Η αγορά καυσίμων στην Ελλάδα αρχίζει να θυμίζει ξανά περίοδο έντονης αναταραχής, πριν ακόμη κορυφωθεί η θερινή έξοδος. Οι τιμές σε βενζίνη και diesel ανεβαίνουν σταθερά σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ οι διεθνείς προειδοποιήσεις για πετρέλαιο και jet fuel πυκνώνουν, ενισχύοντας τους φόβους για ένα δύσκολο και ακριβό καλοκαίρι.
Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι η κρίση αυτή δεν μοιάζει πλέον με μια «συνηθισμένη» διεθνή αναταραχή στις αγορές πετρελαίου. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου μπορεί να περάσουν σε «κόκκινη ζώνη» ήδη από τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, εάν συνεχιστούν τα προβλήματα στις ροές από τη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ.
Και πλέον οι προειδοποιήσεις δεν αφορούν μόνο το αργό πετρέλαιο. Η διεθνής αγορά jet fuel αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως ο πιο ευάλωτος κρίκος της νέας κρίσης. Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές jet fuel από τη Μέση Ανατολή έπεσαν από 330.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε μόλις 60.000 βαρέλια τον Απρίλιο, με τον IEA να προειδοποιεί ότι η Ευρώπη δυσκολεύεται να καλύψει το κενό.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες και διεθνείς οργανισμοί άρχισαν πλέον να μιλούν ανοιχτά για πιθανές ελλείψεις καυσίμων αεροπορίας μέσα στο καλοκαίρι. Ο γενικός διευθυντής της IATA, Willie Walsh, προειδοποίησε ότι ευρωπαϊκά αεροδρόμια θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ακόμη και ακυρώσεις πτήσεων από τα τέλη Μαΐου λόγω έλλειψης αεροπορικών καυσίμων. Παράλληλα, οι τιμές τους έχουν εκτοξευθεί από τα 85-90 δολάρια στα 150-200 δολάρια το βαρέλι μέσα σε λίγες εβδομάδες, προκαλώντας σοκ στην παγκόσμια αεροπορία και αναγκάζοντας τις αεροπορικές εταιρείες να αυξήσουν εισιτήρια, να περικόψουν δρομολόγια και να αναθεωρήσουν οικονομικές προβλέψεις.
Οι πιέσεις αρχίζουν πλέον να περνούν σε ολόκληρη την οικονομία. Ακόμη και παγκόσμιοι αλιευτικοί στόλοι περιορίζουν δραστηριότητες λόγω εκτόξευσης του diesel, ενώ επιχειρήσεις σε Ευρώπη, Ασία και Ωκεανία καταγράφουν ήδη δισεκατομμύρια σε πρόσθετο ενεργειακό κόστος.
Για την Ελλάδα, η προειδοποίηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Η χώρα βρίσκεται ήδη ανάμεσα στις ακριβότερες αγορές καυσίμων της Ευρώπης λόγω υψηλής φορολογίας, μεταφορικού κόστους και γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων. Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα διεθνής άνοδος μεταφέρεται πολύ πιο γρήγορα και πιο επιθετικά στις αντλίες.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται πλέον και από διεθνείς μετρήσεις. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του GlobalPetrolPrices, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον μέσα στις 10 ακριβότερες χώρες της Ευρώπης στην αμόλυβδη βενζίνη και συγκεκριμένα στην 7η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, δίπλα σε αγορές με παραδοσιακά πολύ υψηλή φορολογία όπως η Ολλανδία, η Δανία και η Ισλανδία.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα εμφανίζεται ακριβότερη ακόμη και από χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Κύπρος, παρά το γεγονός ότι τα ελληνικά εισοδήματα παραμένουν αισθητά χαμηλότερα. Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο αισθητή αν συγκριθεί με τη Βουλγαρία ή άλλες βαλκανικές αγορές, όπου οι τιμές παραμένουν έως και 25% - 30% χαμηλότερες.
Το ακόμη πιο βαρύ στοιχείο είναι ότι η Ελλάδα πλησιάζει πλέον επίπεδα τιμών χωρών της βόρειας Ευρώπης με πολλαπλάσιους μισθούς. Δηλαδή, ένας Έλληνας οδηγός πληρώνει σχεδόν «σκανδιναβική» βενζίνη με σαφώς χαμηλότερη αγοραστική δύναμη. Και αυτό είναι που κάνει την πίεση στα νοικοκυριά ακόμη πιο ασφυκτική.
