Η Ελλάδα «δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες» («is no longer experiencing macroeconomic imbalances»), όπως επικύρωσε η Έκθεση της Κομισιόν για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο την οποία ενέκρινε το Ecofin την Παρασκευή, αναγνωρίζοντας την πρόοδο της χώρας σε χρέος, τραπεζικό τομέα και αγορά εργασίας. Τα κείμενα ανακοινώθηκαν τον Ιούνιο, αλλά τώρα ήρθε η πολιτική τους επικύρωση.
Στο πακέτο των εγγράφων τα θετικά μηνύματα συνοδεύονται και από ανησυχητικές προειδοποιήσεις: η ΕΕ εντοπίζει ότι το φορολογικό σύστημα της χώρας προβλέπει υπερβολικά πολλές φοροελαφρύνσεις και φοροαπαλλαγές, απαριθμώντας «1.236 περιπτώσεις το 2025» για τις οποίες η Κομισιόν ζητά συστηματική αξιολόγηση και εξορθολογισμό.
Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, το Συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών ενέκρινε τις συστάσεις της ΕΕ για τις οικονομικές, κοινωνικές, εργασιακές, διαρθρωτικές και δημοσιονομικές πολιτικές όλων των κρατών-μελών, με έμφαση κυρίως στην ανταγωνιστικότητα, την ενεργειακή ασφάλεια, την αμυντική ετοιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση είναι διπλή: από τη μία τα εύσημα για τη βελτίωση της δημοσιονομικής και μακροοικονομικής εικόνας, από την άλλη οι πιέσεις για να μη χαθεί η πρόοδος μέσα από φορολογικές στρεβλώσεις, αργές μεταρρυθμίσεις και αδύναμες υποδομές.
Το κείμενο του Συμβουλίου υπογραμμίζει ότι οι ευπάθειες που συνδέονταν με το δημόσιο και εξωτερικό χρέος έχουν υποχωρήσει.
Ωστόσο, η έξοδος της χώρα μας από τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών δεν σημαίνει τέλος της ευρωπαϊκής παρακολούθησης, αφού το ίδιο το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί εργαλείο παρακολούθησης για την πρόοδο των διαρθρωτικών αλλαγών και των επενδύσεων.
Οι συστάσεις της Κομισιόν για την Ελλάδα περιλαμβάνονται εστιάζουν επίσης:
-Στα τελωνεία: η συγκέντρωση και ψηφιοποίηση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης θεωρείται καθοριστική για τη βελτίωση της συμμόρφωσης και τη μείωση του κενού ΦΠΑ, αλλά η Επιτροπή ζητεί περισσότερες επενδύσεις σε πληροφοριακά συστήματα και εσωτερική τεχνική επάρκεια. Παράλληλα, θέλει να ολοκληρωθεί η κεντρικοποίηση των ελεγκτικών λειτουργιών, αλλά και να ενισχυθούν η επιχειρησιακή ικανότητα και οι υποδομές στα κύρια σημεία εισόδου, «συμπεριλαμβανομένου του Λιμένος Πειραιώς».
-Στο δημοσιονομικό σκέλος: η Επιτροπή καταγράφει ότι το γενικό πλεόνασμα του προϋπολογισμού αυξήθηκε από 1,3% του ΑΕΠ το 2024 σε 1,7% το 2025, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα ανέβηκε από 4,8% σε 4,9% του ΑΕΠ. Για το 2026 και το 2027 προβλέπονται χαμηλότερα πλεονάσματα, καθώς στο αποτέλεσμα θα περάσει το κόστος φορολογικών ελαφρύνσεων, αυξήσεων σε συντάξεις και μισθούς, υψηλότερων αμυντικών δαπανών και μέτρων στήριξης. Επιπλέον, η Αθήνα παραμένει εντός της ευελιξίας της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.
Στέγη, ενέργεια και… νερό
Η Κομισιόν δεν περιορίζεται στα δημοσιονομικά. Στο επενδυτικό πεδίο, οι Βρυξέλλες ζητούν πιο σταθερό πλαίσιο, πιο γρήγορη αδειοδότηση και καλύτερη πρόσβαση των επιχειρήσεων, ιδίως των νεοφυών, σε χρηματοδότηση.
Η Ελλάδα καλείται να μειώσει τον διοικητικό και κανονιστικό βάρος για τις επιχειρήσεις, να περιορίσει τα εμπόδια εισόδου στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, να επιταχύνει τη δικαιοσύνη και να ολοκληρώσει τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Επιπλέον ζητούνται τα εξής:
-για την αγορά κατοικίας, σημειώνει ότι οι τιμές κατοικίας αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα και ότι η προσφορά παραμένει χαμηλή, ύστερα από χρόνια υποεπένδυσης. Ζητεί μεγαλύτερη προσφορά οικονομικά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, ενώ επισημαίνει ότι η πίεση μεταφέρεται ήδη σε ενοίκια και κοινωνική συνοχή.
-για τη διαχείριση του νερού, η Ελλάδα περιγράφεται ως μία από τις πιο πιεσμένες χώρες της ΕΕ, με τη γεωργία να καταναλώνει πάνω από το 80% των υδάτινων πόρων. Η Επιτροπή ζητεί καλύτερη συλλογή και αποθήκευση νερού, περισσότερη επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων και γρηγορότερη εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για το Νερό.
-στην ενέργεια, η σύσταση είναι για περισσότερη ευελιξία του συστήματος, ολοκλήρωση των διασυνδέσεων των νησιών, αναβάθμιση του δικτύου και αναπροσαρμογή της ενεργειακής φορολογίας ώστε να ενθαρρυνθεί ο εξηλεκτρισμός.
-στις μεταφορές, η έμφαση δίνεται στην απανθρακοποίηση, στην ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης των αστικών λεωφορείων και στην επέκταση του ευρωπαϊκού συστήματος σηματοδότησης και ελέγχου ERTMS στο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας.
