Ενεργό ρόλο πρόκειται να αναλάβει η Κομισιόν με σκοπό τη μεγαλύτερη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, συνδράμοντας στο να δημιουργηθεί ένα πιο ασφαλές και ελκυστικό καθεστώς για τη λειτουργία του.
Αυτό θα γίνει με τον επανασχεδιασμό των τριών προϊόντων για τη δέσμευση χωρητικότητας στον Vertical Corridor, ώστε από τη μια πλευρά να εναρμονίζονται με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο και, από την άλλη, να ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες της αγοράς.
«Σήμα» για την υποστηρικτική τους στάση έδωσαν οι Βρυξέλλες σε ευρεία τηλεδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη, 14 Ιανουαρίου, με τη συμμετοχή όλων των Ρυθμιστικών Αρχών και των Διαχειριστών των 5 εμπλεκόμενων χωρών – μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας. Η τηλεδιάσκεψη πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Κομισιόν και αντικείμενο το γεγονός ότι τα τρία αυτά προϊόντα δεν ευθυγραμμίζονται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση όσων διημείφθησαν στη συνάντηση, τα στελέχη της DG Energy έδειξαν πως η Κομισιόν δεν επιδιώκει για αυτό τον λόγο να δοθεί τέλος στο εγχείρημα, αλλά πως αντίθετα στόχος της είναι να αρθούν τα «αγκάθια». Επομένως, θα πάρει μέρος στις ομάδες εργασίας που αποφάσισαν να δημιουργήσουν όλοι οι συμμετέχοντες, ώστε να αλλάξει η «φόρμουλα» των προϊόντων.
Από την Κομισιόν το χρονοδιάγραμμα
Υπενθυμίζεται ότι το πρώτο προϊόν που διατέθηκε στην αγορά ήταν το Route 1, τον περασμένο Μάιο για τη δέσμευση δυναμικότητας μέσω μίας προσφοράς, σε όλες τις υποδομές που περιλαμβάνονται στη διαδρομή από το τέρμιναλ του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα, μέχρι την Ουκρανία. Προμηθευτές και traders μπορούν να το διεκδικήσουν συμμετέχοντας στις μηνιαίες δημοπρασίες (που διεξάγονται την τελευταία Δευτέρα κάθε μήνα), για να μεταφέρουν καύσιμο στο Κίεβο τον επόμενο μήνα.
Πρόσφατα, και πιο συγκεκριμένα στα μέσα Δεκεμβρίου, εγκρίθηκαν δύο ακόμη προϊόντα. Σε αυτά αλλάζει το πρώτο σκέλος της διαδρομής, καθώς το Route 2 αφορά LNG που εισάγεται στο FSRU Αλεξανδρούπολης και διακινείται στη Βουλγαρία μέσω του IGB (Διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας - Βουλγαρίας), ενώ το Route 3 αζερικό αέριο που καταφθάνει στην Ελλάδα μέσω του TAP και «περνά» στη Βουλγαρία μέσω του IGB.
Όπως το Route 1, τα Route 2 & 3 θα έχουν διάρκεια «ζωής» μέχρι τον Μάρτιο, δηλαδή για παραδόσεις καυσίμου μέχρι τον Απρίλιο στην Ουκρανία. Μέχρι τότε, οι δημοπρασίες θα συνεχιστούν με τα τρία προϊόντα στην υφιστάμενη μορφή τους, επομένως οι όποιες αλλαγές πρόκειται να κλειδώσουν από τον Απρίλιο. Στόχος είναι οι Ομάδες Εργασίας να «τρέξουν» με βάση τον συγκεκριμένο ορίζοντα, με την Κομισιόν να έχει αναλάβει να καταρτίσει το σχετικό χρονικό πλάνο.
Οι ενστάσεις
Παράλληλα με την εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, οι Ομάδες Εργασίας θα εξετάσουν και την προοπτική εισαγωγής πιο μακροχρόνιων προϊόντων, ώστε ένας χρήστης να κλειδώνει capacity για αρκετούς επόμενους μήνες. Όσον αφορά τους αστερίσκους της Κομισιόν, ένας βασικός είναι οι εκπτώσεις (και μάλιστα γενναίες) που παρέχουν οι Διαχειριστές ειδικά για τα συγκεκριμένα προϊόντα. Επίσης, οι Βρυξέλλες εκφράζουν ενστάσεις αναφορικά με την πρόσβαση στα Εικονικά Σημεία Συναλλαγών (VTP) των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο.
Από την άλλη πλευρά, φαίνεται πως θεωρεί λιγότερο πρόβλημα το γεγονός ότι τα προϊόντα ακολουθούν τη λογική του «one stop shop», δηλαδή επιτρέπουν με μία προσφορά τη δέσμευση χωρητικότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών του Vertical Corridor. Επομένως, παρά το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει κανονικά τη χωριστή κατακύρωση χωρητικότητας σε κάθε επιμέρους υποδομή των οδεύσεων, οι Βρυξέλλες δεν εκτιμούν ότι αποτελεί σημαντικό «αγκάθι» το γεγονός ότι, για παράδειγμα, με το Route 1 μπορεί ένας χρήστης να κλειδώσει capacity από τη Ρεβυθούσα έως την Ουκρανία.
Αρνητικές ενδείξεις
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του ελληνικού υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η επαμφοτερίζουσα στάση που έχει δείξει έως τώρα η Κομισιόν, σχετικά με τη ρυθμιστική ασάφεια που περιβάλλει τον Κάθετο Διάδρομο, επηρεάζει αρνητικά το ενδιαφέρον των χρηστών. Κι αυτό γιατί οι επιφυλάξεις των Βρυξελλών, ως προς το αν τα προϊόντα ευθυγραμμίζονται με τις ευρωπαϊκές επιταγές, δημιουργούν κλίμα αβεβαιότητας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιφυλάξεις αυτές εκφράζονται από τις Βρυξέλλες παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζουν τη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία του Διαδρόμου, ως εργαλείου για τον ανεφοδιασμό της Ουκρανίας με φυσικό αέριο σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία.
Ωστόσο, με βάση τις πηγές του υπουργείου, το «σήμα» της Κομισιόν αποτελεί σημαντική αιτία που έληξε χωρίς ενδιαφέρον η δημοπρασία του Δεκεμβρίου για τα τρία προϊόντα (η πρώτη και για τα Route 2& 3). Μάλιστα, για τον ίδιο λόγο, οι κύκλοι του ΥΠΕΝ εκτιμούν ότι μπορεί να είναι άκαρπη και η δημοπρασία του Ιανουαρίου.