Και η αγορά αρχίζει πλέον να φοβάται κάτι που μέχρι πρόσφατα ακουγόταν υπερβολικό: ότι οι λεγόμενες «νησιωτικές τιμές» μπορεί να πάψουν να είναι εξαίρεση και να εξαπλωθούν σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Οι τιμές ήδη ανεβαίνουν σε όλη τη χώρα
Τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης δείχνουν ότι η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης έφτασε στα 2,136 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κίνησης κινείται ήδη στα 1,821 ευρώ το λίτρο. Στην Αττική, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης βρίσκεται στα 2,125 ευρώ το λίτρο και του diesel στα 1,800 ευρώ, ενώ στη Θεσσαλονίκη η αμόλυβδη διαμορφώνεται στα 2,129 ευρώ και το diesel στα 1,811 ευρώ. Οι αριθμοί αυτοί θεωρούνται ήδη εξαιρετικά υψηλοί για την εποχή, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι η θερινή περίοδος, όπου κορυφώνεται η ζήτηση για καύσιμα, δεν έχει ακόμη ξεκινήσει πλήρως.
Τα νησιά ήδη «βλέπουν» τα 2,30 ευρώ
Η πραγματική εικόνα πίεσης αποτυπώνεται κυρίως στα νησιά, όπου οι τιμές έχουν ήδη εκτοξευθεί σε επίπεδα που θυμίζουν τις πιο δύσκολες φάσεις της ενεργειακής κρίσης.
Στις Κυκλάδες, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης προσέγγισε ήδη τα 2,274 ευρώ το λίτρο και το diesel κίνησης τα 1,990 ευρώ, δηλαδή μία ανάσα από τα 2 ευρώ ακόμη και για το πετρέλαιο κίνησης.
Στα Δωδεκάνησα, η απλή αμόλυβδη κινείται στα 2,209 ευρώ και το diesel στα 1,926 ευρώ, ενώ στην Κεφαλονιά η βενζίνη έχει ήδη σκαρφαλώσει στα 2,186 ευρώ.
Υψηλές τιμές καταγράφονται επίσης στην Κέρκυρα με αμόλυβδη στα 2,178 ευρώ, στο Ηράκλειο στα 2,176 ευρώ, στο Λασίθι επίσης στα 2,176 ευρώ και στο Ρέθυμνο στα 2,179 ευρώ το λίτρο.
Στην αγορά υπάρχει πλέον έντονος φόβος ότι εάν συνεχιστεί η διεθνής αναταραχή και το Brent κινηθεί ακόμη υψηλότερα, αυτές οι τιμές δεν θα παραμείνουν «νησιωτικό φαινόμενο», αλλά θα αρχίσουν να εμφανίζονται σταδιακά και σε μεγάλες ηπειρωτικές περιοχές.
Το diesel εξελίσσεται στον μεγάλο φόβο της οικονομίας
Η πραγματική απειλή δεν βρίσκεται μόνο στη βενζίνη αλλά κυρίως στο πετρέλαιο κίνησης. Το diesel επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές, τα logistics, τον τουρισμό, την ακτοπλοΐα και τελικά σχεδόν κάθε προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή.
Αυτό σημαίνει ότι η νέα άνοδος δεν απειλεί μόνο το κόστος μετακίνησης των νοικοκυριών, αλλά μπορεί να προκαλέσει νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων μέσα στο καλοκαίρι.
Οι διεθνείς αγορές βλέπουν πλέον το diesel και το jet fuel ως τα δύο καύσιμα με τον μεγαλύτερο κίνδυνο εκτίναξης τιμών, ακριβώς επειδή εξαρτώνται έντονα από τις ροές της Μέσης Ανατολής και τα διυλισμένα προϊόντα.
Αναλυτές της αγοράς μιλούν για μια κατάσταση όπου οποιαδήποτε νέα εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει «σοκ εφοδιασμού» μέσα σε λίγες ημέρες.
Το πιο ακριβό καλοκαίρι των τελευταίων ετών;
Η χρονική συγκυρία θεωρείται ίσως η χειρότερη δυνατή. Η κρίση έρχεται τη στιγμή που η Ελλάδα μπαίνει στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, με αυξημένες ανάγκες σε μεταφορές, ακτοπλοΐα και κατανάλωση καυσίμων.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά πετρελαίου μπορεί να βρεθεί μπροστά σε ένα διπλό σοκ προσφοράς και ζήτησης: από τη μία τα μειωμένα αποθέματα και οι πιέσεις στις ροές από τη Μέση Ανατολή και από την άλλη η εκτόξευση της καλοκαιρινής κατανάλωσης.
Και ενώ οι περισσότερες συζητήσεις επικεντρώνονται στη βενζίνη, οι διεθνείς φορείς θεωρούν ότι το μεγαλύτερο τεστ μπορεί να έρθει στις αερομεταφορές και στα διυλισμένα καύσιμα. Ο IEA έχει ήδη προειδοποιήσει ότι εάν τα ευρωπαϊκά αποθέματα jet fuel πέσουν κάτω από συγκεκριμένα όρια ασφαλείας, μπορεί να εμφανιστούν πραγματικές ελλείψεις σε επιλεγμένα αεροδρόμια της Ευρώπης.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου το αυτοκίνητο παραμένει βασικό μέσο μετακίνησης και ο τουρισμός στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μεταφορές και στις αεροπορικές αφίξεις, το νέο κύμα ακρίβειας στα καύσιμα μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» του φετινού καλοκαιριού.
