Σε λιγότερο από 48 ώρες (12-15 Μαρτίου), η Θεσσαλονίκη μετατρέπεται στην πρωτεύουσα της βαλκανικής γεωργίας. Οι πύλες της Agrotica ανοίγουν και τα περίπτερα γεμίζουν με ό,τι πιο σύγχρονο έχει να επιδείξει η παγκόσμια τεχνολογία: Αυτόνομα τρακτέρ που οργώνουν χωρίς οδηγό, ψεκαστικά drones εξοπλισμένα με Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και συστήματα Γεωργίας Ακριβείας που υπόσχονται να μειώσουν το κόστος παραγωγής στο μισό. Κάνοντας όμως μια βόλτα στους διαδρόμους της έκθεσης, δεν μπορείς παρά να αναρωτηθείς: Ποιος θα τα αγοράσει όλα αυτά;
Πίσω από τα εντυπωσιακά μηχανήματα, κρύβεται μια σκληρή οικονομική αντίφαση. Η τεχνολογία καλπάζει προς το 2030, αλλά ο Έλληνας αγρότης παραμένει χρηματοδοτικά εγκλωβισμένος στη δεκαετία του 1990. Ας μιλήσουμε με αριθμούς. Ένας σύγχρονος γεωργικός ελκυστήρας (τρακτέρ) 150 ίππων, εξοπλισμένος με βασικά συστήματα δορυφορικής πλοήγησης (GPS) και ISOBUS για Γεωργία Ακριβείας, κοστίζει σήμερα από 120.000 έως 180.000 ευρώ. Αν μιλήσουμε για πιο εξειδικευμένα μηχανήματα συγκομιδής ή αυτόνομα ρομπότ, το νούμερο εκτοξεύεται.
Πώς μπορεί μια μέση ελληνική αγροτική εκμετάλλευση να χρηματοδοτήσει μια τέτοια επένδυση;
- Με ίδια κεφάλαια; Αδύνατον, σε μια χρονιά όπου το κόστος εισροών (λιπάσματα, ενέργεια) έχει εξαντλήσει κάθε ίχνος ρευστότητας και οι τιμές παραγωγού συμπιέζονται.
- Μέσω Τραπεζών; Η πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό παραμένει «γολγοθάς» για τον πρωτογενή τομέα, με τα επιτόκια να είναι αποτρεπτικά και τις τράπεζες να ζητούν εξασφαλίσεις που ξεπερνούν την αξία της ίδιας της επένδυσης αν και υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία, έστω και περιορισμένα για τέτοιου μεγέθους επενδύσεις.
- Μέσω Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων; Εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος.
Όπως αναλύσαμε πρόσφατα, τα Σχέδια Βελτίωσης, το κύριο επενδυτικό εργαλείο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) που επιδοτεί αγροτικές επενδύσεις σε μηχανήματα, υποδομές και τεχνολογία με ποσοστά 50-60% επί του επιλέξιμου κόστους, παραμένουν «φαντάσματα». Οι αγρότες θα πάνε στην Agrotica, θα δουν τα μηχανήματα, θα πάρουν προσφορές, αλλά δεν μπορούν να υπογράψουν καμία παραγγελία, διότι το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχει εκδώσει καμία επίσημη προκήρυξη για τη νέα περίοδο, αν και φημολογείται πως σύντομα θα βγει στη διαβούλευση η επόμενη πρόσκληση των σχεδίων βελτίωσης και το Μάιο θα έχουμε την προκήρυξη αυτών. Ωστόσο χωρίς την οριστική προκήρυξη, κανείς δε θα αποφασίσει πως και σε τι θα επενδύσει τελικά.
Το αποτέλεσμα αυτής της αδράνειας δεν είναι απλώς η πτώση του τζίρου για τους εισαγωγείς μηχανημάτων και ενδεχομένως και μια καταδίκη της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού προϊόντος. Μπορεί στα μπλόκα πρόσφατα να είδαμε πολλά παρατεταγμένα τρακτέρ, ωστόσο σήμερα, ο μέσος όρος ηλικίας των τρακτέρ στην Ελλάδα αγγίζει τα 23 έτη, με το 50% του στόλου να ξεπερνά τα 25 χρόνια ζωής — καθιστώντας τον έναν από τους πιο γερασμένους στην Ευρωπαϊκή Ένωση..
Ένα τρακτέρ 30 ετών δεν έχει απλώς συχνότερες βλάβες. Καταναλώνει έως και 30% περισσότερο πετρέλαιο, συμπιέζει το έδαφος καταστρέφοντας τη γονιμότητά του και καθιστά αδύνατη την εφαρμογή της Γεωργίας Ακριβείας (που μειώνει τη σπατάλη σε νερό και λιπάσματα). Όταν ο Ισπανός ή ο Ιταλός ανταγωνιστής μας ανανεώνει τον εξοπλισμό του επιδοτούμενος και μειώνει το κόστος παραγωγής του, ο Έλληνας παραγωγός προσπαθεί να ανταγωνιστεί τις διεθνείς αγορές με τεχνολογία περασμένου αιώνα.
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η αγορά νέου ελκυστήρα συνεπάγεται αύξηση εσόδων κατά 10%, μείωση κόστους παραγωγής κατά 18% και αύξηση εισοδήματος κατά 41% για μια μέση αντιπροσωπευτική καλλιέργεια.
Η Agrotica είναι ο καθρέφτης των δυνατοτήτων μας, αλλά η γραφειοκρατία του ΠΑΑ είναι η βαρίδια στα πόδια μας. Όσο η πολιτεία δεν δημιουργεί πολλά και σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία και όσο κρατάει τα Σχέδια Βελτίωσης στον «πάγο», οι εκθέσεις γεωργικών μηχανημάτων θα θυμίζουν «μουσεία του μέλλοντος»: Μέρη όπου οι Έλληνες αγρότες θα πηγαίνουν απλώς για να κοιτάζουν μέσα από τη βιτρίνα μια τεχνολογία που δεν τους επιτρέπεται να αποκτήσουν.
