«Ανοιχτή πληγή» συνεχίζει να παραμένει το θέμα της ανακύκλωσης των φωτοβολταϊκών με την χώρα να μετράει ήδη περί τα 13 GW εν λειτουργία, 14 GW δυνητικό ανεκτέλεστο και καμία ουσιαστική «φόρμουλα» για το πως θα αποσυρθούν τα χιλιάδες φωτοβολταϊκά πάνελ μετά το πέρας του κύκλου ζωής τους.
Υπενθυμίζεται ότι το θέμα τελεί υπό την αρμοδιότητα του Εθνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης με την βασική εκκρεμότητα να αποτελεί ο προσδιορισμός της κατώτατης εισφοράς (τέλος ανακύκλωσης) που καλούνται να καταβάλουν οι υπόχρεοι προκειμένου να καλυφθεί το κόστος ανακύκλωσης του εξοπλισμού. Ο ΕΟΑΝ έχει ορίσει προσωρινά την εισφορά στα 300 ευρώ τον τόνο και σύντομα αναμένεται να επανέλθει επί του θέματος με οριστικές αποφάσεις σε συνέχεια των αποτελεσμάτων σχετικής μελέτης επί του θέματος.
Η προσέγγιση του Οργανισμού, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, αφορά σε ένα ποσό που θα διασφαλίζει αφενός την βιωσιμότητα των συστημάτων συλλογικής διαχείρισης των αποβλήτων και αφετέρου το κόστος που αν και βαίνει μειούμενο συν τω χρόνω λόγω της ωρίμανσης της σχετικής τεχνολογίας, δεν παύει να συνιστά ένα σημαντικό μέγεθος.
Σε κάθε περίπτωση, η παραπάνω κατάσταση «λιμνάζει» στο χρόνο, ενώ την ίδια στιγμή συνδέονται διαρκώς νέα έργα στο δίκτυο χωρίς να «τακτοποιούν» τις υποχρεώσεις τους στο κομμάτι αυτό. Σε αυτή την βάση, ο Σύνδεσμος Φωτοβολταϊκών Εταιρειών, κατά την πρόσφατη παρουσίαση του Οδικού Χάρτη 2026-2030 παρουσίασε μια νέα πρόταση, φιλοδοξώντας να αρθεί το «αδιέξοδο» στο οποίο έχει περιέλθει η αγορά.
Τι προτείνει ο ΣΕΦ
Η πρόταση προβλέπει την καταβολή μιας ελάχιστης εισφοράς ανακύκλωσης στα 30-50 ευρώ τον τόνο από τον «παραγωγό αποβλήτων» που φέρει και την σχετική ευθύνη βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, με το υπόλοιπο ποσό να καλύπτεται μέσω μιας μικρής αύξησης του τέλους ΑΠΕ που θα «συσσωρεύεται» σε έναν ειδικό λογαριασμό υπό την ευθύνη του ΕΟΑΝ για να αξιοποιηθεί όταν θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου για την συλλογή του αποβλήτου.
Υπενθυμίζεται ότι οι παραγωγοί καταβάλουν τέλος ΑΠΕ 2 ευρώ ανά Μεγαβατώρα υπέρ των δήμων και φτωχών νοικοκυριών με τον ΣΕΦ να εκτιμάει ότι με μια μικρή αύξηση της τάξης των 0,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα θα μπορούσε να καλυφθεί το κόστος της ανακύκλωσης, δεδομένου κιόλας ότι οι μεγάλες ανάγκες θα προκύψουν σε βάθος δεκαετίας.
Αυτή την στιγμή, τα προς ανακύκλωση φωτοβολταϊκά υπολογίζονται σε μερικές εκατοντάδες τόνους με την μεγάλη μάζα να αναμένεται προς τα μέσα της επόμενης δεκαετίας όταν και θα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμα τα κεφάλαια που θα καλύψουν το κόστος της όλης διαδικασίας. Χρειάζεται βέβαια να σημειωθεί ότι ήδη καταγράφονται ποσότητες αποβλήτων που δεν υπάρχει εικόνα που καταλήγουν ενώ δεν λείπουν καταγγελίες ανά την χώρα για εναπόθεση του εξοπλισμού «χύμα» στο φυσικό περιβάλλον ή σε μάντρες χωρίς να ακολουθείται καμία διαδικασία διαχείρισης αυτών.
