Η έγκριση ευρωπαϊκής επιχορήγησης ύψους 9,56 εκατ. ευρώ για τις μελέτες του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Αιγύπτου–Ελλάδας (Gregy) έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα ηλεκτρικά συστήματα της Ευρώπης δοκιμάζονται ολοένα και περισσότερο από την κλιματική πίεση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες της Νότιας Ευρώπης αυξάνεται ταχύτερα κατά τα θερινά κύματα καύσωνα, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα εντείνουν τον κίνδυνο αστάθειας στο δίκτυο. Σε αυτό το πλαίσιο, οι διασυνοριακές διασυνδέσεις εντάσσονται πλέον όχι μόνο στην ενεργειακή πολιτική, αλλά και στα εργαλεία προσαρμογής της Ευρώπης –και ειδικά της Ανατολικής Μεσογείου– στην κλιματική κρίση.
Η χρηματοδότηση, που εγκρίθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2026 από την αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφορά τη συνέχιση της τεχνικής ωρίμανσης του έργου και ειδικότερα την εκπόνηση της Μελέτης Χαρτογράφησης του Βυθού (Marine Reconnaissance Study).
Σε επίπεδο κλίματος, η σημασία του GREGY έγκειται στο γεγονός ότι δημιουργεί έναν νέο διάδρομο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από περιοχές με πολύ υψηλή παραγωγικότητα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας προς περιοχές που πλήττονται ήδη από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η Ανατολική Μεσόγειος καταγράφεται από την επιστημονική κοινότητα και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ως «hotspot» της κλιματικής κρίσης, με συχνότερους καύσωνες, παρατεταμένες ξηρασίες και αυξανόμενη αστάθεια στα ηλεκτρικά συστήματα, ιδίως τους θερινούς μήνες.
Η διασύνδεση επιτρέπει την εισαγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς εκπομπές CO₂, μειώνοντας τη χρήση μονάδων φυσικού αερίου που σήμερα λειτουργούν ως εφεδρεία σε περιόδους αιχμής. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε μικρότερη πίεση στο εγχώριο ενεργειακό σύστημα, περιορισμό των εκπομπών και χαμηλότερη έκθεση στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών καυσίμων. Για την Ευρώπη συνολικά, το έργο εντάσσεται στη στρατηγική διαφοροποίησης πηγών ενέργειας και στη σταδιακή απεξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, στόχοι που αποτυπώνονται τόσο στον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο όσο και στο αναθεωρημένο πλαίσιο των Διευρωπαϊκών Δικτύων Ενέργειας (TEN-E).
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η περιβαλλοντική διάσταση της ίδιας της υποθαλάσσιας υποδομής. Η εκπόνηση λεπτομερών μελετών βυθού, που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους, αποτελεί προϋπόθεση για τον περιορισμό των επιπτώσεων στα θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου, σε μια περίοδο όπου η βιοποικιλότητα δέχεται ήδη ισχυρές πιέσεις από την άνοδο της θερμοκρασίας και την ανθρώπινη δραστηριότητα. Η επιλογή ηλεκτρικής διασύνδεσης αντί ενεργειακών λύσεων βασισμένων σε ορυκτά καύσιμα συνδέεται άμεσα με τη μείωση του συνολικού περιβαλλοντικού αποτυπώματος στην περιοχή.
Η Μεσόγειος υπό θερμική πίεση: Καύσωνες, ηλεκτρικά συστήματα και ο ρόλος των διασυνδέσεων
Η Ανατολική Μεσόγειος συγκαταλέγεται πλέον επισήμως στις περιοχές της Ευρώπης που θερμαίνονται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με τους θερινούς καύσωνες να είναι συχνότεροι, εντονότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας. Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν απότομα τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, ακριβώς τις ώρες που τα εγχώρια συστήματα δοκιμάζονται περισσότερο. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι σε περιόδους παρατεταμένης ζέστης, η κάλυψη της αυξημένης ζήτησης σε φάσεις αιχμής βασίζεται ακόμη σε μονάδες ορυκτών καυσίμων, με άμεσο κόστος τόσο σε εκπομπές όσο και σε ασφάλεια εφοδιασμού.
Σε αυτό το περιβάλλον, διασυνδέσεις όπως το GREGY αποκτούν κλιματική σημασία πέρα από τη στενή ενεργειακή τους λειτουργία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κύματα καύσωνα αυξάνουν τη θερινή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες της Νότιας Ευρώπης έως και 10–15%, κυρίως λόγω της εκτεταμένης χρήσης κλιματισμού. Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας επισημαίνει ότι σε συνθήκες ακραίας θερμικής πίεσης η κάλυψη των αιχμών εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε θερμικές μονάδες, αυξάνοντας τις εκπομπές CO₂ και το κόστος για τα ηλεκτρικά συστήματα.
Η δυνατότητα μεταφοράς καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από περιοχές με υψηλή ηλιοφάνεια και αιολικό δυναμικό προς περιοχές αυξημένης ζήτησης λειτουργεί ως μηχανισμός αποφόρτισης των εθνικών συστημάτων σε περιόδους καύσωνα, περιορίζοντας την ανάγκη για ρυπογόνες εφεδρείες. Για την Ελλάδα, που κατατάσσεται από την IPCC στις περιοχές της Ευρώπης που θερμαίνονται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, η ύπαρξη πρόσθετων διαδρομών καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας αποκτά χαρακτήρα εργαλείου προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και όχι μόνο μέτρου μείωσης εκπομπών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E) αναγνωρίζει πλέον τα ακραία καιρικά φαινόμενα ως συστημικό κίνδυνο για τη σταθερότητα των δικτύων, υπογραμμίζοντας ότι οι διασυνδέσεις αυξάνουν τη δυνατότητα εξισορρόπησης παραγωγής και ζήτησης σε περιφερειακή κλίμακα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ενεργειακή επάρκεια μετατρέπεται σταδιακά σε ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, με έργα που ενισχύουν τη γεωγραφική ευελιξία των δικτύων να παίζουν καθοριστικό ρόλο για τη σταθερότητα της Μεσογείου και της Ευρώπης συνολικά.
