ρίσκο και θα απαιτούν σημαντικούς πόρους και χρόνο, με σοβαρές πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις, σχολιάζουν οι Eisenstadt και Orion.
Το μόνο βέβαιο, όπως τονίζουν, είναι ότι δε γίνεται να επιτραπεί στις ιρανικές απειλές να συνεχιστούν επ’ αόριστον, είτε στρέφονται κατά πλοίων που διέρχονται από τα Στενά, είτε κατά εγκαταστάσεων στον Κόλπο που εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