Επιπρόσθετα, ο ΣΕΦ προκρίνει να τεθεί διαχειριστής του Ειδικού Λογαριασμού ο Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) ως καθ’ ύλην αρμόδιος φορέας, αποφεύγοντας την λύση της ιδιωτικής διαχείρισης που ενέχει τον κίνδυνο παρεκτροπών, δεδομένου ότι πρόκειται για κάτι που θα αξιοποιηθεί μετά από ένα εύλογο χρονικό διάστημα.
Η αποζημίωση των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης θα γίνεται με τιμολόγια που θα προσκομίζουν τα συστήματα στον ΕΟΑΝ κατόπιν παράδοσης των αποβλήτων στα εργοστάσια ανακύκλωσης – σήμερα λειτουργούν 3 τέτοια εργοστάσια στην Ελλάδα - για να εισπράξουν στη συνέχεια το σχετικό ποσό από τον Ειδικό Λογαριασμό.
Επιπλέον για να διασφαλιστεί εφεξής η καθολική συμμετοχή και να αποφευχθούν οι free-riders, ο ΣΕΦ προτείνει να θεσπιστεί η πρόσθετη υποχρέωση των Χρηστών ως παραγωγοί από ΑΠΕ να καταθέτουν ενώπιον του αρμόδιου διαχειριστή αποδεικτικό εγγραφής στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγών Αποβλήτων του Παραγωγού των Πλαισίων του έργου τους ως απαραίτητο δικαιολογητικό για την ενεργοποίηση της σύνδεσης του σταθμού με το Σύστημα ή το Δίκτυο.
Συναντήσεις με ΥΠΕΝ-ΕΟΑΝ και ενστάσεις από ΠΟΣΠΗΕΦ
Όπως προαναφέρθηκε, η πρόταση περιλαμβάνεται στον Οδικό Χάρτη 2026-2030 που παρουσίασε προ ημερών ο Σύνδεσμος Φωτοβολταϊκών Εταιρειών με την διοίκηση να υπογραμμίζει ότι θα προχωρήσει σε επαφές με το ΥΠΕΝ και τον ΕΟΑΝ προκειμένου να συζητήσουν επί του θέματος και να υπάρξει μια βιώσιμη λύση για την αγορά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Πανελλήνια Ομοσπονδία Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ), με ανακοίνωσή της, τάχθηκε ενάντια στην πρόταση, κάνοντας λόγο για παραβίαση των προβλέψεων του ευρωπαϊκού και ελληνικού δικαίου επί του θέματος, καταλήγοντας να στέλνει τον λογαριασμό σε εκείνους που δεν είναι κατά νόμο υπόχρεοι να πληρώσουν.
Αναλυτικότερα, η ΠΟΣΠΗΕΦ υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι «Κατά το ν. 4819/2021, υπόχρεος παραγωγός είναι, κατ’ ουσίαν, εκείνος που κατασκευάζει, εισάγει, πωλεί υπό τη δική του επωνυμία ή διαθέτει για πρώτη φορά το προϊόν στην ελληνική αγορά. Στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών πλαισίων, η υποχρέωση βαρύνει κατά βάση τους κατασκευαστές, τους εισαγωγείς, τους εξ αποστάσεως πωλητές και γενικά τα πρόσωπα που έθεσαν τον εξοπλισμό για πρώτη φορά σε κυκλοφορία στην Ελλάδα. Ο φορέας ενός φωτοβολταϊκού σταθμού δεν καθίσταται υπόχρεος παραγωγός προϊόντος επειδή παράγει ηλεκτρική ενέργεια ή επειδή κατέχει τον εξοπλισμό (εξαιρουμένων πάντα των ειδικών ρυθμίσεων περί ιστορικών αποβλήτων).
Ο κάτοχος του εξοπλισμού έχει, βεβαίως, υποχρέωση να μην εγκαταλείψει τα απόβλητα και να φροντίσει αυτά να διοχετευτούν στην αντίστροφη εφοδιαστική αλυσίδα όταν αποσυρθούν – υποχρέωση που πηγάζει και από την αδειοδότηση του. Η υποχρέωση αυτή, όμως, δεν ταυτίζεται με την υποχρέωση χρηματοδότησης του συστήματος διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, και οποιαδήποτε μετακύλιση του κόστους στο χρήστη, απευθείας ή με τον έμμεσο τρόπο που απεργάζεται ο ΣΕΦ δεν έχει κανένα νομικό έρεισμα».
